آموزش سیستمی – دنیلا تریله (ترجمه رویا منجم)

معرفی کتاب آموزش سیستمی

گاهی یک کتاب برای اثرگذار بودن نیازی به صدها صفحه ندارد. کتاب آموزش سیستمی (Keep calm and use systemic coaching) نوشتۀ دنیلا تریله با وجود حجم کم، اثری ارزشمند در ادبیات ایتالیا است که اولین نسخۀ آن در سال 2018 منتشر شده است و خواننده را به مواجهه‌ای جدی با شیوۀ اندیشیدن، یادگیری و همراهی انسان‌ها در مسیر تغییر دعوت می‌کند.

این اثر با تکیه بر رویکرد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، خواننده را با مبانی و اهداف آموزش سیستمی آشنا می‌کند و نشان می‌دهد که این آموزش صرفا انتقال دانش نیست و هم در محیط‌های سازمانی و هم در زندگی فردی و متناسب با نیازهای هر فرد کاربرد دارد و مهم‌ترین ویژگی‌ها و مزایای این روش را برای خواننده شرح می‌دهد.

اندیشۀ محوری کتاب بر این اصل استوار است که انسان و محیط پیرامون او مجموعه‌ای از روابط به‌هم‌پیوسته هستند. هر تغییری در یکی از اجزا، بر کل سیستم اثر می‌گذارد؛ بنابراین نمی‌توان مسائل انسانی یا سازمانی را جدا از بافت و ارتباطات آن‌ها تحلیل کرد. آموزش سیستمی نیز بر همین اساس شکل گرفته است؛ روشی که به جای ارائۀ راهکارهای از پیش تعیین‌شده، مخاطب را به کشف پاسخ متناسب با شرایط خود هدایت می‌کند.

این کتاب روانشناسی از معرفی مفهوم آموزش سیستمی آغاز می‌شود؛ روشی که بر این باور است تغییر، هرچند دشوار، با همراهی درست، مسئولیت‌پذیری و شناخت الگوهای ذهنی امکان‌پذیر خواهد بود. نویسنده توضیح می‌دهد که مربی سیستمی به جای ارائۀ راه‌حل‌های آماده، به فرد کمک می‌کند تا احساسات، افکار و شرایط خود را بهتر بشناسد و با نگاهی تازه، راه‌حل مناسب را پیدا کرده و برای رسیدن به هدفش قدم بردارد.

ساختار کتاب آموزش سیستمی دنیلا تریله نیز به شکلی منطقی طراحی شده است. بخش نخست به زبان و مبانی نگرش سیستمی می‌پردازد و مفاهیمی مانند نظام، آیین، شایستگی و چارچوب فکری این رویکرد را معرفی می‌کند.

در بخش دوم، آموزش سیستمی وارد فضای کسب‌وکار می‌شود و نشان می‌دهد که سازمان‌ها را نمی‌توان تنها با بررسی اجزای جداگانۀ آن‌ها شناخت، بلکه روابط میان بخش‌ها و تعاملات درونی آن‌هاست که تصویر واقعی سیستم را آشکار می‌کند.

بخش سوم نیز بر اصول بنیادین اجرای آموزش سیستمی در محیط‌های کاری تمرکز دارد و موضوعاتی مانند مسئولیت، ساختار مدیریت سیستمی، الگوهای شکلی، روند اجرا، هدف‌گذاری و آماده‌سازی فرایند آموزش را بررسی می‌کند.

در پایان کتاب، پس از نتیجه‌گیری، فصلی با عنوان «مدل منظومه‌ای هدف» آمده که به نگرش طراحی راهبردی می‌پردازد؛ همان نگرشی که اساس رشتۀ کارشناسی‌ارشد طراحی راهبردی است. طبق این فصل، طراحی راهبردی یک تجربۀ عملی و ملموس است، نه صرفاً ذهنی: هر جست‌وجو برای یافتن راه‌حل باید در دل یک سیستم از پیش جاافتاده شکل بگیرد و رشد کند، و همین ویژگی است که آن را به حرکتی بنیادین تبدیل می‌کند.

کتاب بارها یادآوری می‌کند که پاسخ بسیاری از مسائل، بیرون از فرد نیست؛ بلکه در شیوۀ نگاه او به روابط، مسئولیت‌ها و الگوهای ذهنی نهفته است.

یکی از نخستین ویژگی‌هایی که هنگام مطالعۀ کتاب جلب توجه می‌کند، طراحی خوانا و خوش‌ساخت آن است. فونت درشت، عنوان‌بندی منظم، بهره‌گیری از پانویس برای توضیح مفاهیم و انتخاب واژۀ «در‌برگیرنده» به جای «مراجعه‌کننده» نشان می‌دهد که مترجم و ناشر در انتخاب واژگان و ارائۀ متن دقت فراوانی داشته‌اند. افزون بر این، وجود مطالعات موردی در فصل پایانی باعث می‌شود خواننده بتواند مفاهیم نظری را در موقعیت‌های واقعی دنبال کند و ارتباط میان نظریه و عمل را بهتر درک کند.

مطالعۀ این کتاب فقط به یادگیری چند مفهوم نظری خلاصه نمی‌شود. هنگام خواندن آن یاد می‌گیرید مسائل را از زاویه‌ای متفاوت ببینید، ارتباط میان عوامل مختلف را بهتر درک کنید و به جای پرداختن به ظاهر مشکلات، علت اصلی آن‌ها را پیدا کنید. همین نگاه متفاوت، یکی از مهم‌ترین نقاط قوت کتاب تلقی می‌شود.

کتاب مرتبط: نظریه سیستم‌ ها در عمل انتشارات ارجمند

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

اگر در حوزۀ کوچینگ، مشاوره، آموزش، مدیریت، توسعۀ فردی یا منابع انسانی فعالیت می‌کنید، مطالعۀ آموزش سیستمی می‌تواند نگاه شما را نسبت به فرایند یادگیری و حل مسئله دگرگون کند.

مدیرانی که با تصمیم‌های پیچیده روبه‌رو هستند، مربیان و مدرسانی که می‌خواهند نقش تسهیل‌گر را به جای نقش صرفاً آموزش‌دهنده ایفا کنند و حتی افرادی که در جست‌وجوی شناخت عمیق‌تر از خود و نحوۀ تصمیم‌گیری‌شان هستند، از مطالب این کتاب بهره خواهند برد.

امکان خرید کتاب آموزش سیستمی نشر علم با تخفیف ویژه در نشر روان آموز وجود دارد. همچنین در صورت تمایل می‌توانید سایر کتاب های روانشناسی تربیتی را با مناسب‌ترین قیمت از نشر روان آموز خریداری کنید.

توضیحات تکمیلی

دَنيلا تريله (Daniela Terrile) نویسندۀ ایتالیایی و داراى كارشناسى ارشد در مطالعات اروپايى (2009) و دکترای مشاورۀ فرافردی است. او از سال 2010 به فراگیری معمارى و شهرسازى در دانشگاه ژنو مشغول است و از سال 2013 دوره هاى گوناگونی رادر رشتۀ آموزش سيستمى پشت سر گذاشته است. تریله تصمیم گرفت از طریق کوچینگ و درمان سیستمیک از همکارانش در موسسات اروپایی حمایت کند.

در حال حاضر مسئول آزمایشگاه هاى آموزش سيستمى در سطح اتحاديه اروپاست و عضوى از شبکه آموزش ICONET در اتحادیۀ اروپاست.

از اين گذشته مسئول توانمندکردن دانشجويان رشتۀ كارشناسى ارشد طراحى راهبردى پلى ديزاين ميلان است و در پلیتکنیکو دى ميلانو آموزش می‌دهد.

دکتر تریله با پیشینه‌ای در طراحی راهبردی و توسعۀ فردی، کوچینگ را ادامه‌ای طبیعی برای فعالیت‌های خود در زمینۀ تحول و تغییرات سیستمی می‌داند؛ رویکردی که به جای پرداختن به نشانه‌های ظاهری، بر شناسایی و رفع ریشه‌های مسائل تمرکز دارد.

بریدۀ کتاب

جلسه آموزش سيستمى مانند گفت وگويى ميان مربى و ورزشکار است كه روى فراگيرى درست «فراگيرنده» براى کمک به بهبود اجراهاى او و کيفيت «زندگى اش» كانونمند مى شود.

در هر جلسه آموزنده از فراگيرنده مى‌پرسد که مى خواهد توجه خود را روى چه چيز كانومند كند به كدام جنبۀ زندگى‌اش مى‌خواهد از نزديک و به شکل ژرف‌ترى بنگرد. آموزنده گوش مى‌دهد و با پرسش هاى پرمعنا به اين فرآيند يارى مى‌رساند و اگر لازم باشد فراگيرنده را دعوت مى كند تا نقشۀ سيستم خود را هر طورکه مى‌تواند بکشد. با اين كار آموزنده توجه و حس‌پذيرى فراگيرنده را برمى انگيزاند، واز اين راه کمک مى‌کند تا تمام داده‌هاى «سربسته»، ديده ناشدنى، اما حاضر در سيستم خود را بيرون بكشد.

اين ربطى به مشاوره، روانکاوى و کارآموزى ندارد. آموزنده در اصل به اين شيوه كار مى‌كند كه فراگيرنده تمامى مايه‌هاى لازم را خود در دسترس خود بگذارد. آموزنده راهنما و تکانه است.

فهرست کتاب آموزش سیستمی

دیباچه: کل سیستم ارگانیک یک سیستم زنده است.

1- آموزش سیستمی چیست؟

2- یگانگی، نظم، دلبستگی

بخش 1: زبان جهانی سیستم ها

1- اصول

2- آیین

3- شایستگی ها

بخش 2: آموزش سیسمی در دنیای کسب و کار

1- دیدگاهی متفاوت از اندام نگاری

2- راهنمای سیستمی

3- سیستمی در کسب و کار

بخش 3: به سوی پیروزی و موفقیت

نتیجه گیری