مارتین سلیگمن

مارتین سلیگمن کیست؟

مارتین ای‌. پی. «مارتی» سلیگمن، نظریه‌پرداز برجستۀ درماندگی آموخته شده، به عنوان پدر روانشناسی مثبت‌ گرا شناخته می‌شود که در سال ۱۹۹۸ به ریاست انجمن روانشناسی آمریکا منصوب شد. سلیگمن در طول سال‌ها توانسته است با پژوهش‌های خود نگاه علمی به شادی، رضایت و رشد فردی را وارد حیطۀ روانشناسی کند و تمرکز را از صرفاً درمان اختلالات روانی به توانمندسازی افراد و ارتقای کیفیت زندگی آن‌ها منتقل نماید.

تلاش‌های او فراتر از محیط دانشگاه و آزمایشگاه بوده و تأثیر عمیقی بر حوزه‌های آموزشی، سازمانی و حتی سیاست‌گذاری‌های اجتماعی داشته است. او با معرفی مفاهیمی مانند قدرت‌های شخص، امیدورزی فعال و تقویت نقاط قوت توانسته است چارچوبی عملی برای بهبود زندگی انسان‌ها فراهم آورد.

مطالعات و نظریه‌های او نشان می‌دهد که شادی و رضایت افراد نه تنها نتیجۀ شرایط بیرونی، بلکه حاصل توانایی انسان در شناخت و استفاده از استعدادها و مهارت‌های خود است. در ادامه به زندگی شخصی، مسیر تحصیلی و آثار علمی مارتین سلیگمن می‌پردازیم.

زندگینامه مارتین سلیگمن

سلیگمن در تاریخ ۱۲ آگوست ۱۹۴۲ در آلبانی نیویورک آمریکا به دنیا آمد. زندگی‌ او با فراز و نشیب‌های بسیار و مشکلات مالی همراه بود. او تا ۱۳ سالگی در یک مدرسۀ خصوصی مشغول به تحصیل بود اما بعد از مدتی پدرش به دلیل سکته قدرت و توانایی خود را از دست داد و سلیگمن مجبور شد تا بقیۀ تحصیلات خود را در مدرسۀ دولتی ادامه داده و با کمک‌های مدیر مدرسه‌اش در سال ۱۹۶۰ به پایان برساند.

رشتهٔ انتخابی مارتین سلیگمن در مقطع کارشناسی، فلسفه بود و آن را در دانشگاه پرینستون سال ۱۹۶۴ به اتمام رساند. در سال ۱۹۶۷ در دانشگاه پنسیلوانیا و در رشتهٔ روانشناسی موفق به اخذ مدرک دکترای خود شد و به عنوان استادیار در دانشگاه کرنل مشغول شد.

دکتر سلیگمن بعد از مدتی به دانشگاه پنسیلوانیا بازگشت و به تدریس در آنجا پرداخت و همزمان، تحقیقات در مورد درماندگی آموخته شده را آغاز کرد. نظریه‌ای که نقش مهمی در درمان افسردگی یا حتی پیشگیری از آن ایفا کرد.

نظریه درماندگی آموخته شده سلیگمن ثابت می‌کرد زمانی که افراد احساس می‌کنند بر شرایط خود تسلط و کنترل کافی ندارند، احساس درماندگی و افسردگی پیدا می‌کنند. بنابراین طبق چنین استدلالی، از نظر او درماندگی آموخته شده با افسردگی ارتباط دارد.

سال ۱۹۹۶ مارتین سلیگمن به‌عنوان رئیس انجمن روانشناسی آمریکا منصوب شد. سلیگمن در سال ۲۰۰۲ در ردهٔ سی و یکمین روانشناس برجستهٔ دنیا و سیزدهمین روانشناسی که به او در کتاب‌های درسی روانشناسی استناد می‌شود، قرار گرفت و یک سال بعد، در سال ۲۰۰۳، آموزش روانشناسی مثبت‌ گرا به رهبری شخص دکتر سلیگمن در مرکز روانشناسی مثبت‌ گرا آغاز شد.

این رویکرد در روانشناسی بیشتر بر نقاط قوت انسان متمرکز است و آن‌ها را ارتقاء می‌دهد. بنابراین از نظر سلیگمن، سلامت روان به احساس رضایت انسان از خودش، شادی و آرامشش وابسته است.

دکتر مارتین سلیگمن در سخنرانی انجمن روانشناسی کارولینای شمالی توضیح داد که بر سر دختر خود فریاد کشیده و جواب دخترش به او باعث شده تا نظریه روانشناسی مثبت‌ گرا به ذهنش خطور کند.

دختر سلیگمن در جواب غرغرهای پدرش می‌گوید او توانسته است با عهد بستن نسبت به خود غرغر را ترک کند؛ بنابراین اگر او توانسته، قاعدتاً پدرش هم از این موضوع مستثنی نبوده و می‌تواند. همین گفت‌وگوی ساده اما تأثیرگذار میان پدر و دختر، جرقه‌ای شد برای شکل‌گیری ایدۀ روانشناسی مثبت‌ گرا در ذهن سلیگمن!

معروف ترین کتاب های مارتین سلیگمن

دکتر سلیگمن حدود ۳۵۰ مقاله منتشر کرده و بیش از ۳۰ کتاب روانشناسی تألیف و به چاپ رسانیده است که پرفروش ترین کتاب های او عبارت‌اند از:

• کتاب طبقه بندی توانمندی های منش و فضیلت های انسانی
این کتاب با همکاری مارتین سلیگمن و کریستوفر پترسون نوشته شده و چارچوبی علمی و جامع ارائه می‌دهد که ۲۴ توانمندی شخصیتی و ۶ فضیلت اصلی انسان را طبقه‌بندی و توصیف می‌کند تا جایگزینی برای تمرکز صرف بر اختلالات روانی باشد.

• کتاب از شادکامی تا بالندگی
مخاطبان در این کتاب سلیگمن تفاوت میان روانشناسی مثبت‌ گرا که بر پایۀ علم نهاده شده و روانشناسی زرد را به خوبی متوجه می‌شوند.

• کتاب مدار امید
این کتاب زندگی شخصی و حرفه‌ای مارتین سلیگمن را روایت می‌کند و نشان می‌دهد چگونه امید و نگرش مثبت در مواجهه با چالش‌ها و شکست‌ها می‌تواند مسیر موفقیت و رشد فردی را شکل دهد.

• کتاب روان درمانی مثبت؛ کتاب ویژه درمانگران
همان‌طور که از نام این کتاب پیداست، این کتاب مخصوص درمانگرانی است که می‌خواهند رویکرد مثبت‌ گرا داشته باشند.

• کتاب آسیب‌ شناسی روانی
سلیگمن در این کتاب به نابهنجاری‌ها و اختلالات روانی پرداخته و چارچوب علمی برای درک علل، علائم و درمان این اختلالات ارائه می‌دهد؛ این کتاب مناسب دانشجویان روانشناسی است.

• روان درمانی مثبت؛ کتاب کار
این کتاب در واقع تمریناتی را به مخاطب می‌دهد که با استفاده از آن می‌توان بر نقاط مثبت شخصیت خود متمرکز شد و حتی آن‌ها را بهتر از قبل کرد و ارتقاء داد.

👈 ارتباط با دکتر سلیگمن 

ایمیل دکتر مارتین سلیگمن : seligman@upenn.edu

مشاهدۀ مقالات مارتین سلیگمن