دکتری روانشناسی نظامی وزارت بهداشت
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در مقطع دکتری تخصصی (Ph.D.)، رشته روانشناسی را در دو حوزۀ روانشناسی بالینی و روانشناسی نظامی ارائه می‌کند. اگرچه روانشناسی بالینی از نظر مبانی نظری شباهت قابل‌توجهی با رشتۀ هم‌نام خود در وزارت علوم دارد، روانشناسی نظامی به‌واسطۀ ماهیت تخصصی، جامعۀ هدف و کاربردهای حرفه‌ای آن، ساختار و جایگاه متفاوتی در نظام آموزش عالی کشور دارد.
روانشناسی نظامی حوزۀ تخصصی مطالعه و ارتقای سلامت روان، عملکرد روان‌شناختی و سازگاری افراد در محیط‌های نظامی و انتظامی است. اهمیت این رشته از آن جهت است که فعالیت در چنین محیط‌هایی با شرایط و فشارهای روان‌شناختی خاصی همراه است و شناخت این شرایط، نیازمند دانش تخصصی در زمینۀ روانشناسی و آشنایی با ساختار و اقتضائات سازمان‌های نظامی است.
به همین دلیل، پذیرش در این رشته صرفاً به داشتن مدرک تحصیلی مرتبط محدود نمی‌شود و عضویت رسمی داوطلب در سازمان‌های نظامی یا انتظامی و تأیید آن از سوی سازمان مربوطه نیز از شرایط اساسی شرکت در آزمون محسوب می‌شود. بر اساس ضوابط پذیرش مورد اشاره، فارغ‌التحصیلان کارشناسی ارشد روانشناسی در تمامی گرایش‌ها، کارشناسی ارشد بهداشت روان و دکتری عمومی پزشکی، در صورت برخورداری از شرایط سازمانی لازم، امکان شرکت در آزمون را دارند.
داوطلبان واجد شرایط پس از شرکت در آزمون دکتری، کسب حدنصاب و موفقیت در مرحلۀ مصاحبه و ارزیابی‌های پذیرش، می‌توانند وارد این رشتۀ تخصصی شوند. بنابراین، روانشناسی نظامی را می‌توان یکی از حوزه‌های خاص و سازمان‌محور در آموزش عالی کشور دانست که پیوند میان دانش روانشناسی و نیازهای تخصصی نظامیان و نیروهای انتظامی، محور اصلی شکل‌گیری و آموزش آن است.
مقاله پیشنهادی: دکتری روانشناسی وزارت بهداشت
تاریخچه‌ای از کنکور روانشناسی نظامی
رشتۀ روانشناسی نظامی برای نخستین بار در دفترچۀ آزمون دکتری سال ۱۳۹۷ معرفی شد. این رشته با هدف گسترش خدمات روانشناسی بالینی متناسب با نیازها و اقتضائات خاص سازمان‌های نظامی و انتظامی شکل گرفت. برنامۀ آموزشی آن نیز شامل دروسی همچون روانشناسی سازمان نظامی، عملیات روانی، روانشناسی بحران، بهداشت روانی خانواده‌های وابسته به این سازمان‌ها و روانشناسی فرماندهی و مدیریت است.
دانش‌آموختگان این رشته، ضمن تسلط بر اصول و مبانی نظری و عملی روانشناسی بالینی و آشنایی با فضای سازمان‌های نظامی و نیازهای تخصصی آن‌ها، برای نظارت، پایش و مدیریت شرایط ویژه در این حوزه‌ها تربیت می‌شوند. به بیان دیگر، دانشجویان دکتری روانشناسی نظامی در طول دوران تحصیل می‌آموزند که چگونه اصول و فنون روانشناسی را با در نظر گرفتن اقتضائات محیط‌های نظامی و در موقعیت‌های خاص به کار گیرند.
همچنین، دانشجویان این گرایش، مشابه دانشجویان روانشناسی بالینی وزارت بهداشت، بخشی از دوران تحصیل خود را در بیمارستان‌های وابسته به سازمان‌های نظامی سپری می‌کنند؛ بنابراین، کارورزی و دروس عملی از اهمیت قابل‌توجهی در برنامۀ آموزشی این رشته برخوردارند.
دروس، ضرایب و منابع کنکور دکتری روانشناسی نظامی
وزارت بهداشت برای مجموعۀ روانشناسی بالینی در مقطع دکتری که شامل دو رشتۀ روانشناسی بالینی و روانشناسی نظامی می‌شود، مواد امتحانی و ضرایب مشترکی را معرفی کرده است. طبق جدیدترین دفترچۀ ثبت‌نام منتشرشدۀ وزارت بهداشت، دروس و مواد امتحانی این گرایش دکتری به شرح زیر است.
| رشتۀ تحصیلی | آزمون‌های روانی | نظریه‌های شخصیت و روان‌درمانی | زبان عمومی و تخصصی | |||
| روانشناسی نظامی | تعداد سؤال | ضریب | تعداد سؤال | ضریب | تعداد سؤال | ضریب |
| 50 | 4 | 50 | 5 | 30 | 3 | |
در مطلب منابع آزمون دکتری روانشناسی وزارت بهداشت 1404، به تفکیک هر درس منابع مطمئن برای رشته‌های روانشناسی بالینی و روانشناسی نظامی معرفی‌شده اند. جهت کسب اطلاع از منابع این رشته بر روی لینک زیر کلیک کنید.
مطلب مرتبط: گرایش های دکتری روانشناسی وزارت بهداشت
ظرفیت پذیرش رشته روانشناسی نظامی
این رشته ظرفیت پذیرش محدودی دارد و طی سال‌های اخیر تنها توسط دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌اله (عج) ارائه شده است. اطلاعات جدول زیر مطابق با دفترچۀ راهنمای انتخاب رشته / محل جمع‌آوری شده‌اند.
| رشته | دانشگاه | ظرفیت پذیرش | توضیحات | |
| روزانه | شهریه‌پرداز | |||
| روانشناسی نظامی | بقیة‌اله (عج) | 1 | 2 | پذیرش روزانه: از اعضای رسمی سپاه پاسداران با ارائۀ مجوز تحصیل پذیرش شهریه‌پرداز: از اعضای رسمی فراجا با ارائۀ مجوز تحصیل و در قالب قرارداد آموزشی |
احتمالاً یکی از دلایل محدودیت ظرفیت پذیرش در این رشته این است که تنها دانشگاه بقیة‌اله (عج) آن را ارائه می‌دهد. شرایط و ضوابط خاصی که این دانشگاه در پذیرش دانشجو دارد، به‌خوبی جذب محدود دانشجو در دکتری روانشناسی نظامی را توجیح می‌کند. شرایط و ضوابط دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌اله (عج) متوجه جامعۀ هدف داوطلبان است که عبارت‌اند از:
- سپاه: اعضای رسمی سپاه با ارائۀ مجوز شرکت در آزمون از ردۀ خدمتی مربوطه
- سایر نیروهای مسلح: شامل اعضای رسمی ارتش، نیروی انتظامی و وزارت دفاع جمهوری اسلامی ایران با ارائۀ مجوز شرکت در آزمون از ردۀ خدمتی مربوطه
مشابه سایر دانشگاه‌های وزارت بهداشت، این دانشگاه نیز تعهدی در قبال اسکان و تأمین خوابگاه دانشجویان خود ندارد و بستۀ به امکانات موجود، خوابگاه در اختیار دانشجو قرار می‌دهد.
منابع و دروس دکتری روانشناسی نظامی
برنامه درسی دکتری روانشناسی نظامی وزارت بهداشت
برنامهٔ درسی روانشناسی نظامی وزارت بهداشت در مقطع دکتری شامل ۴۷ واحد است که در قالب بخش‌های مختلف آموزشی و پژوهشی ارائه می‌شود:
- دروس اجباری: ۲۵ واحد
- دروس اختیاری: ۲ واحد
- پایان‌نامه: ۲۰ واحد
| دروس تخصصی | تعداد واحد |
|---|---|
| روانشناسی سازمان نظامی | 2 |
| روانشناسی فرماندهی و مدیریت | 2 |
| روش‌های آماری پیشرفته | 2 |
| طرح‌های پیشرفته در پژوهش | 3 |
| آسیب‌شناسی روانی نیروهای نظامی | 2 |
| بهداشت روانی کارکنان نظامی | 1 |
| بهداشت روانی خانواده‌های نظامی | 1 |
| روانشناسی بحران | 2 |
| عملیات روانی | 2 |
| کاربرد نظریه‌های مشاوره و روان‌درمانی در نیروهای نظامی | 2 |
| اخلاق در روانشناسی نظامی | 1 |
| روانپزشکی نظامی | 1 |
| روانشناسی اسلامی | 2 |
| کارآموزی بالینی با آسیب‌دیدگان ناشی از بحران | 2 |
| پایان‌نامه (رساله) | 20 |
اطلاعات ارائه‌شده در این بخش، بر اساس برنامۀ درسی مصوب شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی تنظیم شده و شامل دروس و واحدهای آموزشی دورۀ دکتری روانشناسی نظامی در دانشگاه‌های زیر نظر وزارت بهداشت است. البته دانشگاه‌ها می‌توانند در چارچوب ضوابط و مقررات آموزشی مصوب، متناسب با شرایط و امکانات خود، برخی دروس را با تغییراتی ارائه کنند؛ بنابراین، ممکن است جزئیات برنامۀ آموزشی در دانشگاه‌های مختلف تا حدودی متفاوت باشد.
تحصیل در مقطع دکتری رشته روانشناسی در ارتش
اگر علاقه‌مند به تحصیل در دانشگاه‌های زیرنظر سازمان‌های نظامی هستید و به‌علت شرایط ویژۀ دکتری روانشناسی نظامی، امکان تحصیل در این رشته را ندارید، می‌توانید در کنکور دکتری روانشناسی بالینی وزارت بهداشت شرکت کنید و پس از کسب رتبۀ مطلوب، دانشگاه علوم پزشکی ارتش را به‌عنوان، دانشگاه هدف خود انتخاب کنید تا درصورت قبولی در مصاحبه بتوانید در این دانشگاه تحصیل کنید. ظرفیت پذیرش روانشناسی بالینی در دانشگاه ارتش به شرح زیر است.
| رشته | دانشگاه | ظرفیت پذیرش | توضیحات | |
| روزانه | شهریه‌پرداز | |||
| روانشناسی بالینی | ارتش | 4 | 2 | شهریه‌پرداز غیرنظامی / فاقد خوابگاه |
ماهیت دروس و چارت درسی رشتۀ روانشناسی بالینی در دانشگاه علوم پزشکی ارتش، مشابه با آن چیزی است که در سایر دانشگاه‌های پذیرندۀ این رشته ارائه می‌شود.
پیشنهاد خرید ویژه: کتاب های آزمون دکتری روانشناسی (روان آموز)
دسته بندی: تحصیلات تکمیلی روانشناسی
تیم تحریریه روان آموزتیم تحریریه روان آموز با بیش از یک دهه تجربۀ عملی در تولید و توسعه محتوای روانشناسی و آمادگی کنکور کارشناسی ارشد و دکتری، از متخصصان حوزه‌های روانشناسی، مشاوره، نویسندگی، سئو و رسانه تشکیل شده است. ما با تکیه بر دانش تخصصی، تجربه اجرایی و منابع معتبر علمی، محتوایی دقیق، کاربردی و به‌روز تولید می‌کنیم. مطالب پیش از انتشار از نظر کیفیت و دقت بررسی می‌شوند و با توجه به بازخورد مخاطبان و تغییرات علمی و آموزشی، به‌صورت مستمر به‌روزرسانی می‌شوند تا اطلاعاتی قابل اعتماد در اختیار دانشجویان، داوطلبان کنکور و علاقه‌مندان روانشناسی قرار گیرد.
