نظریه های علم شناخت؛ مقدمه ای بر علم ذهن – لوئیس برمودز

معرفی کتاب نظریه های علم شناخت

کتاب «نظریه های علم شناخت؛ مقدمه‌ای بر علم ذهن»با نام اصلی Cognitive Science: An Introduction to the Science of the Mind اثری است که با هدف ارائۀ یک روایت یکپارچه و منسجم از حوزۀ علم شناخت نوشته شده و تلاش می‌کند به‌جای نگاه پراکنده میان رشته‌های مختلف، تصویری واحد از ذهن/مغز انسان ارائه دهد. در این کتاب، علم شناخت نه مجموعه‌ای از رشته‌های جداگانه، بلکه یک حوزۀ علمی مستقل معرفی می‌شود که وظیفۀ آن تبیین علمی کارکردهای ذهن و مغز است.

علم شناخت در این کتاب روانشناسی به‌عنوان دانشی میان‌رشته‌ای و در عین حال یکپارچه معرفی شده است؛ دانشی که هدف آن بررسی پردازش اطلاعات در ذهن انسان است.

نویسنده با نگاهی تلفیقی، به جای تفکیک علوم مختلفی مانند روانشناسی، علوم اعصاب، زبان‌شناسی، هوش مصنوعی و فلسفه، همه را در قالب یک چارچوب منسجم بررسی می‌کند. هدف اصلی او ارائۀ «نظریۀ تلفیقی» است؛ نظریه‌ای که تلاش می‌کند نشان دهد چگونه می‌توان از طریق ترکیب دیدگاه‌های مختلف، به فهمی عمیق‌تر از پردازش اطلاعات در ذهن انسان رسید.

این کتاب در پنج بخش تنظیم شده است که در بخش نخست، تاریخچه و نشانه‌های مهم علم شناخت معرفی می‌شود. سپس در بخش دوم، مفهوم «چالش تلفیق» و نمونه‌های آن در مطالعات شناختی بررسی می‌گردد. بخش سوم به دو مدل اصلی پردازش اطلاعات یعنی فرضیۀ نماد فیزیکی و شبکه‌های عصبی اختصاص دارد، بخش چهارم، موضوع معماری ذهن و سازمان‌دهی سامانه‌های شناختی مطرح می‌شود و در نهایت در بخش پنجم، به آینده علم شناخت و مسئلۀ آگاهی پرداخته شده است.

در این اثر، از مثال‌های متنوع، تصاویر و کاربردهای علمی استفاده شده تا خواننده بتواند ارتباط میان نظریه‌ها و کارکردهای واقعی ذهن را بهتر درک کند. هدف نویسنده ایجاد پلی میان نظریه و تجربه است؛ پلی که ذهن را نه در قالب رشته‌های جداگانه، بلکه به‌صورت یک سیستم یکپارچه نشان می‌دهد.

از ویژگی‌های مهم کتاب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• در ابتدای هر فصل، مقدمه و مرور کلی ارائه می‌شود تا ذهن خواننده برای ورود به مباحث آماده گردد.
• در طول متن، تمرین‌هایی گنجانده شده که به درک بهتر مفاهیم کمک می‌کند و برخی از آن‌ها با راهنمایی‌های تکمیلی در وب‌سایت مدرس همراه هستند.
• همچنین در قالب «قاب‌ها» یا بخش‌های اختیاری، اطلاعات تکمیلی درباره نظریه‌ها و پژوهش‌های مرتبط ارائه شده که برای علاقه‌مندان جدی‌تر بسیار مفید است.
• در پایان هر فصل نیز خلاصه‌ها، نکات کلیدی و منابع مطالعاتی بیشتر قرار دارد که به خواننده کمک می‌کند ارتباط میان فصل‌ها و مسیر کلی کتاب را بهتر درک کند.

کتاب مرتبط: علم شناخت یا شناخت پژوهی فریدنبرگ

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

این کتاب در حکم درسنامه‌ای کامل برای نیمسال (15-12 هفته) درس مقدماتی علم شناخت طراحی شده است. دانشجویانی که این درس را برمیدارند احتمالا درس مقدماتی روانشناسی یا فلسفه را گرفته‌اند، ولی برای این درس پیش‌نیاز لازم نیست.

مقدمات لازم برای درس در سال‌های اول و دوم کارشناسی ارائه می‌شود. از این کتاب همچنین می‌توان برای درس مقدماتی پیشرفته تر در سال‌های سوم و چهارم کارشناسی نیز استفاده کرد.

در درجۀ دوم، پژوهشگران و افراد دارای نگاه دانشگاهی نیز می‌توانند از این اثر به‌عنوان یک منبع تحلیلی استفاده کنند؛ چرا که کتاب صرفاً آموزشی نیست، بلکه رویکردی نظری و تلفیقی به مسائل بنیادین ذهن دارد.

به‌طور کلی، اگر فردی به دنبال درک این موضوع باشد که ذهن انسان چگونه اطلاعات را پردازش می‌کند و چگونه می‌توان از زاویه‌های مختلف به آن نگاه کرد، این کتاب انتخابی ارزشمند خواهد بود.

توضیحات تکمیلی

هوزی لوئیس برمودز (José Luis Bermúdez) رئیس دانشکدۀ ادبیات و استاد فلسفه در دانشگاه تگزاس ای‌اند ام است. او بیش از 15 سال به تدریس و تحقیق در حوزۀ علم شناخت مشغول بوده و برای گسترش نگاه میان‌رشته‌ای، از طریق مشارکت در کنفرانسها و مجلات علمی، تلاش می‌کند. او بیش از 100 اثر علمی، از جمله کتابهای فلسفۀ روانشناسی مقدمه‌ای معاصر را نگارش کرده است.

بریدۀ کتاب

سخن گفتن و درک زبان طبیعی از پیچیده‌ترین تواناییهای شناختی انسان است. بسیاری از توانایی‌های شناختی ما به حیوانات غیر ناطق شبیه است. برای مثال، بسیاری از متخصصان علم شناختمعتقدند بین سامانۀ ادراکی انسان و نخستیان عالی‌تر (مانند شکپانزه‌ها و میمونهای مکک) پیوستگی‌هایی وجود دارد و به همین دلیل است که آنچه ما دربارۀ ساختار عصبی سامانۀ ادراکی انسان می‌دانیم درواقع حاصل آزمایش روی میمونهاست (برای جزئیات بیشتر رک. فصل 11). شواهدی قوی وجود دارد که کودکان شیرخوار پیش از آنکه زبان باز کنند از توانایی نسبتا پیچیدۀ بازنمایی و تعقل دربارۀ محیط فیزیکی و اجتماعی خود برخوردارند (برای جزئیات بیشتر رک. فصل 9).

با وجود این، روند رشد جنین انسان کم‌وبیش به موازات اکتساب زبان، انفجاری شناختی در انسان رخ داده، به‌طوری که بیشترین وجه تمایز انسان از سایر حیوانات به‌راستی مربوط به تواناییهای زبانی اوست. زبان چیزی بیش از ابزار ارتباطی است. زبان ابزار تفکر است. بدون زبان، هیچ علم و ریاضیاتی وجود نخواهد داشت. زبان به ما امکان می‌دهد انواعی از رفتارهای فوق‌العاده پیچیده از خود بروز بدهیم.  زبان زیربنای ساختارهای سیاسی و اجتماعی ماست. درواقع اغراق نیست اگر بگوییم واژۀ انسانناطق مناسب‌تر از واژۀ انسان اندیشه ورز است.

فهرست کتاب نظریه‌های علم شناخت

بخش 1: نکات برجستۀ تاریخی

فصل 1: پیشینۀ تاریخی علم شناخت

فصل 2: تکامل علم شناخت: سه نقطۀ عطف مهم

فصل 3: گرایش به سوی مغز

بخش 2: چالش تلفیق

فصل 4: علم شناخت و چالش تلفیق

فصل 5: مهار چالش تلفیق

بخش 3: مدلهای پردازش اطلاعات در ذهن

فصل 6: سامانه‌های نماد فیزیکی و زبان فکر

فصل 7: کاربست پارادایم نمادها

فصل 8: شبکه‌های عصبی و پردازش توزیعی اطلاعات

فصل 9: مدلهای شبکه‌های عصبی پردازش شناختی

بخش 4: سازمان ذهن

فصل 10: سامانه‌های شناختی چگونه سازمان یافته‌اند؟

فصل 11: راهبردهای نقشه‌برداری مغز

فصل 12: یک مطالعۀ موردی: کاوش در ذهن‌خوانی

بخش 5: افق‌های جدید

فصل 13: افق‌های جدید: سامانه‌های پویا و شناخت موقعیتی

فصل 14: علم شناخت هشیاری

فصل 15: نگاه به آینده: چالشها و کاربردها