روانشناسی حفاظت از محیط زیست – سوزان کلایتون

معرفی کتاب روانشناسی حفاظت از محیط زیست

کتاب روانشناسی حفاظت از محیط زیست؛ درک و ترغیب مراقبت انسان از طبیعت (Conservation Psychology: Understanding and Promoting Human Care for Nature) اثری بنیادین در تبیین رابطۀ پیچیدۀ انسان و طبیعت است؛ کتابی که نشان می‌دهد فهم چگونگی اندیشیدن، تجربه‌کردن و تعامل انسان با طبیعت، شرطی اساسی برای دستیابی به محیط زیستی پایدار و نیز رفاه انسانی به‌شمار می‌رود.

نویسندگان، سوزان کلایتون و جین مایرز، با گردآوری طیفی گسترده از پژوهش‌ها، کوشیده‌اند نشان دهند انسان از اکوسیستم‌های طبیعی جدایی‌ناپذیر است و روانشناسی می‌تواند در شکل‌دادن به رابطۀ پایدارتر میان انسان و جهان طبیعی نقش‌آفرین باشد. اما چگونه؟

این کتاب روانشناسی اولین کتاب منتشر شده در حوزۀ روانشناسی محیط زیست است که به‌عنوان یکی از مهم‌ترین متون درسی روانشناسی محیطی در خارج از ایران شناخته می‌شود و نظریه‌ها و یافته‌های پژوهشی مربوط به تجربه‌های انسانی از طبیعت را به‌شکلی منسجم جمع‌بندی می‌کند. اثر حاضر نه‌تنها به بررسی نگرش‌ها، ارزش‌ها و برداشت‌های مردم از محیط زیست می‌پردازد، بلکه چارچوب‌های اخلاقی مرتبط با طبیعت و شیوه‌های تقویت رفتارهای حامی حفاظت را نیز واکاوی می‌کند.

در متن کتاب، رابطۀ انسان با محیط طبیعی در سطوح شناختی، فرهنگی و اجتماعی تحلیل می‌شود و نشان داده می‌شود که چگونه تغییر در نگرش و معناپردازی می‌تواند به تغییر رفتارهای محیطی بینجامد.

از منظر ساختاری، کتاب با رویکردی آموزشی و پژوهش‌محور طراحی شده و می‌کوشد چرایی و چگونگی رفتار انسان با طبیعت را توضیح دهد. نویسندگان با پیوندزدن مباحث نظری به کاربردهای اجتماعی، اثر را از سطح یک متن دانشگاهی صرف فراتر برده و آن را به راهنمایی برای فهم نقش روانشناسی در حل مسائل زیست‌محیطی بدل ساخته‌اند. همین رویکرد، کتاب را به منبعی ارزشمند برای شناخت مبانی روانشناختی حفاظت و نیز الهام‌بخش کنش‌های فردی و جمعی در این حوزه تبدیل کرده است.

از ویژگی‌های جالب کتاب، یکپارچه‌سازی حجم وسیعی از پژوهش‌ها در قالب متنی آموزشی و قابل‌استفاده برای حوزه‌های مختلف علمی است؛ رویکردی که نشان می‌دهد حفاظت از محیط زیست نه صرفاً مسئله‌ای فنی، بلکه موضوعی عمیقاً انسانی و رفتاری است. همین نگاه میان‌رشته‌ای، کتاب را به منبعی ماندگار برای گفت‌وگو میان روانشناسی و علوم محیطی بدل کرده است.

در مجموع، این کتاب با ترجمه مجید صفاری نیا و همکاران، توسط نشر ارجمند در ۳۳۶ صفحه منتشر شده و در نشر روان آموز قیمت این کتاب ارزشمند مقرون‌به‌صرفه در نظر گرفته شده است. ما در روان آموز خرید کتاب روانشناسی حفاظت از محیط زیست سوزان کلیتون را به شما پیشنهاد می‌کنیم تا مطالعۀ این کتاب به شما کمک کند که دریابید بحران‌های محیطی صرفا مسئله‌ای طبیعی یا فناورانه نیستند، بلکه ریشه در ادراک، ارزش‌ها و رفتارهای انسانی دارند و از همین مسیر نیز می‌توانید برای حل این بحران‌ها گام بردارید.

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

این کتاب برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان علمی و علاقه‌مند به مسائل محیطی سودمند است:

دانشجویان و پژوهشگران روانشناسی، به‌ویژه در گرایش‌های اجتماعی، می‌توانند از آن به‌عنوان منبعی نظری و پژوهشی برای فهم عمیق‌تر رفتار انسان در قبال طبیعت بهره ببرند، زیرا اثر چارچوبی تحلیلی برای بررسی ریشه‌های روانشناختی نگرش‌ها و کنش‌های محیطی فراهم می‌کند.

در عین حال، دانشجویان و متخصصان رشته‌های محیط زیست، منابع طبیعی، علوم تربیتی، مدیریت، مدیریت محیط زیست، اقتصاد، کشاورزی نیز مخاطبان مهم کتاب‌اند، چراکه این اثر پلی میان علوم انسانی و زیست‌محیطی ایجاد کرده و نشان می‌دهد بحران‌های محیطی تنها پدیده‌هایی طبیعی نیستند، بلکه ابعادی رفتاری و اجتماعی نیز دارند.

از دیگر مخاطبان کتاب می‌توان به کارگزاران بخش محیط زیست و حفظ منابع طبیعی، پارک‌ها، جنگل‌ها، طراحان شهری و محیط و فضای سبز، مدیران بخش انرژی هستند. افزون بر این، علاقه‌مندان دغدغه‌مند طبیعت که می‌خواهند دریابند ارزش‌ها، باورها و نگرش‌های انسانی چگونه بر سرنوشت زمین اثر می‌گذارد، این کتاب را اثری روشنگر و تأمل‌برانگیز خواهند یافت.

کتاب مرتبط: روانشناسی محیط لیندا استگ

توضیحات تکمیلی

سوزان کلایتون (Susan Clayton)، استاد روانشناسی و رئیس مطالعات محیطی در College of Wooster در ایالت اوهایو آمریکاست. تمرکز پژوهش‌های او بر درک و تقویت نگرانی نسبت به مسائل محیط زیستی است. به‌طور خاص، کلایتون به شیوه‌هایی علاقه‌مند است که از طریق تعاملات اجتماعی، رابطۀ انسان با طبیعت تقویت می‌شود و این تعاملات را در محیط باغ‌وحش‌ها در نقاط مختلف جهان مطالعه کرده است.

جین مایرز (Gene Myers) استاد دانشکدۀ محیط‌زیست هاکسلی در Western Washington University است؛ جایی که درس‌هایی در روانشناسی حفاظت، تاریخ و اخلاق محیط زیست ارائه می‌دهد و در برنامه‌های کارشناسی و تحصیلات تکمیلی آموزش محیطی تدریس و راهنمایی می‌کند. او رئیس پیشین Society for Human Ecology بوده است.

بریده ای از کتاب

روانشناسی حفاظت از محیط زیست پژوهش‌های بنیادی و کاربردی را در برمی‌گیرد، زیرا هدف اساسی آن نشان دادن و اصلاح مشکلات محیطی است. اما به اعتقاد کورت لوین (١٩٥١) «هیچ چیز به اندازۀ یک نظریۀ خوب کاربردی نیست.»

نتایج گستردۀ پژوهش‌های روان‌شناختی ارتباط مهمی با حفاظت دارند. آنها معتقدند که رفتار شدیداً متأثر از پیامدهای خود می‌باشد، افراد نه تنها رفتارها، بلکه نگرش‌ها ارزش‌ها و هنجارهای پیرامون خود را یاد می‌گیرند و در طول زمان و به طرق ژنتیکی از قبل برنامه‌ریزی شده و پاسخگوی محیط تغییر می‌کنند.

تغییر اثر تجارب خاص مطابق مرحله رشدی صورت میگیرد که تجارب در آن رویاروی هم قرار می گیرند و برخی تجارب یا تأثیرات مهم در مراحل اولیه رشد اثر مناسبی دارند. این اصول به وضوح با فهم وابستگی متقابل انسان‌ها و طبیعت در ارتباط اند.

فهرست کتاب روان‌شناسی حفاظت از محیط زیست

فصل اول: معرفی رشته‌ی روان‌شناسی حفاظت از محیط زیست

فصل دوم: نگرش‌ها، ارزش‌ها و ادراکات

فصل سوم: زبان و گفتمان

فصل چهارم: روان‌شناسی اخلاقی و محیط زیست

فصل پنجم: محیط و هویت

فصل ششم: مبانی نظری واکنش انسان نسبت به طبیعت

فصل هفتم: طبیعت خانگی: هم‌خانگی با حیوانات و گیاهان

فصل هشتم: طبیعت مدیریت‌شده: باغ‌وحش‌ها، آکواریوم‌ها و پارک‌های عمومی