آزمون و آزمون سازی در تحقیقات تربیتی و روانشناسی – کارشکی

معرفی کتاب آزمون و آزمون‌ سازی

آزمون و آزمون‌ سازی در تحقیقات تربیتی و روانشناسی (مبانی روش‌های ساخت و انطباق‌یابی پرسشنامه‌ها) اثر دکتر حسین کارشکی، اثری تخصصی در حوزۀ سنجش و اندازه‌گیری است که به یکی از چالش‌های اساسی پژوهش در علوم انسانی می‌پردازد: چگونه می‌توان پدیده‌های پیچیدۀ روان‌شناختی و تربیتی را به‌درستی اندازه‌گیری کرد و برای آن‌ها ابزارهای معتبر ساخت؟

در علوم انسانی، متغیرهایی مانند نگرش، یادگیری، انگیزش، یا ویژگی‌های شخصیتی، ماهیتی انتزاعی و چندبعدی دارند و به همین دلیل سنجش آن‌ها به‌مراتب دشوارتر از اندازه‌گیری پدیده‌های فیزیکی است.

این کتاب با درک همین پیچیدگی، تلاش می‌کند فرایند طراحی، ساخت و انطباق‌یابی آزمون‌ها و پرسشنامه‌ها را به‌صورت گام‌به‌گام و مبتنی بر مبانی نظری روان‌سنجی توضیح دهد.

نویسنده بر این نکته تأکید دارد که ابزارسازی علمی، صرفاً یک کار فنی نیست، بلکه نیازمند درک نظری، نگاه انتقادی و خلاقیت پژوهشگر است تا بتواند میان مفهوم نظری و سنجش عملی پیوند برقرار کند.

کتاب آزمون و آزمون‌ سازی در چهارده فصل تنظیم شده و طی آن، خواننده با اصول طراحی ابزار، روش‌های مختلف اندازه‌گیری، چگونگی تدوین گویه‌ها، بررسی روایی و پایایی، و به‌ویژه فرایند انطباق‌یابی آزمون‌ها برای فرهنگ‌ها و موقعیت‌های متفاوت آشنا می‌شود.

یکی از مسائل مهمی که در این اثر مورد توجه قرار گرفته، نحوۀ استفاده از ابزارهای موجود در بافت‌های جدید است؛ موضوعی که در بسیاری از پژوهش‌ها نادیده گرفته می‌شود و می‌تواند به نتایج نادرست منجر شود.

نویسنده با رویکردی آموزشی، تلاش کرده است فاصله میان مباحث نظری روان‌سنجی و نیازهای عملی پژوهشگران را کاهش دهد و راهنمایی فراهم آورد که هم در طراحی ابزارهای جدید و هم در بومی‌سازی آزمون‌های موجود کاربرد داشته باشد.

توجه به روش‌های عینی‌تر برای احراز روایی محتوایی، بررسی سوگیری آزمون و آیتم، تعیین نقاط برش، و طرح بحث فراارزشیابی از جمله مباحثی است که کتاب را از بسیاری منابع مشابه متمایز می‌کند. هم‌اکنون می‌توانید جهت خرید کتاب آزمون و آزمون سازی با تخفیف ویژه در روان آموز اقدام کنید.

کتاب مرتبط: پایایی در آزمون ها و ارزشیابی آن ها

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

دانشجویان علوم تربیتی و روانشناسی: این کتاب به دانشجویان کمک می‌کند اصول علمی سنجش و ابزارسازی را به‌صورت منظم و کاربردی بیاموزند.

پژوهشگران حوزه‌های علوم انسانی: پژوهشگران می‌توانند با استفاده از این اثر ابزارهای معتبرتری طراحی کنند و کیفیت روش‌شناسی پژوهش‌های خود را ارتقا دهند.

مدرسان دروس سنجش و اندازه‌گیری و روان‌سنجی: کتاب آزمون و آزمون‌ سازی انتشارات ارجمند می‌تواند به‌عنوان منبع درسی یا کمک‌درسی برای آموزش مبانی آزمون‌سازی و تحلیل ابزارهای اندازه‌گیری مورد استفاده قرار گیرد.

دانشجویان تحصیلات تکمیلی در حال تدوین پایان‌نامه یا رساله: این اثر به آنان کمک می‌کند پرسشنامه‌ها و آزمون‌های پژوهشی خود را با دقت علمی بیشتری طراحی یا انطباق‌یابی کنند.

فعالان حوزه ارزیابی آموزشی و سازمانی: متخصصان این حوزه می‌توانند از مطالب کتاب برای طراحی ابزارهای ارزیابی عملکرد، نگرش‌سنجی و سنجش‌های بومی بهره بگیرند.

توضیحات تکمیلی

یکی از ویژگی‌های مهم کتاب آزمون و آزمون‌ سازی در تحقیقات تربیتی و روانشناسی، تأکید ویژه بر «انطباق‌یابی» ابزارهای سنجش است؛ یعنی فرایندی که طی آن آزمون‌ها برای استفاده در بافت‌های فرهنگی و زبانی جدید بازطراحی و اعتبارسنجی می‌شوند.

این موضوع در پژوهش‌های داخلی اهمیت زیادی دارد، زیرا استفاده مستقیم از ابزارهای ترجمه‌شده بدون بررسی‌های روان‌سنجی می‌تواند به نتایج گمراه‌کننده بینجامد. پرداختن به تحلیل سوگیری سؤال‌ها، تعیین نقاط برش و طرح مباحث فراارزشیابی نیز کتاب را به منبعی کاربردی برای پژوهش‌های دقیق‌تر تبدیل کرده است.

دکتر حسین کارشکی از استادان حوزۀ سنجش و اندازه‌گیری است که آثار او بر پیوند میان نظریه‌های روان‌سنجی و کاربرد عملی آن‌ها در پژوهش‌های تربیتی و روان‌شناختی تمرکز دارد و این کتاب نیز در همین راستا نگاشته شده است.

این اثر که با هدف پاسخ‌گویی به نیاز آموزشی و پژوهشی دانشگاهیان تدوین شده، از سوی انتشارات ارجمند منتشر شده و در شمار منابع تخصصی قابل استفاده در زمینۀ آزمون‌سازی و روش‌های سنجش در علوم انسانی قرار گرفته است.

کتاب مرتبط: راهنمای سنجش و ارزیابی روانشناختی و تدوین گزارش

بریدۀ کتاب

سطح اندازه‌گیری نسبی. دقیق‌ترین سطح اندازه‌گیری، سطح نسبی است. در این سطح، صفر مطلق وجود دارد و صفر به معنای عدم است و فقط قراردادی نیست. متغیرهای فیزیکی و کمیت‌های تربیت‌بدنی مانند قد، وزن، موجودی حساب، تعداد بارفیکس و دراز نشستی که فرد می‌تواند انجام دهد، دارای سطح اندازه‌گیری نسبی هستند. این سطح اندازه‌گیری، تمام مزایای سایر سطوح قبلی اندازه‌گیری را دارد. علاوه‌بر این دارای صفر مطلق است. به همین دلیل تمام عملیاتی ریاضی و آماری را می‌توان با چنین متغیرهایی انجام داد.

فهرست کتاب آزمون و آزمون سازی

1- کلیات و مبانی

2- طبقه‌بندی آزمون‌ها

3- کاربرد و ساخت آزمون در پژوهش و عمل

4- انطباق‌یابی آزمون

5- اصول طراحی سؤالات آزمون (آیتم‌ها)

6- روایی آزمون

7- تحلیل عاملی: اصول و روش‌ها

8- پایایی آزمون

9- تحلیل آیتم در ساخت و انطباق‌یابی آزمون

10- هنجاریابی آزمون

11- نمرات برش در اندازه‌گیری‌های روانی و تربیتی

12- سوگیری آیتم و آزمون

13- نظریه‌های اندازه‌گیری کلاسیک و سؤال – پاسخ

14- فراارزشیابی