نظریه دیکولونیال؛ نظریه انتقادی – اجتماعی در مکتب اصالت فطرت

معرفی کتاب نظریه انتقادی اجتماعی در مکتب اصالت فطرت

کتاب نظریه دیکولونیال؛ نظریه انتقادی – اجتماعی در مکتب اصالت فطرت با رویکردی انتقادی نسبت به نگاه اروپامحوری، توسط گروهی از اندیشمندان معاصر غیرغربی نگارش شده است. هریک از این اندیشمندان بر اساس مفهومی کلیدی معرفی شده و چگونگی استفاده از این مفاهیم در فهم عمیق‌تر از واقعیت اجتماعی و کنش‌های انسانی بررسی شده است.

در این کتاب ایده‌های متفکرانی چون علی شریعتی، جلال آل‌احمد، علامه طباطبایی، علامه جعفری، مرتضی مطهری، حسین العطاس، محمدباقر صدر، امام موسی صدر، عین‌القضات همدانی و مالکوم ایکس مورد بررسی قرار گرفته است.

کتاب با هدف ارائۀ تصویری جامع‌تر از اندیشه‌های جهانی و فراتر رفتن از محدودۀ سنت‌های فکری غربی نگاشته شده است. برای درک این سنت‌ها، مطالعۀ ابعاد تاریخی و شناخت پیشینۀ آن‌ها امری اجتناب‌ناپذیر است.

نویسنده با هدف به چالش کشیدن هژمونی اندیشه‌های غربی و جهانی‌انگاری آن‌ها، به دنبال بازتعریف موقعیت غرب در منظومۀ فکری جهانی است. وی بر این باور است که مفاهیم و چارچوب‌های فکری غربی، علی‌رغم نفوذ گستردۀ کنونی‌شان، ماهیتاً محلی و محدود به سنت‌های اروپایی هستند.

این کتاب تلاش می‌کند که با سنت‌زدایی از غرب و قرار دادن آن در جایگاه یک سنت فکری در میان سنت‌های متعدد دیگر، به تنوع و کثرت‌گرایی در عرصۀ اندیشه کمک کند.

از دیگر اهداف این کتاب، ایجاد یک منظومۀ فکری چندمرکزی است که در آن، به تمام سنت‌های فکری به‌طور یکسان و براساس ارزش ذاتی خود توجه می‌شود، چرا که بر این اساس امکان بهره‌گیری از منابع فکری متنوع برای حل چالش‌های معاصر و توسعۀ اندیشه‌های نوین فراهم می‌شود.

کتاب به‌جای طبقه‌بندی اندیشه‌ها بر اساس هویت فرهنگی، آن‌ها را بر اساس مفاهیم بنیادین جهانی مانند برهان، شهود، اخلاق و عقل ارزیابی می‌کند و امکان ایجاد یک گفت‌وگوی پویا و سازنده میان سنت‌های فکری مختلف را فراهم می‌آورد تا خوانندگان به درک عمیق‌تری از جهان و مسائل آن دست یابند.

از ویژگی‌های کتاب نظریه انتقادی – اجتماعی در مکتب اصالت فطرت انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه می‌توان به این امر اشاره کرد که با بهره‌گیری از سنت‌های متنوع غیراروپامحور، امکان بازاندیشی بنیادین در سطوح هستی‌شناختی، جامعه‌شناختی و معرفت‌شناختی را فراهم می‌آورد.

کتاب مرتبط: مکتب ها و نظریه های جامعه شناسی

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

این کتاب برای دانشجویان، پژوهشگران و استادان حوزه‌های جامعه‌شناسی، فلسفۀ اسلامی و تفکر اجتماعی، به‌ویژه در مقاطع تحصیلات تکمیلی، منبعی ارزشمند به شمار می‌آید. همچنین افرادی که به نظریه‌های انتقادی، مطالعات پسااستعماری، نقد رویکردهای اروپامحور و بررسی سنت‌های فکری غیرغربی علاقه‌مند هستند، می‌توانند از مباحث این اثر بهره‌مند شوند.

کتاب با معرفی و تحلیل اندیشه‌های متفکرانی همچون علی شریعتی، جلال آل‌احمد، محمدباقر صدر و مالکوم ایکس، زمینه‌ای مناسب برای آشنایی با ظرفیت‌های نظری و مفهومی سنت‌های فکری متنوع فراهم می‌کند. علاوه بر این، پژوهشگرانی که در زمینه‌های فلسفه، اندیشۀ اجتماعی، مطالعات تمدنی و نقد مبانی معرفتی علوم انسانی فعالیت می‌کنند، می‌توانند از چارچوب تحلیلی ارائه‌شده در این اثر برای بازاندیشی در مفاهیم و نظریه‌های رایج بهره بگیرند.

از آنجا که کتاب نظریه انتقادی – اجتماعی در مکتب اصالت فطرت بر گفت‌وگو میان سنت‌های فکری مختلف و امکان شکل‌گیری افق‌های نظری بدیل تأکید دارد، خرید آن به علاقه‌مندان به مباحث نظری و بنیادین علوم انسانی نیز پیشنهاد می‌شود.

توضیحات تکمیلی

سید جواد میری، جامعه‌شناس و نظریه‌پرداز اجتماعی ایرانی – سوئدی و دارای دکتری جامعه‌شناسی از دانشگاه بریستول انگلستان است. او از پژوهشگران حوزه نظریه اجتماعی و فلسفه دین بوده و در آثار خود به بازخوانی انتقادی سنت‌های فکری اسلامی و مدرن در چارچوب گفت‌وگوی بین‌تمدنی می‌پردازد.

کتاب نظریه دیکولونیال؛ نظریه انتقادی – اجتماعی در مکتب اصالت فطرت که توسط انتشارات حوزه و دانشگاه منتشر شده، از جمله آثار او شمرده می‌شوند. میری بنیان‌گذار نشریه دیدگاه اسلامی و مؤسس انجمن جهانی مطالعات علامه جعفری است و در توسعه گفتمان‌های بدیل در علوم انسانی معاصر نقش فعالی داشته است.

بریده‌ای از کتاب نظریه دیکولونیال

«مکتب اصالت فطرت» به دنبال ارائۀ چارچوبی فلسفی است که ریشه در تجربیات و سنت‌های بومی داشته باشد. این مکتب به‌جای بهره‌گیری از رویکردهای فلسفی و دینی رایج، بر طرح ایده‌هایی تأکید دارد که اگرچه در یک «جغرافیای معین» شکل گرفته‌اند، قابلیت تعمیم به «مستوای» جهانشمول را دارا هستند.

با توجه به روایت‌های مختلف از مدرنیته، این مکتب پیشنهاد می‌کند که با بازخوانی و بازسازی «سنت تاریخی و تمدنی» خود، می‌توان وضعیت خویش را به نحو «غیراروپامحور» صورت‌بندی کرد و آن را مبنای ترسیم دورنمای آینده قرار داد. لذا، نیازمند بهره‌گیری از ایده‌ها و مفاهیمی هستیم که در «زیست‌جهان اسلامی» یا در ارتباط با آن شکل گرفته باشند.

فهرست کتاب نظریه دیکولونیال نظریه انتقادی – اجتماعی در مکتب اصالت فطرت

1- سوشیال تئوری انتقادی در مکتب اصالت فطرت

2- استعمارزدایی در جامعه‌شناسی امروزی

3- مکتب تئوریک استعمارزدایی در اندیشۀ علی شریعتی

4- مفهوم «غرب‌زدگی» به مثابه عصیان اپیستمیک در اندیشۀ جلال آل احمد

5- مفهوم «عقل گلخانه‌ای» رضا داوری اردکانی در چهارچوب نظریۀ استعمارزدایی

6- بازسازی ادراکات اعتباری علامه طباطبایی در چهارچوب سوشیال تئوری

7- نظریۀ «حیات معقول» علامه جعفری در چهارچوب سنت استعمارزدایی

8- نظریۀ «منطق ماشین دودی» در چهارچوب سنت استعمارزدایی

9- نظریۀ «ذهن منقاد» سیدحسین العطاس در چهارچوب سنت استعمارزدایی

10- بازخوانی نظام فکری سیدفریدالعطاس در چهارچوب سنت‌های استعمارزدایی

11- بازخوانی مفهوم «منطقه‌الفراغ» شهید صدر در چهارچوب سنت استعمارزدایی

12- نظریۀ «خدومت دین» امام موسی صدر در چهارچوب سنت استعمارزدایی

13- عین القضات همدانی و نظریۀ «اندراس ادیان» در سنت استعمارزدایی

14- بازخوانی نظریات استعمارزدایی مالکوم ایکس