روانشناسی سلامت چیست؟

در مدل پزشکی قبلی تنها به نقش فرایندهای زیستی در ایجاد بیماری ها توجه می شود در حالی که نقش فرد و جنبه های روانی اجتماعی نادیده رفته می شود. شاید پس از معرفی هیستری تبدیلی توسط فروید بود که پژوهشگران به این سمت رفتند که رابطه میان مسایل عاطفی و وضعیت جسمانی را بررسی کنند و رشته ای به اسم پزشکی روان تنی ایجاد شد. پس از آن نیز رشته پزشکی رفتاری ایجاد شد که از رفتارگرایی سرچشمه گرفته بود. بر این اساس دیدگاه مورد قبول فعلی الگوی زیستی روانی اجتماعی است که دخالت هر سه عامل را در سلامت می پذیرد.

همچنین توجه عموم مردم و متخصصان همواره بر این بوده است که سلامت را به معنی عدم وجود بیماری و آسیب ببینند و همیشه به دنبال این بوده اند که چگونه مردم بیمار نشوند. زمان آن رسیده است که به این امر بپردازیم که مردم چگونه سالم می مانند. برداشت از سالم بودن فقط نبود بیماری نیست بلکه این وضعیت در یک طیف قرار دارد.

دو نکته فوق از مهم ترین تاکیدات روانشناسان سلامت است. روانشناسی سلامت در دهه ۱۹۷۰ ایجاد شد. مهم ترین تفاوت روانشناسی سلامت با سایر رشته های ذکر شده درجه میان رشته ای بودن آنهاست. در پزشکی رفتاری تنوع رشته ها بیشتر است. پزشکی روان تنی به رشته های پزشکی و به ویژه روانپزشکی وابسته است. اما روانشناسی سلامت زیرگروهی از روانشناسی است و تقریبا تمام متخصصان آن روانشناس هستند.

ماتارازو تعریف جامعی از روانشناسی سلامت ارایه کرده است: گردآوری یافته های آموزشی، علمی، و حرفه ای در رشته روانشناسی جهت ارتقا و حفظ سلامتی، پیشگیری و درمان بیماری ها، شناسایی عوامل سبب شناختی و تشخیصی مرتبط با سلامتی، بیماری و کژکارکردی های مربوط، و نیز تجربه و تحلیل و بهبود نظام مراقبت های بهداشتی و ایجاد خط مشی های بهداشتی

برخی از مواردی که در این رشته با آنها سر و کار را در زیر می بینیم:

استرس، بیماری های مربوط به آن و راهکارهای کنترل آن

دردهای مزمن، اداره و کنترل کردن آنها

مداخلات روانی اجتماعی برای مشکلات بهداشتی مزمن همچون آسم، صرع، آلزایمر، دیابت و غیره

مداخلات روانی اجتماعی برای بیماری های قلبی، سرطان، ایدز، سکته مغزی و غیره

سبک زندگی، ارتقای سلامت و پیشگیری از بیماری ها

شیوه های تغذیه سالم، کنترل وزن، ورزش و غیره

محیط بیمارستان ها، ارتباط پزشک و بیمار، راهکارهای افزایش رعایت توصیه های پزشکی و غیره

بنابراین به طور کلی و خلاصه در این رشته به نقش عوامل روانی اجتماعی در ایجاد بیماری های جسمانی، درمان و کنترل آنها پرداخته می شود. همچنین بهبود سبک زندگی افراد و پیشگیری از ایجاد بیماری ها از حیطه های این رشته است. در صورتی که تمایل به کار روی اختلالات روانی دارید این رشته مناسب شما نیست. در روانشناسی بالینی اگر بیمار افسرده ای به شما ارجاع داده شود هدف شما کاهش افسردگی اوست فقط برای کاهش افسردگی! اما در روانشناسی سلامت شما افسردگی یا غمگینی را درمان می کنید برای رسیدن به هدفی دیگر مثلا بهبود بیماری قلبی عروقی. پس اهداف متفاوت هستند. از آن جهت غمگینی را ذکر کردم که به این امر اشاره شود که در روانشناسی سلامت لزوما با اختلالات طبقه بندی شده سرو کار نداریم غمگینی به همان اندازه در راس کار یک روانشناس سلامت است که افسردگی.

بازار کار روانشناسی سلامت به روشنی در ایران مشخص نیست چرا که ابتدا باید متخصصان به ویژه پزشکان نقش روانشناسی سلامت را بشناسند که البته این نیز جزو اهداف روانشناسان سلامت است که متخصصان و عموم مردم را آگاه کند. محیطهای کاری شامل بیمارستان ها، کلینیک ها و دانشگاه هاست. آینده رشته روشن است چرا که مدل زیستی به تنهایی در درمان بیماری ها و کنترل آنها راه به جایی نبرده است و نقش عوامل روانشناختی بیش از پیش روشن شده است.

 در صورتی که این مطلب را مفید می دانید، با کلیک روی آیکن شبکه های اجتماعی زیر آن را با دوستان خود به اشتراک بگذارید!

avatar
5 نظرات
5 پاسخ ها
0 دنبال کنندگان
 
مورد توجه واقع شده ترین نظر
نظرات پرطرفدار
8 نویسنده
Aida eslamianآزیتامدیر سایتالیمحسن نویسندگان نظرات اخیر
  اشتراک  
جدیدترین قدیمی ترین بیشترین رای
به من خبر بده
Aida eslamian
مهمان
Aida eslamian

سلام خسته نباشید میخواستم بدونم در مقطع دکترای روانشناسی سلامت امکان تجویز دارو وجود دارد یا خیر و با عرض پوزش‌ اینکه آیا دانشگاه های آزاد هم این رشته را ارائه می‌دهند یا خیر ؟
با تشکر

آزیتا
مهمان
آزیتا

سلام خانم دکتر.خوب هستین؟
من‌امسال برای مصاحبه روانشناسی سلامت دانشگاه تهران دعوت شدم.می خاستم بپرسم اگر پذیرفته بشم‌آیا امیدی به هیئت علمی شدن هست تو این رشنه؟چون تا جایی که میدونم بالینی امید به هیئت علمی شدن بیشتر هست.
ممنون از اینکه همیشه کمکون میکنین

الی
مهمان
الی

سلام خانم دکتر .وقت بخیر. ببخشید اگر برای دکتری بخوایم بالینی یا عمومی بخونیم بهتره برای ارشد بعد از بالینی ، بالینی کودک و نوجوان در اولویتمون باشه یا روانشناسی سلامت؟ در وزارت بهداشت منظورمه. یک دنیا سپاس

Mina
مهمان
Mina

سلام
من ببین دکترا روانشناسی کودک و روانشناسی سلامت کدوم یک در ایران بیشتر کاربرد دارد ؟ و أیا روانشناسی سلامت بر روی تغذیه هم میتوان کار کرد یا خیر ممنون

firouze
مهمان
firouze

سلام و عرض ادب
روانشناسی سلامت در مقطع دکتری فقط هست یا در مقطع کارشناسی ارشد هم هست؟

تمام حقوق وبسایت متعلق به موسسه روان آموز است.

منوهای نصب در پنل مدیریت