معرفی کارشناسی ارشد روانشناسی سلامت
روانشناسی سلامت (Health Psychology) یکی از گرایشهای روانشناسی است که به بررسی فرایندهای ذهنی و رفتاری مرتبط با سلامت، بیماری و مراقبتهای بهداشتی میپردازد. این گرایش با رویکرد زیستی، روانی و اجتماعی به سلامت نگاه میکند و معتقد است سلامت و بیماری تنها به عوامل جسمانی محدود نمیشوند؛ بلکه عوامل روانشناختی، رفتاری، فرهنگی و اجتماعی نیز در ایجاد، پیشگیری و درمان بیماریها نقش مهمی دارند. هدف اصلی روانشناسی سلامت، ارتقا و حفظ سلامت، پیشگیری و درمان بیماریها، شناسایی عوامل مؤثر بر سلامت و بیماری و همچنین بهبود نظام خدمات بهداشتی و درمانی است.
گرایش روانشناسی سلامت در مقطع ارشد
روانشناسی سلامت یکی از گرایشهای کارشناسی ارشد روانشناسی است که به مطالعۀ نقش عوامل روانشناختی و رفتاری در سلامت، بیماری و مراقبتهای بهداشتی میپردازد. این گرایش با رویکردی بینرشتهای و در مرز میان روانشناسی و علوم پزشکی، متخصصانی را تربیت میکند که بتوانند در حوزههای آموزشی، پژوهشی، اجرایی و بهداشتی ـ درمانی فعالیت کنند و در ارتقای سلامت جامعه نقش مؤثری داشته باشند.
هدف دورۀ کارشناسی ارشد روانشناسی سلامت، تربیت متخصصانی است که با کسب دانش و مهارتهای تخصصی، در ارتقای سلامت، پیشگیری از بیماریها، شناسایی عوامل روانشناختی مؤثر بر سلامت و بهبود کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی نقشآفرینی کنند. همچنین این دوره بر توانمندسازی دانشجویان برای انجام پژوهش، ارائه مداخلات روانشناختی و همکاری با سایر متخصصان حوزۀ سلامت تأکید دارد.
این گرایش برای نخستین بار در کنکور کارشناسی ارشد روانشناسی وزارت علوم در سال ۱۴۰۴ ارائه شد و به همین دلیل یکی از جدیدترین گرایشهای کارشناسی ارشد روانشناسی وزارت علوم محسوب میشود. در نخستین سال پذیرش نیز مجموع ظرفیت دانشگاههای دولتی، غیردولتی این رشته ۲۹۲ نفر بود. این رشته در دو کنکور وزارت علوم و وزارت بهداشت ارائه میشود؛ ظرفیت کنکور وزارت علوم بسیار بیشتر از وزارت بهداشت است. ما در این مقاله، به معرفی کامل ارشد روانشناسی سلامت وزارت علوم، دروس امتحانی، چارت درسی، بازار کار و مسیر ادامۀ تحصیل این گرایش میپردازیم.
مطلب مرتبط: منابع ارشد روانشناسی سلامت
دروس امتحانی و ضرایب آزمون ارشد روانشناسی سلامت
شناخت دروس امتحانی و ضرایب هر درس یکی از گامهای مهم برای برنامهریزی و آمادگی در کنکور کارشناسی ارشد روانشناسی است؛ زیرا ضرایب، میزان اهمیت و تأثیر هر درس را در محاسبه نمره آزمون برای گرایشهای مختلف مشخص میکنند.
رشته روانشناسی سلامت در کد ضریب ۲ مجموعه روانشناسی قرار گرفته است. بنابراین، داوطلبانی که قصد ادامه تحصیل در این گرایش را دارند، باید دروس امتحانی مربوط به این کد ضریب را مطالعه کنند. در ادامه، دروس امتحانی و ضرایب آنها در کنکور کارشناسی ارشد روانشناسی وزارت علوم بهصورت زیر ارائه شده است:
| عنوان درس | ضریب |
|---|---|
| روانشناسی بالینی | 3 |
| متون روانشناسی | 2 |
| روانشناسی مرضی و کودکان استثنایی | 2 |
| روانشناسی رشد | 2 |
| علمالنفس | 1 |
| آمار و روش تحقیق | 1 |
| روانشناسی فیزیولوژیک، انگیزش و هیجان | 1 |
بیشتر بخوانید: کد ضریب ارشد روانشناسی چیست؟
ظرفیت پذیرش کارشناسی ارشد روانشناسی سلامت
ظرفیت پذیرش یکی از مهمترین مواردی است که داوطلبان در زمان انتخاب رشته به آن توجه میکنند. این ظرفیت هر سال در دفترچه انتخاب رشته کارشناسی ارشد وزارت علوم، تحقیقات و فناوری منتشر میشود و میتواند در تصمیمگیری و ارزیابی شانس قبولی داوطلبان نقش مؤثری داشته باشد. در جدول زیر، ظرفیت پذیرش کارشناسی ارشد روانشناسی سلامت مطالبق دفترچۀ انتخاب رشته 1405 به تفکیک نوع دوره ارائه شده است.
| نوع دوره | ظرفیت پذیرش |
|---|---|
| روزانه | 18 |
| نوبت دوم | 1 |
| دانشگاه پیام نور | 40 |
| غیرانتفاعی | 73 |
| مجازی غیرانتفاعی | 30 |
| دانشگاه آزاد اسلامی | 200 |
ارشد روانشناسی سلامت در چه دانشگاه هایی ارائه میشود؟
یکی از سؤالات داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد این است که چه دانشگاه هایی ارشد روانشناسی سلامت دارند؟ این رشته در مقطع ارشد در دانشگاههای مختلف و در دورههای روزانه، نوبت دوم، پیام نور، غیرانتفاعی و دانشگاه آزاد اسلامی ارائه میشود. در ادامه، فهرست دانشگاههایی که این رشته را ارائه میکنند، آوردهایم.
- دورههای روزانه و نوبت دوم: دانشگاه الزهرا و دانشگاه سمنان
- دانشگاههای پیام نور: دانشگاه پیام نور استان تهران، واحد بهارستان (رباط کریم) و دانشگاه پیام نور استان تهران، واحد لواسانات
- مؤسسات غیرانتفاعی: دانشگاه غیرانتفاعی آیندگان، مؤسسه غیرانتفاعی آفاق، مؤسسه غیرانتفاعی دانشپژوهان پیشرو، مؤسسه غیرانتفاعی کار و مؤسسه غیرانتفاعی مجازی ایرانیان
- دانشگاه آزاد اسلامی: واحد اراک، واحد اصفهان (خوراسگان)، واحد بندرعباس، واحد تبریز، واحد تربت جام، واحد تنکابن، واحد رشت، واحد زنجان، واحد شیراز و واحد قم
اطلاعات دانشگاههای این بخش بر اساس دفترچه انتخاب رشته کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۵ تهیه شده است. توجه داشته باشید که رشتهمحلهای ارائهدهندۀ روانشناسی سلامت، ظرفیت پذیرش و نوع دوره، ممکن است هر سال تغییر کند؛ بنابراین، برای انتخاب رشته در سالهای بعد آخرین دفترچۀ انتخاب رشته کارشناسی ارشد همان سال را بررسی کنید.
مطلب مرتبط: تفاوت ارشد روانشناسی سلامت وزارت علوم با وزارت بهداشت
چارت درسی کارشناسی ارشد روانشناسی سلامت
بر اساس برنامه درسی مقطع ارشد روانشناسی سلامت مصوب وزارت علوم، دورۀ کارشناسی ارشد این گرایش شامل ۳۲ واحد درسی است که دانشجویان موظف به گذراندن آنها در طول دورۀ تحصیل خود هستند.
- دروس تخصصی 24 واحد
- دروس اختیاری 4 واحد
- پایان نامه 4 واحد
| عنوان دروس اختصاصی ارشد روانشناسی سلامت | تعداد واحد |
| روشهای پژوهش و آمار در روانشناسی سلامت | 2 |
| دین، معنویت و سلامت | 2 |
| مبانی و نظریههای روانشناسی سلامت | 2 |
| روانشناسی سلامت بالینی | 2 |
| تغییر رفتارهای بهداشتی و ارتقای سلامت | 2 |
| روان – عصب ایمنی شناسی | 2 |
| مداخلات روانی اجتماعی در بیماری های مزمن | 2 |
| استرس، بیماری و سازگاری | 2 |
| روانشناسی سلامت اجتماعی | 2 |
| روانشناسی سلامت سالمندی | 2 |
| کارورزی روان شناسی سلامت در موقعیتهای اجتماعمحور | 2 |
| کاروزی روان شناسی سلامت در موقعیتهای پزشکی | 2 |
چارت کارشناسی ارشد روانشناسی سلامت
بازار کار ارشد روانشناسی سلامت چگونه است؟
روانشناسی سلامت به دلیل ماهیت بینرشتهای این گرایش، از تنوع بالایی برخوردار است. فارغالتحصیلان کارشناسی ارشد میتوانند در حوزههای مختلف سلامت، آموزش، پژوهش و درمان فعالیت کنند و از دانش خود برای ارتقای سلامت افراد و جامعه بهره ببرند.
یکی از مهمترین زمینههای فعالیت این افراد، ارائۀ خدمات آموزشی، پیشگیرانه و درمانی در حوزۀ روانشناسی سلامت است. همچنین آنها میتوانند در کنار پزشکان و سایر اعضای تیم درمان، بهعنوان درمانگر یا مشاور در کلینیکها، مراکز درمانی سرپایی و بیمارستانها مشغول به کار شوند. از دیگر فرصتهای شغلی این گرایش میتوان به طراحی و اجرای برنامههای سلامت اجتماعی برای سازمانها و جامعه، انجام فعالیتهای پژوهشی و تحقیقاتی و همچنین تولید برنامههای آموزش سلامت اشاره کرد.
فارغالتحصیلان کارشناسی ارشد این گرایش امکان فعالیت در مراکز مختلف از جمله: بیمارستانها، کلینیکها، مراکز بهداشت عمومی، مراکز مشاوره، مراکز توانبخشی، مراکز نگهداری سالمندان، سازمانهای بهداشت عمومی، مراکز فوریتهای بهداشتی و درمانی، مدارس، مراکز آموزشی، دانشگاهها و مؤسسات آموزشی، پژوهشی، اجرایی و بهداشتی ـ درمانی را دارند.
مطالعۀ بیشتر: بررسی بازار کار روانشناسی و میزان درآمد هریک از گرایش ها
ضرورت به وجود آمدن گرایش روانشناسی سلامت در مقطع کارشناسی ارشد
از جمله دلایل ایجاد گرایش روانشناسی سلامت در مقطع ارشد، افزایش شیوع مشکلات مرتبط با سلامت مانند چاقی، فشار خون بالا، مصرف سیگار و بیماریهای مزمنی مانند بیماریهای قلبی، سرطان و دیابت است. براساس محتوای این رشته، عوامل روانشناختی و اجتماعی نیز در بروز و پیشرفت این بیماریها نقش دارند و به همین دلیل توجه به آنها اهمیت زیادی دارد.
یکی دیگر از ضرورتهای راهاندازی این گرایش، نیاز به ارتقای سلامت جامعه، پیشگیری از بیماریها، توسعه آموزش و پژوهش و اجرای مداخلات روانشناختی در حوزۀ سلامت است. همچنین با اصلاح رفتارهای مرتبط با سلامت و پیشگیری از بیماریها، میتوان به کاهش هزینههای درمان نیز کمک کرد. از دیگر دلایل ایجاد رشته روان شناسی سلامت، ماهیت بینرشتهای آن است. این گرایش با تلفیق دانشهای زیستی، روانشناختی و اجتماعی، زمینه همکاری متخصصان مختلف را در طراحی و بهبود نظامهای مراقبت بهداشتی فراهم میکند.
علاوه بر این، نیاز کشور به تربیت نیروهای متخصص برای آموزش، پژوهش، پیشگیری و مداخلات مرتبط با سلامت، یکی دیگر از ضرورتهای بوجود آمدن ارشد روان شناسی سلامت به شمار میرود. وجود دورههای مشابه در دانشگاههای معتبر جهان و نیاز به توسعۀ این گرایش در ایران نیز از دیگر دلایل راهاندازی و گسترش روان شناسی سلامت است.
دفترچه سوالات کنکور ارشد روانشناسی + پاسخنامه
ادامه تحصیل تا مقطع دکتری روانشناسی سلامت
در صورتی که پس ازگذراندن مقطع کارشناسی ارشد روانشناسی سلامت قصد ادامه تحصیل داشته باشید، میتوانید در آزمون دکتری روانشناسی سلامت شرکت کنید. این مقطع برای افرادی مناسب است که علاقهمند به فعالیت تخصصی در حوزۀ ارتباط عوامل روانشناختی با سلامت و بیماری هستند. این گرایش در مقطع دکتری با رویکردی میانرشتهای، بر موضوعاتی مانند حفظ سلامت جسمانی، پیشگیری از بیماریها، بهبود کیفیت زندگی بیماران، مدیریت استرس، بهداشت روان، رفتارهای مرتبط با سلامت و پژوهش در حوزۀ روانتنی تمرکز دارد.
فارغالتحصیلان این مقطع میتوانند در مراکز درمانی، بیمارستانها، مراکز بهداشتی، پژوهشکدههای علوم رفتاری و دانشگاهها به فعالیتهای آموزشی، پژوهشی و تخصصی بپردازند.
منابع
دفترچه ثبت نام کنکور ارشد وزارت علوم 1405
دفترچه انتخاب رشته کارشناسی ارشد
آیا ارشد روانشناسی سلامت گزینهٔ مناسبی برای من است؟
روانشناس سلامت چه تفاوتی با روانشناس بالینی دارد؟
روانشناس سلامت کیست؟
دسته بندی: تحصیلات تکمیلی روانشناسی
تیم تحریریه روان آموز