نکات فصل ۶ هالجین: اختلالات وسواسی اجباری و اختلالات مرتبط با آسیب

برای دریافت PDF به انتهای صفحه مراجعه کنید

 

طبقه اختلالات وسواسی اجباری و اختلالات مرتبط با آن شامل این اختلالات است :

وسواس فکری – عملی، اختلال بدشکلی بدن، اختلال ذخیره کردن، اختلال موکنی، اختلال پوست کنی

 

اختلال وسواس فکری عملی (OCD):

وسواس فکری: فکر، میل شدید یا تصور عود کننده و مداومی که به شکل مزاحم و ناخواسته تجربه می شود.

وسواس عملی: رفتار یا عمل ذهنی مکرری که فرد احساس می کند مجبور به انجام آن است

وسواس عملی لزوما با وسواس فکری همراه نیست.

در OCD  افراد وسواس های فکری یا عملی را با شدتی تجربه می کنند که فعالیت روزانه آنها را دچار مشکل می کند.

نشانه های OCD چهار بعد عمده دارند: وسواس های فکری مرتبط با وسواس های عملی وارسی کردن، نیاز به داشتن تقارن و منظم چیدن اشیا، وسواس های فکری در مورد تمیزی همراه با وسواس های عملی شستشو، رفتارهای مرتبط با ذخیره کردن

برخی افراد مبتلا به OCD دچار تیک، الگوی نشانه های حرکتی نابهنجار مثل کشش های عضلانی، آواگری، و شکلک های صورت غیرقابل کنترل می شوند.

فهرست نشانه وسواس فکری عملی ییل براون عموما برای ارزیابی OCD استفاده می شود.

دیدگاه زیستی:

افزایش فعالیت عقده های حرکتی و قطعه پیشانی

عقده های پایه در کنترل جنبش های حرکتی درگیر هستند – ناتوانی قشر پیش پیشانی در جلوگیری از افکار، تصورات ذهنی و امیال شدید

موثرترین درمان زیستی اختلال OCD: کلومی پرامین یا داروهای بازدارنده بازجذب سروتونین مثل فلوکستین یا سرترالین

در وسواس مقاوم به درمان: جراحی اعصاب – تحریک عمیق مغز در نواحی حرکتی که می تواند با کاهش فعالیت قشر پیش پیشانی به تسکین نشانه ها کمک کند.

دیدگاه شناختی رفتاری:

الگوی فکر ناسازگارانه، آمادگی برای واکنش بیش از حد به رویدادهای اضطراب آور

این آمادگی اختلالات وسواسی را در طیف اختلالات درونی کردن قرار می دهد که شامل اختلالات اضطرابی و خلقی دیگر هم هست که الگوی مشابه واکنش پذیری یکه خوردن را شامل می شوند.

آنچه نشانه های وسواس را بدتر می کند اعتقاد به خطر و معنی افکار آنها یعنی فراشناخت های آنهاست که باعث می شود احساس کنند باید هر فکر خود را زیر نظر بگیرند.

مداخلات روانشناختی: توقف فکر، مواجهه سازی همراه با جلوگیری از پاسخ، اشباع درمانی یا satiation therapy (یعنی مواجه شدن به قدر کافی با فکر وسواسی تا جایی که معنی خود را از دست بدهد).

 

اختلال بدشکلی بدن   (BDD) :

دلمشغولی به اینکه قسمتی از بدنشان زشت یا معیوب است.

تقریبا همه آنها حداقل یک رفتار وسواسی دارند.

شیوع آن در زنان بیشتر است هر چند ممکن است مردان در مورد نشانه های خود بیشتر ناراحت باشند.

نواحی که زنان را ناراحت می کند بیشتر پوست، مو و بینی است و برای مردان هیکل و نازک شدن مو است.

BDD اغلب با افسردگی اساسی، اختلال اضطراب اجتماعی، اختلال وسواس فکری عملی، اختلالات خوردن همراه است – یک سوم این بیماران ممکن است هذیانی باشند – میزان خودکشی آنها بیشتر از جمعیت عادی است.

مقیاس وسواس فکری عملی ییل براون برای ارزیابی نشانه های مرتبط با اختلال BDD استفاده می شود.

BDD جنبه های میان فرهنگی هم دارد (مثلا در ژاپن اعتقاد به زشت بودن ظاهر جسمانی را ترس از روابط میان فردی می نامند)

درمان زیستی: SSRI

دارو می تواند به بهبود نشانه ها کمک کند اما  به مولفه های شناختی این اختلال رسیدگی نمی کند.

دیدگاه زیستی روانی اجتماعی: آمادگی زیستی + تجربیات نوجوانی مثل مسخره شدن یا حساسیت به طرد + فرایندهای شناختی مثل اشتغال ذهنی

فرایندهای شناختی زیربنای BDD توجه متمرکز بر خود افراطی در مورد تصویر منفی از بدن است.

تشریفات وارسی کردن خود موقتا اضطراب را کاهش می دهد به همین دلیل اشتغال ذهنی تقویت می شود. همچنین خودداری از روابط بین فردی نیز باعث تقویت اشتغال ذهنی می شود.

درمان: دیدگاه شناختی رفتاری، مواجهه و پیش گیری از پاسخ، درمان میان فردی

 

اختلال ذخیره کردن:

مشکل مداوم در دور انداختن اموال خود و دل کندن از آنها حتی اگر ارزش چندانی نداشته باشند.

برخلاف کلکسیونرهای معمولی افراد مبتلا به اختلال ذخیره کردن اقلام را بدون هیچ نظم و ترتیبی انباشته می کنند.

بزرگسالان بیشتر از جوانان احتمال ابتلا به اختلال ذخیره کردن دارند.

درصد زیادی از این افراد نشانه های افسردگی همزمان دارند.

رویکرد زیستی روانی اجتماعی بیشترین اثربخشی را برای درمان دارد.

درمان زیستی: SSRI

درمان شناختی رفتاری: رسیدگی به تغییرات رفتار ذخیره کردن و بهبود عملکرد توجه

 

اختلال موکنی:

کندن مو در پاسخ به احساس تنش یا میل شدید، احساس آرامش و ارضا و لذت پس از کندن مو

این افراد از رفتار غیرقابل کنترل خود ناراحت هستند اما قادر به توقف آن نیستند.

ممکن است به نشانه های جسمانی مثل tricobezoar (شکل گیری توده متراکم مو در معده) مبتلا شوند که به دلیل خوردن موی کنده شده ایجاد می شود. این مشکل باعث دل درد، تهوع، استفراغ، ضعف و کاهش وزن می شود.

ممکن است دچار عفونت های پوستی، درد یا خونریزی کاسه سر، و نشانگان تونل کارپال یا carpal tunnel شوند (اختلال التهابی که علت آن فشار روانی مکرر، آسیب جسمانی یا بیماری های دیگری است که موجب می شود بافت های اطراف عصب میانی متورم شود)

از لحاظ روانشناختی: عزت نفس پایین، خجالت و شرمندگی، خلق افسرده، تحریک پذیری و جر و بحث

اختلال در اوایل عمر آشکار می شود و تا اواسط و اواخر بزرگسالی ادامه دارد.

دو نوع موکنی:

متمرکز: می دانند میل شدیدی به کندن مو دارند و برای اجتناب از آن رفتارهای وسواسی دارند.

خودکار: فرد هنگام موکنی مشغول کار دیگر یا غرق در فکر است

در نوع خودکار فرد دستخوش استرس و اضطراب محسوسی است. در نوع متمرکز افسردگی و ناتوانی نیز همراه استرس و اضطراب وجود دارد.

توارث پذیری نقش مهمی در اختلال موکنی دارد (حدود ۸۰ درصد)

نابهنجاری در کروموزوم شماره یک که با اختلال توره هم ارتباط دارد، نابهنجاری در ژن مربوط به انتقال دهنده گلوتامیت که در اختلال وسواس دخالت دارد.

انتقال دهنده های درگیر: سروتونین، دوپامین، گلوتامیت

نابهنجاری در گذرگاه های عصبی که در ایجاد و توقف عادات حرکتی نقش دارند و گذرگاه هایی که در تنظیم عواطف درگیر هستند.

مدل تنظیم اختلال موکنی: فرد وقتی کم تحریک شده باشد جویای حالت مطلوب برانگیختگی هیجانی است که تحریک بیشتر را ایجاد کند بنابراین به موکنی می پردازد، یا و وقتی زیاد تحریک شده باشند با موکنی آرام می شوند. همچنین موکنی فرد را از حالت عاطفی منفی به مثبت می برد.

افراد مبتلا در کنترل هیجانات مشکل دارند. خرده گروهایی دارند که از دو نظر تفاوت دارند : احتمال بیشتر تجربه کسالت در برابر اضطراب و استرس – شدت کلی هیجاناتی که آنها را وادار به موکنی می کند (این خرده گروه ها با انواع کلی متمرکز در برابر خودکار مطابقت دارند)

درمان دارویی: ضدافسردگی، ضدروان پریشی نامتعارف، لیتیوم، نالترکسون – نالترکسون نتایج بسیار خوبی داشته است.

موثرترین رویکرد درمانی اختلال موکنی: درمان رفتاری آموزش وارونه سازی عادت (HRT)

در HRT فرد یک پاسخ جدید مثل گره کردن مشت را یاد می گیرد که با عادت موکنی ناسازگار است.

جدیدا مولفه های شناختی مثل بازسازی شناختی و نظارت بر خود به این درمان اضافه شده است (مثل اصلاح باورهای کمال گرایانه)

درمان پذیرش و تعهد همراه با HRT نیز موجب تسکین نشانه ها می شود.

درمان شناختی رفتاری برای کودکان و نوجوانان مناسب است.

 

اختلال پوست کنی:

کندن پوست عودکننده و اقدامات مکرر برای متوقف کردن آن

بیشتر مبتلایان زنان هستند.

علت ها و درمان آن با اختلال موکنی مشترک است.

 

اختلالات مرتبط با آسیب و عوامل استرس زا:

این طبقه شامل این اختلالات است: اختلال استرس از آسیب (PTSD)، اختلال استرس حاد، اختلال دلبستگی واکنشی، اختلال آمیختگی اجتماعی بازداری نشده

 

اختلال دلبستگی واکنشی: اختلال شدید در برقراری رابطه با دیگران، گوشه گیری و بازداری هیجانی، عاطفه مثبت کم، ناتوانی کنترل هیجانات، عدم تسلی گرفتن از دیگران هنگام ناراحتی

اختلال آمیختگی اجتماعی بازداری نشده: رفتار نامناسب و بیش از حد خودمانی با افراد غریبه

اختلال دلبستگی واکنشی قبل از ۵ سالگی آشکار می شود.

سن رشدی کودک در هر دو اختلال حداقل ۹ ماه است (دقت کنید که کتاب به اشتباه نوشته ۹ سال)

علت: این کودکان دچار غفلت، تغییرات مکرر مراقبت کنندگان اصلی، یا بزرگ شدن در نهادهایی که نسبت کودک به مراقبت کننده بالاست.

اختلال استرس حاد :

در نتیجه تهدید به مرگ، یا صدمه جدی واقعی یا تهدید به آن یا تجاوز جنسی ایجاد می شود.

نشانه های آن در چهار طبقه قرار می گیرد: مزاحمت یادآوری های ناراحت کننده واقعه، نشانه های تجزیه ای مثل کرختی یا بهت یا جدایی از دیگران، اجتناب از موقعیت هایی که ممکن است یادآور واقعه باشد، بیش انگیختگی مثلل اختلالات خواب یا تحریک پذیری

نشاه ها باید حداقل سه روز تا یک ماه تداوم داشته باشند.

اختلال استرس پس از آسیب (PTSD):

اختلال بادوام تری که از حوادث استرس زا ایجاد می شود – نشانه ها بیشتر از یک ماه تداوم دارند.

طبقات مهم نشانه ها در PTSD : مزاحمت ها، تجزیه، اجتناب – همچنین تغییرات منفی در شناخت هم تجربه می شود مثل از دست دادن خاطره رویداد، سرزنش خود، فاصله گیری از دیگران، ناتوانی تجربه هیجانات مثبت

نشانه های PTSD و اختلالات مربوط مثل افسردگی می توانند تا چند سال ادامه یابند.

نظریه های زیستی:

تجربیات آسیب زا باعث تغییراتی در مغز می شوند که آن را به خطر احتمالی در آینده حساس می کند.

تغییرات در هیپوکامپ که مسئول حافظه است باعث می شود نتواند موقعیت های نسبتا زیان آور مثل آتش بازی را از موقعیت های واقعی قبلی مثل جنگ متمایز کند.

دارو: ضدافسردگی SSRI

نظریه های روانشناختی:

سوگیری در پردازش اطلاعات که باعث توجه به سمت علایم بالاقوه آسیب زا می شود.

شخصیت و سبک کنار آمدن پاسخ به آسیب را پیش بینی می کند : کسانی با سطح بالای روان رنجورخویی، منفی گرایی، حالت عاطفی منفی، نشانه های روانشناختی قبلی، و سابقه بهره کشی کودکی به احتمال بیشتری پس از آسیب دچار PTSD می شوند.

موثرترین درمان روانشناختی برای PTSD: درمان شناختی رفتاری همراه با مواجه سازی واقعی یا تجسمی با آموزش آرمیدگی و بازسازی شناختی

سایر درمان ها: درمان میان فردی، تکرار مانترا (mantra)، درمان پذیرش و تعهد، حساسیت زدایی با حرکت چشم و پردازش مجدد (EMDR)، روانشناسی مثبت نگر

روانشناسی مثبت بر بر تغییرات مثبت و رشد فرد پس از تجربه آسیب تاکید دارد. صفات شخصیتی خوش بینی و گشودگی به تجربیات جدید مفید هستند.

 

دیدگاه زیستی روانی اجتماعی درباره اختلالات اضطرابی، وسواس، و مرتبط با آسیب:

شباهت های مهمی از نظر علت و درمان بین این اختلالات هست.

آنچه تعیین می کند فرد دچار اختلال شود ترکیب ژنتیک، عملکرد مغز، تجربیات زندگی، و زمینه اجتماعی است.

این اختلالات روش درمان مشابهی دارند و درمان شناختی رفتاری بیشترین اثربخشی را دارد.

 

downalod-pdf