مکتب ها و نظریه ها در روانشناسی شخصیت – سعید شاملو

معرفی کتاب روانشناسی شخصیت شاملو

کتاب مکتب‌ ها و نظریه‌ ها در روانشناسی شخصیت اثر دکتر سعید شاملو و از انتشارات رشد است. این کتاب یکی از منابع شناخته‌شده در حوزۀ روانشناسی شخصیت به زبان فارسی به‌شمار می‌رود و در طول سال‌ها بارها بازنگری و به‌روزرسانی شده است تا نظریه‌های جدیدتر این حوزه را نیز دربرگیرد. محور اصلی کتاب، بررسی مکتب‌ها و نظریه‌های گوناگونی است که در طول تاریخ علم روانشناسی برای شناخت، توجیه و تبیین رفتار انسان شکل گرفته‌اند.

نویسنده در همان ابتدای کتاب به این نکته می‌پردازد که مفاهیمی مانند «مکتب»، «نظریه» یا «تئوری» گاه مترادف یکدیگر به کار می‌روند، اما هرکدام هدف و روش خاص خود را برای تبیین، توجیه، ساخت، کنش و بررسی کیفیت و کمیت پدیده‌های روانی دارند. از همین رو، کتاب پیش از ورود به شرح هر مکتب، معیارهایی را برای ارزیابی علمی نظریه‌ها ارائه می‌دهد؛ معیارهایی مانند جامعیت نظریه در توجیه رفتار انسان، ارتباط نزدیک با واقعیت، اعتبار علمی و توانایی نظریه در برانگیختن پژوهش‌های تازه.

یکی از نکات مهم کتاب این است که نویسنده تلاش کرده است مکاتب را نه صرفاً بر اساس سلیقۀ شخصی، بلکه در قالبی منسجم و قابل مقایسه با یکدیگر معرفی کند و به مکاتب و نظریه‌پردازانی از سراسر جهان بپردازد، نه فقط چهره‌های آمریکایی و اروپایی. در ویرایش‌های به‌روزشدۀ کتاب نیز نظریه‌های تازه‌تری مانند نظریۀ آلبرت بندورا و جورج کلی، همچنین روانشناسی خود از فروید تا هارتمن و مارگرت مالر، و نظریۀ روانشناسی خویشتن هاینز کوهوت افزوده شده‌اند.

کتاب روانشناسی شخصیت شاملو در ۱۲ فصل تدوین شده و همراه با تصاویری از نظریه‌پردازان و برخی موضوعات مرتبط است که به فهم بهتر مطالب کمک می‌کند. یکی دیگر از بخش‌های کلیدی کتاب، فصل مقدماتی دربارهٔ اهمیت موضوع شخصیت است؛ جایی که نویسنده توضیح می‌دهد چرا شخصیت را می‌توان اساسی‌ترین موضوع علم روانشناسی دانست؛ چراکه حوزه‌هایی مانند یادگیری، انگیزه، ادراک، تفکر، عواطف و احساسات همگی در دل مفهوم شخصیت جای می‌گیرند.

کتاب مرتبط: نظریه های شخصیت یا مکاتب روانشناسی

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

خرید کتاب مکتب‌ ها و نظریه‌ ها در روانشناسی شخصیت گزینه‌ای مناسب برای دانشجویان رشتهٔ روانشناسی و رشته‌های مرتبط است که به دنبال منبعی جامع و قابل اتکا برای مطالعهٔ نظریه‌های شخصیت هستند. ساختار منسجم کتاب و ارائۀ مکاتب و نظریه‌های مختلف در کنار یکدیگر، امکان مقایسهٔ دیدگاه‌های گوناگون را برای خواننده فراهم می‌کند و می‌تواند آن را به منبعی کاربردی برای مطالعهٔ دانشگاهی تبدیل کند.

علاوه بر دانشجویان، این اثر برای استادان و پژوهشگران حوزۀ روانشناسی نیز می‌تواند منبعی مفید برای مرور، بررسی و مقایسۀ نظریه‌های شخصیت باشد؛ به‌ویژه برای کسانی که به دنبال آشنایی منظم با جریان‌ها و دیدگاه‌های مختلف این حوزه هستند. در نهایت، علاقه‌مندان عمومی به روانشناسی که می‌خواهند با زبانی نسبتاً روشن و منظم با اندیشه‌های نظریه‌پردازان و بزرگان این حوزه آشنا شوند نیز می‌توانند از این کتاب بهره ببرند.

توضیحات تکمیلی

دکتر سعید شاملو، روانشناس بالینی و از چهره‌های پیشگام این حوزه در ایران، تحصیلات خود را در روانشناسی بالینی در آمریکا ادامه داد و پس از بازگشت، سال‌ها در دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی تهران به تدریس، پژوهش و فعالیت بالینی پرداخت. او با تأسیس گروه روانشناسی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، راه‌اندازی دوره‌های تحصیلات تکمیلی روانشناسی بالینی و فعالیت در انجمن روانشناسی ایران، از جمله ریاست هیئت‌مدیرۀ آن، نقش مؤثری در شکل‌گیری و توسعۀ روانشناسی بالینی و آموزش دانشگاهی آن در ایران داشت.

هدف شاملو از نوشتن این کتاب گردآوری تمام نظریه‌های روانشناسی شخصیت، از قدیم تا جدید، نیست؛ چراکه چنین کاری نه امکان‌پذیر است و نه لزوماً فایدۀ علمی دارد. در عوض، نظریه‌های مختلف در قالب مکاتب و دیدگاه‌هایی ارائه شده‌اند که مجموعه‌ای از نظریه‌های مشابه را دربرمی‌گیرند. این شیوه به خواننده کمک می‌کند دیدگاه‌ها و مفاهیم اساسی روانشناسی شخصیت را به‌جای پراکندگی، به شکلی منظم در ذهن خود طبقه‌بندی کند.

در تنظیم مطالب، تلاش شده است مکاتب گوناگون از گذشته تا دوره‌های جدید و از نقاط مختلف جهان مورد توجه قرار گیرند. همچنین ارزیابی مکاتب و نظریه‌ها بر پایۀ منابع علمی و استدلال‌های منطقی انجام شده و در این بررسی، جانب بی‌طرفی رعایت شده است تا خواننده بتواند دیدگاه‌های مختلف را بهتر بشناسد و مقایسه کند. استفاده از تصاویر در کتاب روانشناسی شخصیت شاملو به درک آسان‌تر مفاهیم و آشنایی بهتر با نظریه‌پردازان و موضوعات مرتبط کمک می‌کند.

کتاب مرتبط: نظریه های شخصیت ریچارد رایکمن

بریدۀ کتاب

شخصیت را شاید بتوان اساسی‌ترین موضوع علم روانشناسی دانست؛ زیرا محور اساسی بحث در زمینه‌هایی مانند یادگیری، انگیزه، ادراک، تفکر، عواطف و احساسات، هوش و مواردی از این قبیل است. به عبارتی، موارد فوق‌الذکر اجزای تشکیل دهندۀ شخصیت به حساب می آیند. بنابراین حتی مطالعۀ بیماری‌های روانی و به خصوص بیماری‌های روانی کنشی – را که بنا به دیدگاه روانشناسان، شامل اکثر پسیکوزها مانند اسکیزوفرنیا پسیکوزهای عاطفی تمام نوروزها و تمام اختلالات شخصیتی و منشی، رفتارهای ضد اجتماعی، ضد اخلاقی، اعتیادها و انحراف‌ها می‌شود را میتوان جزو امراض شخصیت دانست.

به عبارت دیگر، شخصیت همانند ظرفی است که تمام پدیده‌ها و فرایندهای روان‌شناختی در آن قرار دارد. به طور کلی، تمامی این مطالب برای شناخت هر چه روشن‌تر شخصیت مورد بحث قرار می گیرند. تعریف – لغت شخصیت که در زبان لاتین (personalite) و در زبان انگلوساکسون (personality) خوانده می‌شود، ریشه در کلمه لاتین (persona) دارد. این کلمه به نقاب یا ماسکی گفته میشد که در یونان قدیم بازیگران تئاتر به صورت خود میزدند به مرور معنای آن گسترده شد و نقشی را که بازیگر ادا میکرد نیز در بر گرفت.

فهرست کتاب مکتب‌ ها و نظریه‎‌ ها در روانشناسی شخصیت

فصل اول: اهمیت، تعریف و تکامل تاریخی مفهوم شخصیت

فصل دوم: فرضیه‌­های اساسی دربارۀ طبیعت بشر

فصل سوم: مکتب روان‌پویایی

فصل چهارم: مکتب روان­‌شناسی و روان‌­پزشکی اجتماعی

فصل پنجم: مکتب رفتارگرایی

فصل ششم: مکتب کل­‌گرایی (گشتالت)

فصل هفتم: مکتب انسان­‌گرایی

فصل هشتم: مکتب هستی‌­گرایی

فصل نهم: مکاتب روان‌­شناسی مشرق زمین

فصل دهم: مكتب صفات شخصبت

فصل یازدهم: مکتب سرشتی

فصل دوازدهم: مکتب شناختی