دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی (وزارت علوم)

کودکان و نوجوانان با نیازهای ویژه، به آموزش و مداخله‌ای علمی و تخصصی نیاز دارند، و چنین مداخله‌ای بدون نیروی انسانی متخصص و پژوهشگر ممکن نیست.

روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی یکی از دیگر گرایش‌های دکتری روانشناسی بوده که برخلاف ظرفیت کم پذیرش آن، متقاضیان بسیاری دارد که معمولاً فارغ‌التحصیلان ارشد روانشناسی، علوم تربیتی و مشاوره هستند که قصد دارند  مسیر حرفه‌ای خود را با آموزش، توان‌بخشی و پژوهش دربارهٔ کودکان و دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه دنبال کنند.

مقطع دکتری بالاترین مقطع تحصیلی در آن است که بر شناخت، ارزیابی، آموزش، توانبخشی و مداخلۀ این کودکان متمرکز است.

در این مقاله قصد داریم شما را با صفر تا صد این گرایش در مقطع دکتری از چگونگی ورد به آن تا بازارکار آن پس از فارغ‌التحصیلی آشنا کنیم

مقاله مرتبط: گرایش های دکتری روانشناسی

معرفی مقطع دکتری روانشناسی کودکان استثنایی

این رشته از حدود 50 سال پیش در دنیا تصویب شد و در ایران در تاریخ ۲۵ /۷/ ۱۳۷۸ طبق مصوبهٔ سیصد و هشتاد و دومین جلسهٔ شورای عالی برنامه‌ریزی در گروه علوم انسانی و کمیتهٔ علوم تربیتی تدوین شد و مدرک Ph.D. به فارغ‌التحصیلان آن اعطا می‌شود

این رشته برای افرادی مناسب است که به کار علمی و پژوهشی در حوزه کودکان استثنایی، اختلالات عصب-تحولی، اختلالات رفتاری و هیجانی، اختلالات حسی-حرکتی، توانبخشی و آموزش تخصصی علاقه دارند و می‌خواهند در سطح پیشرفته‌تری به مطالعه و پژوهش در این حوزه‌ها بپردازند.

مقطع دکتری کودکان استثنایی سه هدف اصلی دارد: تربیت مدرس برای دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، تربیت پژوهشگر و تربیت نیروی کارآمد برای ارائهٔ خدمات تخصصی در سازمان‌های مرتبط.

در مقطع دکتری، دانشجو علاوه بر گذراندن دروس تخصصی، با مباحث پیشرفتۀ آمار و روش تحقیق، ارزیابی و سنجش، اصلاح رفتار، اختلالات رفتاری و عاطفی و شیوه‌های توانبخشی گروه‌های مختلف کودکان استثنایی آشنا می‌شود.

مقاله مرتبط: دکتری روانشناسی تربیتی

بازار کار دکتری روانشناسی کودکان استثنایی

فارغ‌التحصیلان این رشته در چند مسیر اصلی فعالیت می‌کنند. مسیر اول عضویت در هیئت علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، اعم از دولتی و غیردولتی، و آموزش دانشجویان در حوزهٔ روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای ویژه است. مسیر دوم پژوهش دربارهٔ روانشناسی، آموزش و توان‌بخشی این کودکان در مراکز پژوهشی و دانشگاهی است.

مسیر سوم خدمات تخصصی در سازمان‌های اجرایی است. از جمله آموزش و پرورش استثنایی، بهزیستی، سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان و بنیاد شهید را نام می‌برد.

در این سازمان‌ها دکتر روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی می‌تواند در ارزیابی و تشخیص، برنامه‌ریزی آموزشی، طراحی مداخله و مشاورهٔ تخصصی مشارکت کند.

کنکور دکتری روانشناسی کودکان استثنایی

این رشته در دفترچهٔ ثبت‌نام آزمون دکتری، در مجموعه امتحانی روانشناسی (۱) با کد 2144 قرار دارد و برای این رشته کد ترکیب ۲ در نظر گرفته شده است.

دروس امتحانی آن عبارت‌اند از زبان، روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در سطح کارشناسی و در نهایت آمار و روش تحقیق (کمی، کیفی و آمیخته) و آسیب‌شناسی روانی کودک در سطح کارشناسی ارشد.

ضریب همهٔ دروس تخصصی ۵ و ضریب زبان ۱ است. بنابراین بیشترین وزن آزمون بر دانش تخصصی قرار دارد و داوطلب باید بر مطالعۀ دروس تخصصی تمرکز بیشتری داشته باشد.

بر اساس چارت مصوب، علاوه بر آزمون کتبی، موفقیت در مصاحبهٔ علمی و حرفه‌ای نیز شرط پذیرش نهایی در این گرایش دکتری است.

منابع آزمون دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی ۱۴۰۶

انتخاب منابع آزمون دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی ۱۴۰۶ باید بر اساس آخرین مواد امتحانی اعلام‌شده و سرفصل‌های آزمون انجام شود. بر همین اساس تیم متخصصان روان آموز هرسال پس از برگزاری آزمون دکتری با توجه، اقدام به تحلیل و آنالیز سؤالات کنکور کرده و با درنظر گرفتن نتیجۀ تحلیل سؤالات کنکور، نظر مؤلفان و مشاوران و درنهایت تجربۀ رتبه‌برترهای کنکور، اقدام به معرفی منابع می‌کنند.

در ادامه قصد داریم منابع دکتری کودکان استثنایی وزارت علوم 1406 را به شما معرفی کنیم.

-15%

مقدمه ای بر روانشناسی و آموزش و پرورش کودکان استثنایی

ناموجود

موجود شد خبرم کن

-22%

روانشناسی مرضی تحولی – پریرخ دادستان (جلد اول)

400,000تومان

311,900تومان

افزودن به سبد

-25%

استنباط آماری در پژوهش رفتاری – حیدر علی هومن

505,000تومان

376,900تومان

افزودن به سبد

-11%

روش تحقیق آمیخته – علی دلاور

480,000تومان

427,000تومان

افزودن به سبد

-24%

احتمالات و آمار کاربردی در روانشناسی و علوم تربیتی دلاور

1,300,000تومان

986,500تومان

افزودن به سبد

-15%

روش های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی جلد اول – مردیت گال

1,125,000تومان

954,500تومان

افزودن به سبد

در صورت تمایل به دریافت اطلاعات بیشتر به مقالۀ زیر مراجعه کنید:

مقاله مرتبط: منابع دکتری روانشناسی

دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی چند ترم است؟

طبق چارت تخصصی دانشگاه علامه طباطبایی، این گرایش در مجموع 36 واحد دارد که 18 واحد دروس تخصصی الزامی و 18 واحد رسالۀ پژوهشی دارد که دانشجو پس از گذراندن بخش آموزشی وارد مراحل پژوهشی و رساله می‌شود.

بنابراین طول دوره را می‌توان به‌صورت معمول چهار سال یا هشت نیمسال تحصیلی در نظر گرفت؛ البته درنظر داشته باشید که مدت واقعی تحصیل می‌تواند با توجه به طلاحدید استاد راهنما و تأیید دانشگاه تا یک سال افزایش یابد.

رشته های مجاز برای دکتری روانشناسی کودکان استثنایی

برخلاف تصور رایج، شرکت در کنکور دکتری روانشناسی کودکان استثنایی صرفاً به فارغ‌التحصیلان کارشناسی ارشد همین رشته محدود نمی‌شود.

بر اساس اطلاعات دفترچۀ ثبت‌نام آزمون دکتری 1405، رشته‌های مرتبطی که فارغ‌التحصیلان مقطع کارشناسی ارشد آنها می‌توانند برای مقطع دکتری، گرایش روانشناسی و آموزش کودکان استثنائی را انتخاب کنند عبارت‌اند از:

• علوم تربیتی؛ تمامی رشته‌ها و گرایش‌ها
• روانشناسی؛ تمامی رشته‌ها و گرایش‌ها
• روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی
• آموزش ریاضی
• آموزش فیزیک
• آموزش شیمی
• آموزش زبان فارسی
• مشاوره و راهنمایی
• مشاوره؛ تمامی گرایش‌ها
• اخلاق، توسعه و تبلیغ فرهنگ دینی، گرایش مشاوره
• مشاوره با رویکرد اسلامی
• تربیت اخلاقی
• گفتاردرمانی ـ توانبخشی (علوم پزشکی)

ظرفیت پذیرش دکتری روانشناسی کودکان استثنایی

ظرفیت پذیرش دکتری هر سال بر اساس دفترچۀ انتخاب رشته و ظرفیت اعلام‌شدۀ دانشگاه‌ها مشخص می‌شود. ظرفیت‌ها معمولا در هر سال تغییر می‌کنند و اطلاعات این بخش هرسال بر اساس دفترچه همان سال توسط تیم روان آموز بروزرسانی می‌شود.

ظرفیت پذیرش دکتری روانشناسی کودکان استثنایی در سال 1405 که توسط سازمان سنجش اعلام‌شده به‌صورت کلی 21 نفر بوده است که از این تعداد 10 نفر در دورۀ روزانه، 1 نفر در دورۀ نوبت دوم و 10 نفر در پردیس خودگردان پذیرش شدند.

همچنین مجموع ظرفیت پذیرش این رشته در واحدهای مختلف دانشگاه آزاد 28 نفر بوده است.

لیست دانشگاه های دکتری روانشناسی کودکان استثنایی

دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در دانشگاه‌های سراسری و آزاد در سطح کشور ارائه می‌شود. اما دانشگاه‌های پیام‌نور و غیرانتفاعی این گرایش را ارائه نمی‌کنند.

در ادامه دانشگاه‌های ارائه‌دهنده دکتری روانشناسی کودکان استثنایی در سال 1405 و ظرفیت آنها را در ادامه ارائه خواهیم کرد:

دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در دانشگاه آزاد

مقاله مرتبط: دانشگاه های دکتری روانشناسی

دروس دکتری روانشناسی کودکان استثنایی

چارت این گرایش مجموعاً 36 واحد دارد که 18 واحد درس تخصصی و 18 واحد رساله برای آن تعیین شده است.

در جدول دروس تخصصی کارورزی نیز برای این رشته به‌صورت اجباری تعیین شده است که تعداد واحدی برای این درس درنظر گرفته نشده است اما گذراندن آن به صورت اجباری یوده و دانشجو باید با مراجعه به کلینیک‌ها و مراکز مرتبط با کودکان استثنائی این دوره را بگذراند.

دیگر دروس تخصصی این مقطع با توجه به چارت دانشگاه علامه طباطبایی در سال 1401 عبارت است از:

مقاله مرتبط: دروس دکتری روانشناسی

چارت دکتری روانشناسی کودکان استثنایی

چارت وزارت علوم برای گرایش روانشناسی کودکان استثنائی برای سال 1378 بوده و بسیاری از دانشگاه‌ها درحال حاضر این چارت را استفاده نمی‌کنند.

مطالب مقالل فوق طبق چارت مصوب دانشگاه علامه طباطبایی نگارش شده است که در سال 1401 تصویب شده و در اختیار دانشجویان قرار گرفته است

حتما در صورت قبولی در دانشگاه ارائه دهندۀ این گرایش، جهت اطمینان بیشتر، از معاونت آموزشی دانشگاه، برای دریافت برنامۀ درسی دقیق اقدام کنید.

چارت دروس دکتری روانشناسی کودکان استثنایی

جمع‌بندی

دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی رشته‌ای میان‌رشته‌ای در مرز روانشناسی، علوم تربیتی، آموزش و توانبخشی است که بخش قابل‌توجهی از آن به شناخت علمی و پژوهش دربارۀ کودکان دارای نیازهای ویژه اختصاص دارد. ساختار آزمون، دروس تخصصی، ظرفیت محدود دانشگاه‌ها و تنوع حوزه‌های پژوهشی باعث شده است داوطلبان این رشته پیش از انتخاب آن، علاوه بر بررسی منابع کنکور دکتری روانشناسی کودکان استثنایی، به محتوای چارت درسی، دانشگاه‌های ارائه‌دهنده و مسیر شغلی آینده نیز توجه کنند.

در صورت نیاز به دریافت مشاورۀ کنکور دکتری روانشناسی به صورت رایگان از مشاورین روان آموز می‌توانید به صفحۀ زیر مراجعه کنید و یا با شمارۀ 02182808180 تماس بگیرید.

مشاوره رایگان کنکور دکتری روانشناسی SOS