دکتری روانشناسی سلامت وزارت علوم + بازارکار

روانشناسی سلامت یکی از گرایش‌های تخصصی دکتری روانشناسی است که با تمرکز بر تعامل میان عوامل زیستی، روانی و اجتماعی، تأثیر این عوامل بر سلامت، بیماری و کیفیت زندگی افراد را بررسی می‌کند.

دکتری تخصصی روانشناسی سلامت بالاترین مقطع تحصیلی در این گرایش است و  وزارت علوم هدف از ایجاد آن را تربیت متخصصانی برای فعالیت در زمینۀ پیشگیری از بیماری‌های جسمی و روانی، ارتقا و حفظ سلامت افراد و انجام پژوهش‌های تخصصی بیان کرده است. این گرایش در کنار روانشناسی بالینی و روانشناسی (عمومی)، یکی از گرایش‌های پرطرفدار در مجموعۀ روانشناسی 2 در کنکور دکتری به شمار می‌رود.

طبق چارت وزارت علوم، تحصیل در این گرایش فقط شامل گذراندن دروس نظری و انجام رسالۀ دکتری  خواهد بود که در ادامه اطلاعات بیشتری در این زمینه به شما خواهیم داد.

چنانچه قصد انتخاب این گرایش را در مقطع دکتری دارید، در ادامۀ این مقاله هر آنچه که برای آشنایی با این رشته نیاز دارید را در اختیار شما خواهیم گذاشت.

در صورت نیاز به دریافت مشاورۀ کنکور دکتری روانشناسی به صورت رایگان از مشاورین روان آموز می‌توانید به صفحۀ زیر مراجعه کنید و یا با شمارۀ 02182808180 تماس بگیرید.

مشاوره رایگان آزمون دکتری روانشناسی SOS

روانشناسی سلامت چیست؟

روانشناسی سلامت حوزه‌ای میان‌رشته‌ای محسوب می‌شود و موضوعاتی مانند استرس، سبک زندگی، بیماری‌های مزمن، رفتارهای مرتبط با سلامت، پیشگیری از بیماری و تعامل عوامل روانی و جسمانی را دربرمی‌گیرد.

در این حوزه، سلامت تنها به معنای نداشتن بیماری نیست؛ بلکه برخورداری از وضعیت مطلوب جسمی، روانی و اجتماعی نیز بخشی از مفهوم سلامت محسوب می‌شود.

برای مثال، در برنامه درسی این رشته درس‌هایی مانند «روانشناسی سلامت»، «مدیریت بیماری‌های مزمن»، «فرهنگ، خانواده و سلامت» و «روش‌های تحقیق در روانشناسی سلامت» دیده می‌شود.

مقاله مرتبط: گرایش های دکتری روانشناسی

گرایش روانشناسی سلامت در کنکور دکتری

دکتری روانشناسی سلامت در مجموعۀ روانشناسی 2 با کد مجموعۀ 2150 و با کد ترکیب 1 در دفترچۀ ثبت نام کنکور دکتری قابل مشاهده است.

این گرایش در کنار گرایش های روانشناسی بالینی، روانشناسی (عمومی)، خانواده و سلامت جنسی، روانشناسی صنعتی و سازمانی و علوم شناختی در این مجموعۀ امتحانی قرار گرفته و همۀ این گرایش‌ها کد ترکیب یکسانی دارند و داوطلب برای قبولی در هرکدام باید دروس یکسانی را بگذراند.

مقاله مرتبط: دکتری روانشناسی بالینی

چه رشته هایی می توانند در دکتری روانشناسی سلامت شرکت کنند؟

اگر در مقطع کارشناسی ارشد یکی از رشته‌های مرتبط با روانشناسی، علوم تربیتی، بهداشت و درمان یا توانبخشی تحصیل کرده‌اید، می‌توانید در گرایش دکتری روانشناسی سلامت شرکت کنید رشته های مجاز برای دکتری روانشناسی سلامت عبارتند از:

• روانشناسی: تمامی رشته‌ها و گرایش‌ها
• علوم تربیتی: تمامی رشته‌ها و گرایش‌ها
• مشاوره و راهنمایی: تمامی گرایش‌ها
• بهداشت و درمان: پزشکی عمومی و پرستاری
• توانبخشی: رشته‌های علوم پزشکی
• سنجش و اندازه‌گیری
• توسعه و تبلیغ فرهنگ دینی: گرایش مشاوره
• مشاوره با رویکرد اسلامی
• علوم شناختی: گرایش‌های توانبخشی و روانشناسی شناختی
• تربیت اخلاقی
• روانشناسی ورزشی: به شرطی که مدرک کارشناسی فرد در رشته روانشناسی یا یکی از زیرگروه‌های تحصیلی روانشناسی باشد.

منابع دکتری روانشناسی سلامت

تیم روان‌آموز با استناد به دانش تخصصی خود، تحلیل سؤالات کنکور سال‌های پیش، نظر مؤلفان و مشاوران و درنظر گرفتن تجربۀ رتبه‌برتر ها در این گرایش، هرساله اقدام به معرفی منابع دکتری روانشناسی براساس اولویت می‌کند.

در صورت نیاز به اطلاعات کامل‌تر، اطلاع از منابعی که در اولویت‌بندی سوم قرار دارند و راهنمایی لازم برای چگونگی مطالعۀ این منابع، پیشنهاد می‌کنیم به صفحۀ زیر مراجعه کنید.

مقاله مرتبط: منابع دکتری روانشناسی

روانشناسی رشد (سطح کارشناسی)

در این درس به عنوان منبع کمک‌درسی، کتاب روانشناسی رشد روان‌آموز، کتاب‌های نظریه‌های رشد کرین(انتشارات رشد) و روانشناسی رشد و تحول انسان پاپالیا (انتشارات رشد) در اولویت اول و روانشناسی رشد لورابرک جلد اول و دوم ترجمۀ سیدمحمدی، روانشناسی ژنتیک 1منصور (انتشارات سمت) و روانشناسی ژنتیک ۲ منصور و دادستان (انتشارات رشد) در اولویت دوم معرفی شده‌اند

روانشناسی شخصیت (سطح کارشناسی)

کتاب جامع روانشناسی شخصیت روان‌آموز به عنوان کتاب کمک‌درسی، کتاب نظریه‌های شخصیت فیست ترجمه سیدمحمدی در اولویت اول و کتاب نظریه‌های شخصیت شولتز ترجمل سیدمحمدی و روانشناسی شخصیت لارسن و باس (انتشارات رشد) در اولویت دوم معرفی شده‌اند.

روانشناسی مرضی (سطح کارشناسی ارشد)

برای کمک‌درسی، کتاب روانشناسی مرضی روان‌آموز، در اولویت اول کتاب آسیب‌شناسی روانی براساس DSM-5-TR اثر گنجی (جلد اول و دوم) و در اولویت دوم جلد دوم کتاب خلاصه روانپزشکی کاپلان و سادوک ترجمه رضاعی (انتشارات ارجمند) و آسیب‌شناسی روانی هالجین ترجمه سیدمحمدی معرفی شده است.

نوروسایکولوژی (سطح کارشناسی ارشد)

به عنوان منبع کمک درسی کتاب نوروسایکولوژی روان‌آموز، در اولویت اول، منبع اصلی مبانی نوروسایکولوژی انسان (جلد اول و دوم) از انتشارات ارجمند و در اولویت دوم، نوروسایکولوژی و سایکوفیزیولوژی اثر خداپناهی (انتشارات سمت) و مقدمات نوروسایکولوژی معظمی (انتشارات سمت) قرار گرفته ‌اند.

آمار و روش تحقیق (سطح کارشناسی ارشد)

در اولویت اول، کتاب احتمالات و آمار کاربردی دلاور (انتشارات رشد)، کتاب روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی دلاور (انتشارات ویرایش) و کتاب روش‌های تحقیق در علوم رفتاری سرمد (انتشارات آگه) و در اولویت دوم، تحلیل آماری در روانشناسی و علوم تربیتی فرگوسن و تاکانه ترجمه دلاور و نقش‌بندی (انتشارات ارسباران) و جلد اول و دوم روش‌های تحقیق کیفی و کمی گال و همکاران (انتشارات سمت) قرار دارند.

زبان انگلیسی

برای درس زبان انگلیسی سه منبع Essential Words for the TOEFL، کتاب English Grammar in Use، در دو سطح Intermediate و Advanced و کتاب ۵۰۴ واژه کاملاً ضروری معرفی شده است که هر سه منبع معرفی شده به صورت کامل در کلاس جامع زبان عمومی دکتری و ارشد روان‌آموز به صورت کامل پوشش داده شده است.

دروس دکتری روانشناسی سلامت

بر اساس چارت رسمی وزارت علوم، دروس عمومی و دروس پایه در واحدهای مشخص‌شده برای روانشناسی سلامت وجود ندارد. در این چارت 18 واحد دروس تخصصی و 18 واحد رسالۀ دکتری برای دانشجو مشخص شده است.

دانشجو موظف است از بین 24 واحد درس تخصصی که در ادامه بیان شده‌اند، (به جز رساله) مجموعاً 18 واحد را بگذراند. این دروس عبارتند از:

کارورزی دکتری سلامت بهداشت

در بین دروسی که معرفی شدند، درسی با عنوان «کارورزی در روانشناسی سلامت» با ضریب 2 وجود دارد که هدف از ارائۀ این درس انجام تمرین‌های عملی توسط دانشجو در محیط‌های مرتبط با خدمات بهداشتی و سلامتی است.

این کارورزی در مراکز بهداشتی، درمانی و مراقبتی (داخل یا خارج از کشور) انجام می‌پذیرد و باید مرتبط با رسالۀ دکتری و با نظر استاد راهنما برنامه‌ریزی شود.

مقاله مرتبط: دروس دکتری روانشناسی

ظرفیت دکتری روانشناسی سلامت چقدر است؟

ظرفیت پذیرش دکتری روانشناسی سلامت در سال 1405 مجموعا 12 نفر در دانشگاه‌های دولتی بوده که از این تعداد 9 نفر در دورۀ روزانه، 3 نفر در نوبت دوم و 3 نفر به صورت پردیس خودگردان پذیرش شدند و دانشگاه‌های غیرانتفاعی و پیام‌نور در هیچ سالی این گرایش را ارائه نمی‌کنند.

اما ظرفیت پذیرش دکتری روانشناسی سلامت در دانشگاه آزاد بسیار بیشتر از ظرفیت دانشگاه‌های سراسری بوده و دانشگاه آزاد مجموعاً 62 نفر را  در سال 1405 در گرایش دکتری روانشناسی سلامت پذیرش کرد که در ادامه به معرفی واحدهایی که این گرایش را پذیرش کردند خواهیم پرداخت.

کدام دانشگاه ها دکتری روانشناسی سلامت دارند؟

طبق دفترچۀ انتخاب رشتۀ سال 1405، تنهادانشگاه‌هایی دکتری روانشناسی سلامت را ارائه داده‌اند عبارتند از:

مقاله مرتبط: دانشگاه های دکتری روانشناسی

بازار کار دکتری روانشناسی سلامت

حوزۀ کاری یک دکتری روانشناس سلامت فقط به مشاورۀ فردی و فعالیت در مطب و کلینیک محدود نمی‌شود و می‌تواند در مواردی مانند پیشگیری از بیماری، اصلاح سبک زندگی، مدیریت استرس، کمک به سازگاری با بیماری‌های مزمن و ارتقای کیفیت زندگی بیماران فعالیت کند.

در منابع تخصصی APA نیز محیط‌هایی مانند بیمارستان‌ها، مراقبت‌های اولیه، مراکز توانبخشی، کلینیک‌های درد، انکولوژی، ترک اعتیاد، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی از زمینه‌های فعالیت اشخاص با مدرک دکتری روانشناسی سلامت، معرفی شده است.

در ایران نیز ظرفیت فعالیت این متخصصان در نظام سلامت و مراکز درمانی در حال گسترش است.

افراد با تحصیلات دکتری روانشناسی سلامت  می‌توانند در مراکز خدمات سلامت فعالیت داشته‌اند و برای توسعۀ بیشتر این خدمات نیز برنامه‌ریزی کنند. همچنین مراکز سلامت روان، بیمارستان‌ها و سایر واحدهای نظام سلامت نیز از دیگر مراکز فعالیت‌های این متخصصین هستند.

از طرف دیگر، بازار کار این رشته فقط به کار بالینی خلاصه نمی‌شود. پژوهش، دانشگاه، طراحی و ارزیابی برنامه‌های ارتقای سلامت، آموزش بیماران، مداخلات مربوط به بیماری‌های مزمن، کنترل درد، اصلاح رفتارهای پرخطر، توانبخشی و همکاری بین‌رشته‌ای با پزشکان و سایر اعضای تیم درمان از زمینه‌های تخصصی مرتبط با روانشناسی سلامت هستند.

چارت دکتری روانشناسی سلامت وزارت علوم

آخرین چارت ارائه شده توسط وزارت علوم در رشتۀ دکتری روانشناسی سلامت مربوط به سال 1400 بوده که توسط دانشگاه شهید بهشتی به وزارت علوم پیشنهاد شده است که شامل مشخصات کلی گرایش روانشناسی سلامت در مقطع دکتری، جدول واحدهای درسی و سرفصل‌ها، دروس تنظیم‌شده به همراه منابع است.

برای مشاهدۀ این چارت به لینک زیر مراجعه کنید.

چارت تحصیلی دکتری روانشناسی سلامت

جمع‌بندی نهایی

دکتری روانشناسی سلامت گرایشی میان‌رشته‌ای در مجموعۀ روانشناسی ۲ است که تعامل عوامل زیستی، روانی و اجتماعی با سلامت و بیماری را بررسی می‌کند. این دوره ۳۶ واحد در دانشگاه دارد. ظرفیت محدود دانشگاه‌های دولتی در برابر دانشگاه آزاد بسیار کمتر بوده و همین موضوع نشان می‌دهد که رقابت برای ورود به دانشگاه‌های سراسری فشرده است و برنامه‌ریزی دقیق و انتخاب درست منابع برای قبولی در این گرایش اهمیت زیادی دارد.

فارغ‌التحصیلان این رشته علاوه‌بر فعالیت در کلینیک شخصی و مشاورۀ فردی می‌توانند در بیمارستان‌ها، مراکز توانبخشی، کلینیک‌های درد و ترک اعتیاد و همچنین دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، در حوزه‌هایی مانند پیشگیری، مدیریت استرس، سازگاری با بیماری‌های مزمن و طراحی برنامه‌های ارتقای سلامت فعالیت کنند.

اگر به پیوند روان و تن و کار پژوهشی علاقه دارید، این گرایش انتخابی هدفمند برای شما خواهد بود اما پیشنهاد می‌کنیم قبل از تصمیم‌گیری، حتما آخرین چارت وزارت علوم و دفترچۀ انتخاب رشتۀ دکتری را بررسی کنید.