روش های تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن در علوم انسانی

معرفی کتاب روشهای تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن در علوم انسانی

کتاب روش های تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن در علوم انسانی اثر دکتر عزت الله نادری و دکتر مریم سیف نراقی بر موضوع شناساندن اصول و روش‌های علمی تحقیق متمرکز گردیده است. این کتاب اولین بار در سال 1359 منتشر شد و تاکنون توسط ناشرین مختلفی چاپ گردیده است.

طبق گفتۀ نویسندگان در کتاب مذکور، مثال‌هایی مبنی بر علوم تربیتی نیز وجود دارد و بسیاری از صاحبنظران علوم انسانی با درنظر گرفتن این نکته، کتاب روش تحقیق نادری و سیف نراقی را در سایر شعب علوم انسانی تدریس می‌کنند و تنها مثال‌ها را مطابق با رشته و تخصص مورد تدریس خویش تغییر می‌دهند.

برخی از موضوعات کلیدی که کتاب به آنها می‌پردازد عبارتند از:

• تحقیق در حوزۀ آموزش عالی و توضیح ماهیت و هدفهای آموزش عالی و رابطه‌ای که با تحقیق دارد.
• چگونگی انتخاب موضوع تحقیق و برخی از مسائل مربوط به آن
• بررسی انواع روش‌های تحقیق و ویژگی‌ها و مراحل استفاده از هرکدام
• بررسی عواملی که عدم کنترل آنها سبب بی‌ارزشی روایی داخلی و خارجی تحقیق می‌شود، براساس مطالعات کمپبل و استنلی
• عرضۀ انواع طرح‌های تحقیق تجربی و تشخیص تفاوت طرح‌های تجربی مقدماتی از حقیقی و تفاوت‌های این دو از طرح‌های نیمه تجربی
• تعریف نمونه، تفاوت آن با نشانۀ مبادرت و چگونگی گزینش نمونه
• روش‌های جمع‌آوری داده، راهکارها و ابزارهای گردآوری آن

طبق پیشگفتار ششم، نویسندگان تا زمان چاپ ویرایش هفتم کتاب، برای نگارش و تکمیل اطلاعات کتاب، از حدود 700 مورد کتاب و منابع ایرانی و خارجی مربوط به مباحث تحقیقی و مرتبط با آن استفاده کرده‌اند که جهت حجیم‌نشدن کتاب از ذکر نام تمامی آنها خودداری شده و صرفا 81 مورد آنها در بخش «فهرست منابع» وجود دارد و خوانندگان می‌توانند با مراجعه به آدرس اینترنتی که در کتاب قرار دارد از سایر منابع استفاده کنند.

علاوه‌بر این، بخش‌هایی از فصل دهم کتاب در قالب سه مقالۀ مجزا به زبان انگلیسی در مجلات معتبر به چاپ رسیده است و برخی از آنها تا آذرماه 1399 توجه بیش از بیست هیأت تحریریه جهانی را به خود جلب کرده است که در همین فصل آدرس و مشخصات مجلات مربوطه ارائه شده است.

همچنین در دوفصل انتهایی کتاب طریقۀ نوشتن پایان نامه تحصیلی و چگونگی نقد و بررسی مقالات، گزارشات و تحقیقات به طور کامل شرح داده شده است.

پیشنهاد می‌شود برای فهم بهتر مطالب کتاب، پیشگفتارهای کتاب حتما توسط خوانندگان مطالعه شود. همچنین مطالعۀ پیشگفتارها می‌شود در شکل‌گیری کتاب و تغییر و تحولات آن در طول زمان اطلاع پیدا کرد.

کتاب  دارای 3 پیوست است که در پیوست اول راهنمای ثبت و ضبط مطالعات، در پیوست دوم نمونه‌ای از جداول برآورد حجم یا اندازۀ نمونه از جامعه مادر و برداشت‌های آموزشی و تربیتی از مطالعۀ هفت پیشگفتار و برداشت‌های دونفر از اندیشمندان ارائه شده است.

قیمت کتاب حاضر در این صفحه با بیشترین تخفیف درنظر گرفته شده است و شما همراهان می‌توانید همین حالا جهت خرید کتاب روش تحقیق دکتر عزت الله نادری و یا سایر کتاب های آمار و روش تحقیق از نشر روان آموز اقدام کنید.

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

کتاب روش تحقیق مریم سیف نراقی و عزت الله نادری برای مدرسان و دانشجویان در تمام رشته‌های علوم انسانی در هریک از مقاطع مناسب است.

کتاب مرتبط: مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم انسانی

توضیحات تکمیلی

عزت الله نادری (متولد 1324) دارای دکتری روانشناسی تربیتی و آموزش عالی و از برجسته‌ترین استادان علوم تربیتی ایران و عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی است. آثار او در حوزه‌هایی مانند روش تحقیق، برنامه‌ریزی درسی، آموزش تطبیقی و روانشناسی تربیتی از منابع معتبر دانشگاهی به شمار می‌روند.

دکتر نادری علاوه بر تدریس، یکی از چهره‌های اثرگذار در توسعه دانش علوم تربیتی در ایران است که همکاری‌های علمی بسیاری با مریم سیف نراقی در تألیف کتاب‌های مرجع، فعالیت در هدایت پایان‌نامه‌ها، برگزاری کارگاه‌های آموزشی و مشارکت در مجلات علمی، داشته است.

مریم سیف نراقی (متولد 1327)، همسر دکتر نادری و از استادان برجستۀ روانشناسی و دانشیار دانشگاه علامه طباطبائی است. وی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی گسترده‌ای در حوزۀ روانشناسی و علوم تربیتی انجام داده است.

دکتر نراقی از چهره‌های تأثیرگذار در حوزه روانشناسی توان‌بخشی و آموزش کودکان با نیازهای ویژه به شمار می‌آید.

بریدۀ کتاب روش تحقیق سیف نراقی

در کتاب‌های معتبر تحقیق و نیز در فرهنگنامه‌های تحقیق، فرض در تحقیق چنین تعریف شده است: «فرض عبارت است از یک بیانیۀ ظنی و حدسی، یا یک پیشنهاد آزمایشی و احتمالی دربارۀ چگونگی روابط بین دو یا چند متغیر است». به زبانی ساده می‌توان گفت که ترکیب و ساختمان یک بیانیۀ فرضی بدین‌گونه است :« اگر چنین و چنین رخ دهد، نتیجه چنان و چنان خواهد شد.»

اندکی تأمل در تعریف یادشده، نکاتی چند را به ذهن می‌رساند:

1-فرض از نظر ساختار و جمله‌پردازی، جمله‌ای بیانی یا خبری است. به سخن دیگر لحاظ قواعد دستور زبان در آخر جمله فرض «نقطه» قرار دارد.

2- این جملۀ خبری در خصوص چگونگی روابط متغیرهای مورد مطالعه، ظنی و گمانی است. همین‌جا باید ذکر شود که این ظن و گمان مأخذ و مرجع عقلی و استنادی دارد و وهمی و پنداری نیست.

3- این جملۀ خبری ظنی عقلی، اشارۀ مستقیمی، به توضیح و تبیین چگونگی رابطه یا بین دو یا چند متغیر موردنظر محقق دارد.

فهرست کتاب روش های تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن در علوم انسانی سیف نراقی

• فصل اول: مفاهیم اساسی

مقدمه

پاسخ سؤال‌های اساسی

آموزش عالی و رابطه آن با تحقیق

هدف‌های ویژه آموزش عالی

خلاصه

برای اندیشیدن

• فصل دوم: مقدمه‌ای بر تحقیق علمی

مقدمه

تعریف نظریه

تعریف تحقیق

تحقیق بنیادی

تحقیق کاربردی

تعریف فرض، انواع و کاربرد آن‌ها

ویژگی‌های تحقیق علمی

۱. افزایشی بودن

۲. تجربی بودن

۳. نظم داشتن

۴. تعمیم‌پذیری

۵. تخصص طلبی.

۶. دقت و صحت در مشاهده و توصیف

7. منطقی و عینی بودن

۸. صبر طلبی

۹. جرئت طلبی

۱۰. دقت طلبی در تحقیق

خلاصه

چهار

برای اندیشیدن

• فصل سوم: انتخاب و تنظیم موضوع تحقیق

مقدمه

انتخاب موضوع تحقیق

منابع و مراجع برای انتخاب موضوع تحقیق

الف – استفاده از تجارب

ب – استنتاج از نظریه‌ها

ج – استفاده از متون مربوط به موضوع

د – تفکر یا تخیل خلاق

بیان موضوع تحقیق

اشتباهات رایج در تنظیم موضوع تحقیق

انواع محدودیت‌ها در تحقیق

فهرستی از زمینه‌های موجود در آموزش و پرورش که برای انتخاب موضوع تحقیق مفید است

الف – زمینه‌های عمومی آموزش

ب – زمینه‌های آموزشی خاص

ج – زمینه‌های وابسته به .آموزش

خلاصه

برای اندیشیدن

• فصل چهارم: روش‌های انجام تحقیق

مقدمه

تحقیق تاریخی

الف – نظرات مخالف

ب – نظرات موافق

ویژگی‌های تحقیق تاریخی

مراحل مختلف تنظیم تحقیق تاریخی

تحقیق توصیفی

نمونه

ویژگی‌های تحقیق توصیفی

مراحل مختلف تنظیم تحقیق توصیفی

تحقیق تداومی و مقطعی

ویژگی‌های تحقیق تداومی و مقطعی

مراحل مختلف تنظیم تحقیق تداومی و مقطعی

تحقيق موردی و زمینه‌ای

نکات مثبت تحقیق موردی و زمینه‌ای

نارسایی‌های تحقیق موردی و زمینه‌ای

ویژگی‌های تحقیق موردی و زمینه‌ای

مراحل مختلف تنظیم تحقیق موردی و زمینه‌ای

تحقیق همبستگی یا همخوانی

ویژگی‌های تحقیق همبستگی یا همخوانی

محدودیت‌های تحقیق همبستگی یا همخوانی

مراحل مختلف تحقیق همبستگی یا همخوانی

تحقیق علی یا پس از وقوع

ویژگی تحقیق علی یا پس از وقوع

نکات مثبت تحقیق علی یا پس از وقوع

نارسایی‌های تحقیق علی یا پس از وقوع

مراحل مختلف تنظیم تحقیق علی یا پس از وقوع

تحقیق تجربی حقیقی

گروه‌های تجربی و شاهد در تحقیق تجربی

متغیرهای مستقل وابسته

متغیرهای نامربوط یا ناخواسته

روش‌های معمول برای کنترل متغیرهای نامربوط یا ناخواسته

ویژگی‌های تحقیق تجربی حقیقی

مراحل مختلف تنظیم تحقیق تجربی حقیقی

تحقیق نیمه تجربی

ویژگی‌های تحقیق نیمه تجربی

مراحل مختلف تنظیم تحقیق نیمه تجربی

تحقیق عملی در آموزش و پرورش

ویژگی‌های تحقیق عملی (در آموزش و پرورش)

مراحل مختلف تنظیم تحقیق عملی (در آموزش و پرورش)

تحقیق مشارکتی

چند اصطلاح ناظر بر یک روش انجام تحقیق

نکاتی چند درباره تحقیقات غیرتجربی

سطوح تحقيقات

سطح نخست: تحقیقات سطحی یا توصیفی

سطح دوم: تحقیقات نیمه عمیق یا همبستگی و همخوانی

سطح سوم: تحقیقات عمیق یا علت یاب

تحقیقات تجربی و علی یا پس از وقوع

تحقیقات تداومی و مقطعی

تحقیقات زمینه‌ای و موردی

خلاصه

فعالیت‌های پیشنهادی

• فصل پنجم: عدم کنترل عوامل ناخواسته و کاهش روایی در تحقیقات تجربی

مقدمه

عوامل هشتگانه مؤثر بر روایی داخلی طرح‌های تحقیق تجربی

۱. عامل تاریخ

۲. عامل بلوغ.

۳. عامل آزمون

۴. وسایل اندازه‌گیری

۵. بازگشت آماری

۶. تمایلات و تعصبات گزینش

۷. اثر آفت آزمودنی‌ها

8. کنش متقابل بین گزینش و بلوغ، گزینش و تاریخ و مانند آن‌ها

عوامل پنج‌گانه مؤثر بر روایی خارجی طرح‌های تحقیق تجربی

۱. اثر کنش متقابل حاصل از تعصبات و تمایلات گزینش و متغیر مستقل

۲. اثر آزمون مقدماتی بر متغیر مستقل

۳. اثر روش‌های تجربی بر متغیر مستقل

۴. تداخل چند متغیر مستقل

5. روایی خارجی طرح‌های تحقیق تجربی

خلاصه

• فصل ششم: انواع طرح‌های تحقیق تجربی

مقدمه

طرح‌های تجربی مقدماتی

۱. طرح آزمون نهایی و یک گروه آزمودنی

2. طرح آزمون مقدماتی و نهایی و یک گروه آزمودنی

3. طرح آزمون نهایی و گروه شاهد

4. طرح‌های تجربی حقیقی

5. طرح آزمون مقدماتی و نهایی با گروه شاهد و استفاده از گزینش تصادفی

6. طرح آزمون نهایی با گروه شاهد و استفاده از گزینش تصادفی

7. طرح چهار گروه سالمون با استفاده از گزینش تصادفی

طرح‌های نیمه تجربی

۱. طرح آزمون مقدماتی و نهایی با گروه شاهد و بدون استفاده از گزینش تصادفی

۲. طرح چند آزمون مقدماتی و نهایی منظم زمانی و یک گروه آزمودنی

3. طرح چند آزمون مقدماتی و نهایی منظم زمانی با گروه شاهد

خلاصه

• فصل هفتم: نمونه‌گیری و چگونگی آن در تحقیقات علوم انسانی

مقدمه

تعریف نمونه

۱. مطابقت نمونه با اهداف تحقیق

۲. رعایت انصاف و عدم اعمال غرض در گزینش نمونه

3. عوامل مؤثر در تعیین حجم یا اندازه نمونه

خلاصه

• فصل هشتم: روش‌های جمع‌آوری داده‌ها

مقدمه

جمع‌آوری داده‌ها از طریق مشاهده

انواع مشاهده

معایب روش مشاهده

محاسن روش مشاهده

نکاتی که رعایت آن‌ها اعتبار روش مشاهده را بالا می‌برد

جمع‌آوری داده‌ها از طریق مصاحبه

انواع مصاحبه

محاسن روش مصاحبه

معایب روش مصاحبه

نکاتی که رعایت آن‌ها اعتبار روش مصاحبه را بالا می‌برد

جمع‌آوری داده‌ها از طریق پرسشنامه

انواع پرسشنامه

نکاتی که رعایت آن‌ها اعتبار پرسشنامه را بالا می‌برد

جمع‌آوری داده‌ها از طریق استفاده از کتابخانه

آشنایی با شیوه و سبک چیدن کتاب‌ها در کتابخانه

کارت یا برگ شناسایی کتاب

نکات مهم در استفاده از کتابخانه

چگونگی تعیین تاریخ تحریر کتاب‌ها و نوشته‌های قدیمی در مطالعات تاریخی

خلاصه

• فصل نهم تفاوت‌ها و تشابهات تحقیقات کمی و کیفی

مقدمه

۱. تفاوت و تشابه در هدف و مأموریت

۲. تفاوت و تشابه در ساختار طرح تحقیق

3. تفاوت و تشابه در جریان اجرا

۴. تفاوت و تشابه در نتایج و کاربرد آن‌ها

مراحل انجام پژوهش کیفی استرن و نقد آن

نقد و بررسی مراحل پیشنهادی استرن

خلاصه

• فصل دهم: مقالاتی در باب برخی ابهامات در تحقیق و مفاهیم مرتبط

مقدمه

تحقیق علمی علم اخلاق، و رابطه آن‌ها

نکاتی چند درباره رویکرد نوع بندی و روش انجام تحقیق

تحقیقات کمی و کیفی مناقشه‌ای بیهوده

توضیحاتی در خصوص ارزشیابی تفاوت و تشابه آن با تحقیق، تحلیل محتوا و ارزیابی

خلاصه

• فصل یازدهم طرز تهیه و نوشتن رساله یا پایان‌نامه تحصیلی

مقدمه

اصول تنظیم و تدوین مطالب در پایان‌نامه

صفحه عنوان یا روی جلد پایان‌نامه

پیشگفتار، تشکر و قدردانی

چکیده

فهرست مطالب

فهرست جدول‌ها و شکل‌ها

فصل اول – طرح تحقیق

فصل دوم – سابقه موضوع تحقیق

فصل سوم – روش انجام تحقيق

فصل‌های چهارم و پنجم – یافته‌ها و تجزیه و تحلیل آن‌ها

فصل ششم – خلاصه تحقیق و پیشنهادها

پیشنهادها

فهرست منابع

پیوست

اصول نوشتن مطالب در پایان‌نامه

واژه بندی

نشانه‌گذاری

روش‌های تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن در علوم انسانی

اصول استفاده از منابع و مآخذ در پایان‌نامه

الف – نقل قول مستقيم

ب – نقل قول غیرمستقیم

خلاصه

• فصل دوازدهم: چگونگی ارزشیابی مقالات گزارشات و رسالات تحقیقی

مقدمه

بخش‌های مهم تحقیق

عنوان گزارش یا رساله تحقیقی

چگونگی بیان و شرح مسئله و موضوع تحقیق

فرض یا فرض‌های تحقیق

ویژگی‌های مفروض بر جامعه تحقیق

محدودیت‌های موضوع تحقیق

واژه‌ها و اصطلاحات مهم

سابقه موضوع تحقیق

روش تحقیق

نمونه، و روش نمونه‌گیری

روش جمع‌آوری داده‌ها

روش آماری و تحلیلی داده‌ها

نتایج و جمع‌بندی آن‌ها

گزارش تحقیق

خلاصه

منابع

الف – منابع به زبان فارسی

ب – منابع به زبان انگلیسی