دکتر محمدرضا سالاری فر یکی از برجسته‌ترین روانشناسان ایرانی در زمینۀ خانواده و زوج درمانی است. او با ترکیب دانش حوزوی و دانشگاهی، تلاش کرده است تا رویکردی بومی و مبتنی‌بر منابع اسلامی در روانشناسی خانواده، سلامت و درمان ارائه دهد.
بررسی زندگی علمی و آثار او می‌تواند برای پژوهشگران و دانشجویان تحصیلات تکمیلی که به‌دنبال آمادگی در آزمون‌های تخصصی و همچنین آشنایی با جریان‌های فکری در روانشناسی اسلامی هستند، راهنمایی ارزشمند فراهم آورد.
زندگینامه و رزومه علمی جناب آقای محمدرضا سالاری فر
محمدرضا سالاری فر در سال ۱۳۴۲ در شهر قزوین به‌دنیا آمد، و طی چند ماه نخست زندگی همراه خانواده به مشهد و سپس به اصفهان منتقل گردید و تا سال ۱۳۶۵ در آنجا اقامت داشت و پس از آن در شهر مقدس قم زندگی و فعالیت علمی خویش را ادامه داد.
ایشان دارای مدارک تحصیلات حوزوی و دانشگاهی است. در حوزه، درجۀ «خارج فقه و اصول» (سطح دو) را در سال ۱۳۷۷ در حوزۀ علمیه قم اخذ نمود و در دانشگاه، مدرک کارشناسی روانشناسی و کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی را از مؤسسۀ پژوهشی حوزه و دانشگاه در سال ۱۳۷۹ دریافت کرد.
دکتر سالاری فر بیش از 30 سال سابقۀ درمانگری و تألیف دارد و استادیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و عضو هیئت‌علمی آن پژوهشکده است. او همچنین مدیریت مرکز مشاورۀ خانواده را نیز برعهده دارد.
ایشان در طی 11 سال با پژوهشگران برجسته‌ای از‌جمله مجید استادی، مهدی نجفی و محمدحسین شریفی‌نیا همکاری پژوهشی داشته است و همچنین در هیئت تحریریۀ دوفصلنامۀ «مطالعات اسلام و روانشناسی» و سردبیری دوفصلنامۀ «اسلام و روانشناسی خانواده» فعالیت دارد.
با توجه به مطالب عنوان‌شده، حوزهٔ تخصصی ایشان شامل بهداشت روانی، خانواده‌درمانی اسلامی و روانشناسی اجتماعی با تکیه بر آموزه‌های دینی است.
آثار دکتر سالاری فر؛ کتاب‌ها و مقالات
آثار متعدد او شامل کتاب‌ها و مقالات علمی‌پژوهشی است. او تاکنون بیش از 44 مقالۀ منتشر کرده است که از‌جمله مقالاتی که ایشان پس از 2015 منتشر کرده‌اند، می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
- «مدل نقش خانواده در تربیت سبک زندگی اجتماعی فرزندان از منظر منابع اسلامی با رویکرد روانشناسی فردی»، منتشرشده در دوفصلنامۀ «آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث»، بهار و تابستان ۱۴۰۳
- «بررسی نقش قدسی‌انگاری خانواده بر عوامل استحکام خانواده در آیات و روایات؛ پژوهشی کیفی مبتنی‌بر تحلیل مضمون»، دوفصلنامۀ «پژوهش‌نامه اسلامی زنان و خانواده»، شمارهٔ ۲، دورهٔ ۱۲، تابستان ۱۴۰۳
- «ارائۀ راه‌حلی برای تبیین حقوق جنسی بانوان بر‌اساس رویکردهای حقوقی و اخلاقی»، دوفصلنامۀ «فقه و حقوق خانواده»، شمارهٔ ۷۹، پاییز و زمستان ۱۴۰۲
حجت الاسلام سالاری فر بیش از 10 عنوان کتاب علمی روانشناسی تألیف کرده است که از مهم‌ترین کتاب های روانشناسی تألیف‌‌شده توسط او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- «خانواده در نگرش اسلام و روانشناسی»، منتشر شده توسط نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سمت
- «مهارت‌های زناشویی با نگرش به منابع اسلامی»، منتشر شده توسط نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
- «زوج‌درمانی با روی‌آورد اسلامی»، منتشر شده توسط نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
از دیگر آثار ارزشمند دکتر سالاری فر، می‌توان به مشارکت وی با سیدمهدی موسوی اصل در ترجمۀ کتاب «روانشناسی سلامت» اثر ام. روبین دیماتیو، اشاره کرد. ترجمۀ این کتاب توسط ایشان نمایانگر ارتباط علمی وی با منابع بین‌المللی و تربیت دانشجویان متأثر از منابع غربی در یک چارچوب اسلامی است. این کتاب توسط انتشارات سمت در دی ماه 1405 به چاپ رسید.
در زمینهٔ آموزشی نیز ایشان مجموعه‌های درسی ضبط شده دارند؛ از جمله «روانشناسی عمومی پیشرفته» در ۳۲ جلسه و «روانشناسی عمومی ۱» برای کارشناسی‌ارشد و سطح سه حوزه، که به‌صورت تصویری تدوین و منتشر گردیده‌اند.
سخن آخر
شناخت چهره‌های اثرگذار در روانشناسی معاصر ایران، به‌ویژه آنانی که پیوند میان آموزه‌های دینی و علوم انسانی را بنیان نهاده‌اند، برای دانشجویان و علاقه‌مندان این حوزه ضرورتی علمی و آموزشی به‌شمار می‌رود.
دکتر محمد رضا سالاری فر چهره‌ای برجسته در عرصهٔ روانشناسی اسلامی در ایران است. زندگی علمی او همراه با تألیف، ترجمه، پژوهش، دبیری و سردبیری نشریات تخصصی در حوزهٔ خانواده و سلامت روان است. با تأکید بر بومی‌سازی میان‌رشته‌ای روانشناسی و منابع دینی، او ضمن ورود به حوزه‌های نوظهور همچون زوج‌درمانی اسلامی، به تربیت نسل جدید پژوهشگران نیز اهتمام داشته است. این شخصیت علمی از آن‌جهت اهمیت دارد که درجهت ایجاد پیوندی استوار در میان علم روانشناسی و اسلام قدم‌های ارزشمندی برداشته است.
منابع
mrsalari.andishvaran.ir
مقالات دکتر محمدرضا سالاری فر
