کاربست زوج درمانی هیجان مدار – سوزان جانسون

معرفی کتاب کاربست زوج درمانی هیجان مدار

کتاب کاربست زوج‌ درمانی هیجان‌ مدار؛ ایجاد رابطه اثر سوزان جانسون با ترجمه کیومرث فرح‌ بخش و فهیمه صدیقی از انتشارات دانژه، یک راهنمای بالینی برای آشنایی با رویکرد زوج‌ درمانی هیجان‌مدار (EFT) و به‌کارگیری آن در فرایند درمان زوج‌هاست. تمرکز اصلی کتاب بر این است که چگونه الگوهای تعاملی منفی در روابط زوجی شکل می‌گیرند و تداوم پیدا می‌کنند و چگونه می‌توان با تمرکز بر تجربه‌های هیجانی و نیازهای دلبستگی، این الگوها را تغییر داد و به ایجاد رابطه‌ای امن‌تر کمک کرد.

در رویکرد زوج‌ درمانی هیجان‌ مدار، هیجان یکی از محورهای اصلی تغییر در فرایند درمان است؛ از این منظر، مشکلات زوج‌ها صرفاً به ضعف مهارت‌های ارتباطی یا وجود باورهای ناکارآمد محدود نمی‌شود، بلکه واکنش‌های رفتاری و هیجانی آن‌ها می‌تواند بازتابی از احساس آسیب‌پذیری، ترس از طرد یا نیازهای برآورده‌نشده در رابطه باشد. این کتاب به درمانگر کمک می‌کند منطق این واکنش‌ها و چرخه‌های تعاملی منفی را شناسایی کند و با دسترسی به تجربه‌های هیجانی زیربنایی، زمینه را برای شکل‌گیری تعاملات جدید و ایمن‌تر فراهم آورد.

چارچوب نظری کتاب بر تلفیقی از رویکرد تجربه‌گرای کارل راجرز، دیدگاه ساختاری ـ نظام‌مند سالوادور مینوچین و نظریۀ دلبستگی جان بالبی استوار است. بر اساس این چارچوب، درمانگر با تمرکز بر نیازهای دلبستگی و تجربه‌های هیجانی زوج، به تغییر موضع‌های تعاملی و بازسازی الگوی رابطه کمک می‌کند. فرایند درمان در سه مرحله و نه گام تشریح شده است؛ از ارزیابی رابطه، کاهش تنش و شناسایی چرخه‌های تعاملی منفی آغاز می‌شود، سپس با تغییر موضع‌های تعاملی و شکل‌گیری رویدادهای تغییر ادامه پیدا می‌کند و در نهایت به تحکیم و یکپارچه‌سازی پیوند جدید میان زوج می‌رسد.

یکی از بخش‌های کاربردی کتاب کاربست زوج‌ درمانی هیجان‌ مدار، توضیح تانگوی EFT است که فرایند مداخله درمانگر را در پنج حرکت اصلی توضیح می‌دهد. در این بخش، چگونگی بازتاب فرایند جاری، تعمیق تجربه هیجانی، طراحی و پردازش رویارویی‌های تعاملی و یکپارچه‌سازی تجربه‌های جدید بررسی می‌شود. همچنین مهارت‌های بالینی مورد نیاز درمانگر، از جمله بازتاب، اعتباربخشی، پاسخ‌دهی برانگیزاننده، برجسته‌سازی، حدس یا تفسیر همدلانه، ردیابی الگوهای تعاملی، بازقاب‌بندی و بازسازی تعاملات، مورد توجه قرار می‌گیرد.

ساختار کتاب از مباحث نظری درباره عشق از منظر دلبستگی و نظریه تغییر در EFT آغاز می‌شود و سپس به موضوعاتی مانند ارزیابی رابطه، شناسایی الگوهای فردی و تعاملی، کاهش تنش، تعمیق تجربه هیجانی، ایجاد ارتباط امن و تحکیم پیوند می‌پردازد. در ادامه، مسائل بالینی مهمی از جمله کاربرد EFT برای زوج‌های مختلف، موارد منع کاربرد، تفاوت‌های فرهنگی و مواجهه با بن‌بست‌های درمانی بررسی می‌شود.

دو رونوشت از جلسات واقعی درمان در مراحل اول و دوم EFT نیز همراه با تفسیر گام‌به‌گام ارائه شده است که به درک نحوه اجرای مداخلات در فرایند درمان کمک می‌کند. همچنین، تمرین‌های کاربردی برای تثبیت مفاهیم و مهارت‌های درمانی در بخش‌های مختلف کتاب زوج‌ درمانی هیجان‌ مدار سوزان جانسون ارائه شده است. در پایان کتاب، منابع آموزشی مرتبط با EFT و مروری بر مطالعات کلیدی دربارۀ پیامدها و پیگیری اثربخشی این رویکرد در سال‌های اخیر ارائه شده است.

کتاب مرتبط: زوج درمانی هیجان مدار لزلی گرینبرگ

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

مخاطب اصلی کتاب کاربست زوج‌ درمانی هیجان‌ مدار متخصصان حوزۀ بالینی، به‌ویژه روان‌درمانگران زوج و خانواده‌ای هستند که می‌خواهند زوج‌ درمانی هیجان‌مدار را به‌صورت تخصصی و عملی بیاموزند. ساختار نظام‌مند کتاب، تشریح مراحل و گام‌های درمان، توضیح مداخلات و مهارت‌های درمانگر و ارائۀ نمونه‌ها و رونوشت‌هایی از جلسات واقعی، آن را به منبعی کاربردی برای آموزش و کار بالینی در زمینۀ زوج‌درمانی تبدیل کرده است.

دانشجویان تحصیلات تکمیلی روانشناسی بالینی و مشاوره، سوپروایزرها و مدرسان حوزۀ درمان زوجی نیز می‌توانند از محتوای کتاب استفاده کنند. همچنین پژوهشگران حوزه دلبستگی بزرگسالان و روابط زوجی، با توجه به مباحث کتاب درباره عشق بزرگسالانه، هیجان، دلبستگی و نظریه تغییر در EFT، مخاطبان بالقوه آن هستند. با توجه به ماهیت تخصصی و آموزشی کتاب و استفاده از اصطلاحات فنی روان‌درمانی، آشنایی قبلی با مبانی روان‌درمانی و مفاهیم مرتبط با این حوزه، به درک بهتر مطالب کمک می‌کند.

توضیحات تکمیلی

سوزان جانسون، روان‌درمانگر و بنیان‌گذار رویکرد درمان متمرکز بر هیجان، با تکیه بر نظریۀ دلبستگی، رویکردی تأثیرگذار در بهبود روابط زوج‌ها و خانواده‌ها بنا نهاد. او که از اساتید برجستۀ روانشناسی بالینی و از بنیان‌گذاران مرکز بین‌المللی تعالی در درمان هیجان‌مدار بود، برای پژوهش‌هایش در حوزۀ خانواده‌درمانی از سوی انجمن روانشناسی آمریکا (APA) مورد تقدیر قرار گرفت.

دکتر کیومرث فرح‌ بخش، دانشیار مشاوره دانشگاه علامه طباطبائی و مشاور و روان‌درمانگر فردی و خانواده، به همراه فهیمه صدیقی، کتاب کاربست زوج‌ درمانی هیجان‌ مدار انتشارات دانژه را ترجمه کرده و در اختیار مخاطبان فارسی‌زبان قرار داده‌اند.

کتاب مرتبط: زوج درمانی هیجان مدار به زبان ساده

بریدۀ کتاب کاربست زوج‌ درمانی هیجان‌ مدار

همچنین شایان ذکر است در یک مطالعه اخیر نشان داده شد که EFT نه‌تنها بر پریشانی رابطه، بلکه بر جهت‌گیری دلبستگی هر همسر نیز تأثیر می‌گذارد و از این مفهوم دلبستگی حمایت می‌کند که روابط عاشقانه، پایۀ مساعدی را برای گسترش حس امن‌تر و یکپارچه‌تر از «خود» و حس ارتباط و اعتماد به «دیگران» فراهم می‌کنند. این جهت‌گیری نسبت به علم دلبستگی، همان‌طور که در جدیدترین کتابم (جانسون ۲۰۱۹ الف) بیان شده است، امتداد EFT را به دو شیوۀ درمانی فردی و خانوادگی تسهیل کرده است.

EFT همواره هم به «خود» و هم به «سیستم» پرداخته است، فردی که واقعیت هیجانی خودش (مرد یا زن) را می‌سازد و نمایش رابطه‌ای که این واقعیت را شکل داده و منعکس می‌کند، به نظر می‌رسد که این مدل با تمرکزش بر «دلبستگی به‌عنوان یک مدل رشدی از ”خود” اجتماعی» و بر «ماهیت قانع‌کننده و دگرگون‌ساز هیجان»، نه‌تنها به رشد حوزۀ مداخله زوجی، بلکه به‌طور کلی به روان‌درمانی نیز کمک کند.

فهرست کتاب کاربست زوج درمانی هیجان مدار؛ ایجاد ارتباط

1. حوزۀ زوج‌درمانی و EFT
2. عشق از دیدگاه دلبستگی: رویکرد EFT
3. نظریۀ EFT در مورد تغییر: درون و بین
4. مبانی مداخلات EFT: هیجانات و مداخلۀ کلان، تانگوی EFT
5. خرده مهارت‌های اساسی EFT: تجربه‌ای و سیستمی
6. سنجش: تعریف رقص و گوش دادن به موسیقی
7. تغییر موسیقی: به سمت تنش‌زدایی / تثبیت
8. تعمیق مشارکت: آغاز مرحلۀ 2
9. دستیابی به ارتباط ایمن
10. تحکیم پایگاه مطمئن: مرحلۀ 3
11. مسائل بالینی و راح‌حل‌های کلیدی: تبدیل‌شدن به یک درمانگر EFT
12. EFFT خانواده‌درمانی هیجان‌مدار
13. ضربۀ روحی رابطه: پرداختن به جراحت‌های دلبستگی
14. زنده در یک کلاس حضوری EFT: یک جلسۀ مرحلۀ 1 EFT
15. یک جلسۀ مرحلۀ 2 EFT