خودکشی امیل دورکیم – ترجمه نادر سالار زاده

معرفی کتاب خودکشی دورکیم

اگر از شما بپرسند «چرا یک انسان دست به خودکشی می‌زند؟»، احتمالاً اولین پاسخ‌هایتان به سمت افسردگی، شکست، تنهایی، بحران‌های شخصی یا شرایط روانی او خواهد رفت. اما امیل دورکیم، یکی از بنیان‌گذاران جامعه‌شناسی مدرن، در کتابی که پیش روی شماست، سؤال را یک قدم عقب‌تر می‌برد و پرسشی به‌مراتب تکان‌دهنده‌تر مطرح می‌کند:

اگر حتی تصمیمی به این اندازه شخصی، تا حد زیادی تحت تأثیر جامعه باشد، پس جامعه دقیقاً چه نقشی در زندگی ما دارد؟

در این کتاب روانشناسی داستان زندگی تک‌تک افرادی را که به زندگی خود پایان دادند، روایت نشده است بلکه نویسنده می‌خواهد الگوهایی را پیدا کند که در پس آمارها، روابط اجتماعی، نهادها، خانواده، دین، اقتصاد و شیوه سازمان‌یافتن زندگی جمعی پنهان شده‌اند.

از همین جهت می‌توان گفت کتاب خودکشی دورکیم، کتابی دربارۀ مرگ نیست بلکه اثری است دربارۀ زندگی اجتماعی که این اتفاق را برای انسان شکل می‌دهد.

امیل دورکیم نیز در این اثر این مسئله را در بافت اجتماعی بررسی می‌کند و به دلایل اجتماعی آن پرداخته است. و دلایل او نه‌تنها توجه جامعه‌شناسان را به خود جلب کرده است، بلکه روان‌شناسان و حتی فلاسفه نیز مجذوب نگاه او شده‌اند.

خودکشی از نظر دورکیم چهار نوع اصلی دارد که از منظر دو مفهوم مهم میزان پیوند فرد با جامعه و میزان تنظیم و کنترل اجتماعی آن را توضیح می‌دهد:

• خودخواهانه (Egoistic)
• دگرخواهانه (Altruistic)
• آنومیک (Anomic)
• تقدیرگرایانه (Fatalistic)

اما ارزش این کتاب فقط در همین چهار دسته‌بندی خلاصه نمی‌شود. ساختار کتاب مسیری را دنبال می‌کند که از بررسی عوامل روان‌شناختی و زیستی و عوامل محیطی آغاز می‌شود، سپس به علل اجتماعی و انواع خودکشی می‌رسد و در نهایت، پیامدهای این تحلیل برای فهم جامعه را بررسی می‌کند.

این اثر نخستین کتابی است که به شیوه‌ای جدید روش‌های آماری را در تحلیل جامعه‌شناسی مورد استفاده قرار داده است و علاوه‌بر اینکه در تحقیقات اجتماعی بسیار کاربرد دارد، ساختاری منسجم و نگاهی آماری، فلسفی و روان‌شناختی نسبت به پدیدۀ مورد بحث دارد.

اگر می‌خواهید بفهمید جامعه چگونه، بدون آنکه همیشه دیده شود، وارد خصوصی‌ترین بخش‌های زندگی انسان می‌شود، پیشنهاد می‌کنیم مطالعۀ کتاب خودکشی امیل دورکیم از دست ندهید. این کتاب ممکن است با موضوع مرگ آغاز شود، اما در نهایت شما را وادار کند درباره زندگی، تعلق و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم بیشتر فکر کنید.

درنظر داشته باشید که در حال حاضر خرید خودکشی دورکیم علامه طباطبایی و سایر کتاب های جامعه شناسی با بیشترین تخفیف در نشر روان آموز برای شما عزیزان امکان پذیر است.

اهداف امیل دورکیم از کتاب خودکشی براساس دیدگاه مترجم انگلیسی

از نظر جان ای. اسپالدینگ (John A. Spaulding) مترجم نسخۀ انگلیسی کتاب، دورکیم در این اثر سه هدف اصلی را دنبال می‌کند:

1- نخست، بررسی پدیده‌ای که در ظاهر مسئله‌ای فردی است، اما از نظر او ریشه‌ای عمیقاً اجتماعی دارد و تلاش برای شناخت علل آن و یافتن راه‌هایی برای کاهش این مشکل در جامعه

2- دوم، تبدیل موضوع خودکشی به یک مسئله علمی و جامعه‌شناختی، به‌گونه‌ای که بتوان آن را به‌درستی تعریف، دسته‌بندی و بررسی کرد و از برداشت‌های عامیانه و غیرعلمی دربارۀ آن فاصله گرفت.

3- و سوم، نشان دادن شیوۀ انجام یک پژوهش جامعه‌شناختی. او تلاش می‌کند نشان دهد که پژوهشگر باید پدیده‌های اجتماعی را مانند واقعیت‌هایی عینی و قابل بررسی مطالعه کند، عوامل مؤثر بر آنها را در بستر جامعه بشناسد، کارکرد و جایگاهشان را بررسی کند و با مقایسه و تحلیل داده‌ها، به جای حدس و گمان، به علل واقعی آنها دست پیدا کند.

کتاب مرتبط: خودکشی اثر دکتر ماهیار آذر

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

کتاب خودکشی از دورکیم برای روان‌شناسان، جامعه‌شناسان، علاقه‌مندان به فلسفه و علوم انسانی و همچنین تمامی افرادی که به شناخت رفتار انسان و مسائل اجتماعی علاقه‌مندند، انتخابی ارزشمند است. این کتاب با نگاهی عمیق و تحلیلی، خواننده را با دیدگاه‌های دورکیم دربارۀ پدیدۀ پایان دادن ارادی به زندگی و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن آشنا می‌کند و می‌تواند برای علاقه‌مندان به این حوزه‌ها جذاب و تأمل‌برانگیز باشد.

توضیحات تکمیلی

امیل دورکیم (Émile Durkheim)، جامعه‌شناس فرانسوی و یکی از بنیان‌گذاران اصلی جامعه‌شناسی مدرن بود. او نقش مهمی در تبدیل جامعه‌شناسی به یک رشتۀ علمی مستقل داشت و تلاش کرد پدیده‌های اجتماعی را با استفاده از روش‌های علمی، مشاهده، آمار و مقایسه بررسی کند. از مهم‌ترین مفاهیم مطرح‌شده در آثار او می‌توان به «واقعیت اجتماعی»، «وجدان جمعی»، «همبستگی اجتماعی» و «آنومی» اشاره کرد.

دورکیم بخش مهمی از آثار خود را به بررسی رابطه میان فرد و جامعه اختصاص داد و معتقد بود بسیاری از رفتارهایی که در ظاهر فردی به نظر می‌رسند، تحت تأثیر ساختارها و شرایط اجتماعی شکل می‌گیرند. کتاب حاضر که در سال 1897 منتشر شد، نمونه‌ای برجسته از این رویکرد است که همچنان پس از گذشت سال‌ها نقل‌قول‌های برگرفته از آن در متون مختلف دیده می‌شود.

بریدۀ کتاب

گاهی چنین پیش می‌آید که تمایل به خودکشی بر پایه سرشت فردی بدون وابستگی خاص به حالتهای غیر طبیعی که قبلاً ذکر کردیم صورت می‌گیرد. همچنین خودکشی می‌تواند پدیده‌های صرفاَ جسمی را شامل شود، بدون اینکه لزوماً به اختلال عمل سیستم اعصاب مربوط باشد. چرا تمایل به صرف نظر کردن از زندگی در میان انسانها نتواند در حالی روی دهد که چنین امری “نه جنون تک ساحتی” نه شکلی از بیماری روانی، و نه مربوط به ضعف اعصاب باشد؟ همان گونه که برخی از توصیف گران خودکشی اظهار داشته‌اند، این قضیه را می‌توان به عنوان یک قضیه پذیرفته شده مورد توجه قرار داد، چنانچه هر نژاد نیز میزان خاصی از خودکشی را به خود اختصاص دهد. زیرا نژاد از طریق ویژگیهای روانی اندامی از سایر نژادها متمایز می‌شود.

فهرست کتاب خودکشی دورکیم علامه طباطبایی

مقدمه

کتاب نخست: عوامل “فرا” اجتماعی فصل اول خودکشی و حالت‌های روان پریشی

فصل دوم: خودکشی و حالت‌های روان شناختی طبیعی

فصل سوم: خودکشی و عوامل محیط طبیعی

فصل چهارم: تقلید

کتاب دوم: علل اجتماعی خود کشی و انواع اجتماعی

فصل اول: روش تشخیص علل و انواع اجتماعی

فصل دوم: خود کشی ناشی از خود خواهی

فصل سوم: خود کشی ناشی از خودخواهی (دنباله)

فصل چهارم: خودکشی دگر دوستانه دگر خواهانه

فصل پنجم: خود کشی ناشی از بی هنجاری اجتماعی

فصل ششم: صورت‌های فردی انواع مختلف خود کشی

کتاب سوم: خودکشی به مثابه  پدیده اجتماعی کلّی

فصل اول: عنصر اجتماعی خودکشی

فصل دوم: روابط خودکشی با سیار پدیده‌های اجتماعی

فصل سوم: نتایج عملی

ضمائم