تاریخ دارالمجانین در ایران – مریم صالحی نیا

معرفی کتاب تاریخ دارالمجانین در ایران

کتاب تاریخ دارالمجانین در ایران اثر مریم صالحی نیا، اثری جذاب است که با هدف شناسایی مراکز نگهداری بیماران روانی و ویژگی‌های درمانی آن‌ها و همچنین شناخت عوامل زمینه‌ساز در روند تحول و تبدیل مراکز دارالمجانین به تیمارستان، نگارش شده است.

مریم صالحی نیا نویسندۀ کتاب و استاد زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه فردوسی مشهد؛ سعی بر این دارد که در این کتاب به بررسی رشد، تکامل و شکل‌گیری، ریشه‌یابی نقاط قوت و ضعف و همچنین تحلیل علل و نتایج دگرگونی‌های مختلف این نهاد تمدنی بپردازد و زوایای نسبتاً مجهول این مراکز درمانی بررسی و آشکار گردد.

مطالب این کتاب جهت بررسی تحولات دارالمجانین در ایران نوشته شده است و از نگهداری بیماران روانی در بیمارستان جندی‌شاپور در زمان ساسانیان، به‌عنوان اولین مرکز نگهداری این بیماران، شروع شده و در نهایت با تأسیس دانشکدۀ پزشکی دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۷ ختم می‌شود.

وجود تصاویر دارالمجانین تهران و سایر شهرهای ایران و تصاویر اسناد، گزارش‌ها و نامه‌نگاری بین طبیبان و بلدیهٔ شهر در جهت ترخیص یا اعزام بیماران، از ویژگی‌های بصری این کتاب تاریخی محسوب می‌شود.

کتاب با بررسی ۸۷ سال تحولات دارالمجانین در ایران و بر مبنای گذشته‌نگر و تاریخی تألیف شده است و روش مطالعه، بر اساس رویکرد کتابخانه‌ای و جمع‌آوری و تحلیل اطلاعات است. مهم‌ترین منبع این کتاب، اسناد و مدارک مربوط به مراکز دارالمجانین در ایران است.

این کتاب در ۵ فصل تدوین شده است:

فصل اول به اساس پیدایش دارالمجانین، مفاهیم تاریخی و لغوی این کلمه و سایر اصطلاحات مرتبط و دلایل تبدیل دارالمجانین به تیمارستان پرداخته است.

فصل دوم به مرور تاریخچۀ مراکز مراقبت و نگهداری از بیماران روانی، فصل سوم و چهارم به‌ترتیب به درمان بیماران روانی در ایران باستان و دورۀ اسلامی و در نهایت، فصل پنجم یا فصل اصلی به بررسی و ایجاد دارالمجانین و تیمارستان‌ها و نحوۀ مدیریت آن‌ها پس از تأسیس دارالفنون در شهرهای ایران پرداخته است.

امکان خرید کتاب تاریخ دارالمجانین در ایران مریم صالحی نیا با تخفیف ویژه برای تمامی علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی و فرهنگی ایران در نشر روان آموز فراهم شده است و همین حالا می‌توانید جهت تهیۀ این کتاب با قیمتی مقرون‌به‌صرفه از طریق همین صفحه اقدام کنید. نظرات ارزشمند شما ما را در بهبود کیفیت محصولات یاری خواهد کرد.

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

در ابتدا لازم است بیان کنیم که مطالعۀ این کتاب به تمامی افراد علاقه‌مند به تاریخ اجتماعی و فرهنگی ایران پیشنهاد می‌شود و چنانچه دوست دارید بدانید جامعه ایرانی در دوره‌های مختلف با «جنون»، طرد اجتماعی، مراقبت و کنترل چگونه مواجه شده است، این کتاب منبع مفیدی در این زمینه برای شما خواهد بود.

اما برای تمامی پژوهشگران، دانشجویان و متخصصان روانشناسی، روان‌پزشکی و علوم سلامت نیز مطالعۀ این کتاب را پیشنهاد می‌کنیم؛ به‌ویژه کسانی که به سیر تحول نهادهای درمانی و نگاه جامعه به بیماری روانی علاقه‌مندند زیرا این کتاب کمک می‌کند بفهمند «درمان بیماری روانی» چگونه از باورهای اسطوره‌ای و مذهبی به ساختارهای علمی و نهادی رسیده است.

همچنین اساتید، معلمان و نویسندگان حوزه علوم انسانی نیز می‌توانند از این کتاب به‌عنوان یک منبع کاربردی در جهت تدریس، ارجاع پژوهشی و تحلیل‌های بین‌رشته‌ای استفاده کنند.

کتاب مرتبط: تاریخ روان پزشکی در ایران محمد اربابی

بریده ای از کتاب تاریخ دارالمجانین در ایران نشر ارجمند

درمان بیماری‌های روانی (جن‌زده) در ایران باستان

در بین اقوام و مللی که در زمینۀ پزشکی و بهداشت روان انسان‌ها به تکاپو پرداخته و در این میان به دستاوردهای فراوان دست یافتند، ساکنان فلات ایران بودند؛ به‌گونه‌ای که باید آن‌ها را نخستین پزشک و حتی نخستین روان‌پزشک به‌شمار آورد.

ایرانیان باستان، عامل بیماری‌های روانی را قوای مابعدالطبیعه و حلول ارواح خبیث و شیاطین در جسم و روح می‌دانستند و برای از بین بردن اثرات شوم آن‌ها به سحر و جادو و بعدها کلام مقدس، اوراد و اذکار متوسل می‌شدند. آن‌ها بیماران روانی را از سایر بیماران جدا می‌کردند و در محل‌های مخصوصی از آن‌ها مراقبت می‌کردند. در این محل‌ها که اغلب مکان‌های مقدس نام داشت، روحانیونی وجود داشتند که با دعا و گاه داروهای مخصوص، این بیماران را درمان می‌کردند.

آریاییان فلات ایران با توجه به اینکه از مذهب و مرامی برخوردار بودند، پلیدی و آلودگی را اهریمنی و پاکیزگی و سلامت را اهورایی می‌پنداشتند و بیماری‌های روانی را در ردیف نیروهای اهریمنی می‌دانستند. از این‌رو، برای مقابله با آن از دعا و راز و نیاز استفاده می‌کردند. در واقع، آنان بیماری‌های روانی را معلول علت‌های مختلفی می‌دانستند که از آن جمله می‌توان به نقش موجودات خبیث از طایفۀ دیوان و اهریمن در تولید بیماری اشاره کرد.

فهرست کتاب تاریخ دارالمجانین در ایران

مقدمه

فصل اول: اساس پیدایش دارالمجانین (تیمارستان)

فصل دوم: مروری بر تاریخچۀ مراکز نگهداری از بیمارستان روانی در جهان

فصل سوم: مراکز نگهداری از بیماران روانی در ایران باستان

فصل چهارم: نگهداری از بیماران مجنون در دورۀ اسلامی

فصل پنجم: مراکز مراقبت از بیماران روانی از تأسیس دارالفنون تا دانشکدۀ پزشکی دانشگاه تهران

سخن آخر

منابع