آموزش مهارت نوشتن از منظر شناختی؛ ویژۀ معلمان و مدرسان

معرفی کتاب آموزش مهارت نوشتن از منظر شناختی

کتاب آموزش مهارت نوشتن از منظر شناختی اثر دکتر شهین نعمت‌ زاده، یکی از منابع تخصصی و کاربردی در حوزه آموزش نوشتن برای کودکان دوره ابتدایی است؛ اثری که تلاش می‌کند مهارت مهم و گاه مغفول «نوشتن» را از زاویه‌ای علمی، تازه و مبتنی بر روانشناسی شناختی بررسی کند.

نوشتن، در کنار سه مهارت اساسی دیگر یعنی خواندن، سخن گفتن و گوش دادن، بخش مهمی از رشد سواد و توانمندی‌های ارتباطی کودکان را تشکیل می‌دهد. این مهارت از یک سو به دلیل پیوند نزدیکش با خواندن مهارتی ادراکی محسوب می‌شود و از سوی دیگر چون مبتنی بر خلق ایده و بیان شخصی است، با سخن گفتن هم‌خانواده است.

همین اهمیت دوگانه باعث شده که در بسیاری از نظام‌های آموزشی جهان، رویکردهای متفاوتی برای آموزش نوشتن شکل بگیرد.

کتاب آموزش مهارت نوشتن از منظر شناختی در هفت فصل تدوین شده و نویسنده تلاش کرده است با زبانی روان، مثال‌های کاربردی و روش‌های عملی، به معلمان و مدرسان نشان دهد که چگونه می‌توان نوشتن را نه‌فقط به‌عنوان یک تکلیف، بلکه به عنوان یک فرایند ذهنی و شناختی به کودکان آموخت.

در فصل نخست، چکیده‌ای ارزشمند از پژوهش‌های حوزه انشا‌پژوهی ارائه می‌شود. فصل دوم به مبانی نظری اختصاص دارد و در آن رویکردهای مختلف آموزش نگارش و به‌ویژه مدل شناختی فلاور و هیز معرفی می‌شود؛ مدلی مطرح در روانشناسی شناختی که فرایند نوشتن را مجموعه‌ای از تصمیم‌گیری‌ها، بازخوانی‌ها و سازمان‌دهی ذهنی می‌داند.

بدنۀ اصلی کتاب از فصل سوم آغاز می‌شود؛ جایی که نویسنده سه نوع وضعیت نوشتن را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کند: نوشتن برای خود (فصل سوم)، نوشتن برای دیگران (فصل چهارم)، نوشتن به کمک دیگران (فصل پنجم). در ادامه، فصل ششم نکات آموزشی کلیدی را گردآوری کرده و فصل هفتم نیز به ارزیابی نوشتن از منظر شناختی می‌پردازد.

در مجموع ۳۱ پیشنهاد آموزشی و ۴۴ پنجره در کتاب آمده است که هر یک به‌صورت مرحله‌ای، عملی و قابل اجرا طراحی شده‌اند. استفادۀ هم‌زمان از سه واژه «نونویس»، «نوآموز» و «دانش‌آموز» نشان می‌دهد که نویسنده قصد داشته از ساده‌ترین لایه‌های نوشتن تا مراحل پیشرفته‌تر را برای گروه‌های مختلف یادگیرندگان پوشش دهد.

جهت تهیه و خرید کتاب آموزش مهارت نوشتن از منظر شناختی می‌توانید با تخفیف استثنایی در روان آموز اقدام کنید.

کتاب مرتبط: سبک های یادگیری و شناختی

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

معلمان دوره ابتدایی: افرادی که می‌خواهند نوشتن را نه‌فقط به‌عنوان تکلیف روزانه، بلکه به‌عنوان یک مهارت شناختی و رشددهنده تدریس کنند. معلمانی که به دنبال روش‌های عملی، نمونه‌های کاربردی و فعالیت‌های قابل اجرا برای کلاس درس هستند.

مدرسان و مربیان مهارت‌های نوشتاری: کسانی که دوره‌های آموزش نگارش یا انشا برگزار می‌کنند و نیازمند چارچوبی علمی و عملی هستند. مربیانی که می‌خواهند نوآموزان را از نوشتن ابتدایی تا تولید متن پیشرفته هدایت کنند می‌توانند از کتاب آموزش مهارت نوشتن از منظر شناختی انتشارت دانشگاه تهران بهره‌مند شوند.

روانشناسان و متخصصان تعلیم و تربیت: به‌ویژه آن دسته که روی رشد شناختی، سوادآموزی و فرایندهای ذهنی یادگیری کار می‌کنند. افرادی که می‌خواهند از مدل‌های معتبر شناختی مانند مدل فلاور و هیز در مداخلات آموزشی استفاده کنند.

دانشجویان رشته‌های روانشناسی تربیتی، آموزش ابتدایی و علوم تربیتی: دانشجویانی که نیازمند منبعی کاربردی برای درک فرایند نوشتن و آموزش مرحله‌به‌مرحله آن هستند. پژوهشگرانی که می‌خواهند با زبان ساده و مثال‌های عملی با حوزه انشا‌پژوهی آشنا شوند.

مولفان محتوای آموزشی و طراحان کتاب‌های درسی: افرادی که به دنبال الگوهای کاربردی برای طراحی تکلیف، تعیین سطوح نوشتاری یا ایجاد فعالیت‌های متنوع در کتاب‌های آموزشی هستند.

توضیحات تکمیلی

یکی از نقاط قوت کتاب آموزش مهارت نوشتن از منظر شناختی، استفاده از تصاویر، جداول و نمونه‌های واقعی است که باعث می‌شود مفاهیم نظری برای معلمان و مدرسان کاملاً قابل فهم و قابل اجرا شود. پیشنهادها، پنجره‌ها و پیوست‌ها با ساختاری منظم ارائه شده‌اند و هریک بخش‌هایی از فرایند یاددهی-یادگیری را پوشش می‌دهند.

نویسنده، استنادات و منابع را به‌جای قرار دادن در متن اصلی، در قالب بخش‌هایی به نام «پنجره» در انتهای هر پیشنهاد ذکر کرده است؛ کاری که باعث می‌شود متن اصلی کتاب روان، کاربردی و بدون پیچیدگی‌های آکادمیک باقی بماند، اما درعین‌حال خوانندگان علاقه‌مند بتوانند به منابع علمی دقیق نیز دسترسی داشته باشند.

کتاب آموزش مهارت نوشتن از منظر شناختی توسط دکتر شهین نعمت‌ زاده، استادیار دانشگاه الزهرا (س)، با دقت و بر اساس نیازهای آموزشی مدارس ابتدایی تهیه شده و نشر دانشگاه تهران آن را منتشر کرده است.

توجه نویسنده به نیازهای واقعی معلمان و تمرکز او بر روش‌های قابل اجرا، این کتاب را به منبعی ارزشمند برای تمام افرادی تبدیل کرده که دغدغۀ ارتقای مهارت نوشتن در کودکان را دارند.

کتاب مرتبط: روانشناسی شناختی خواندن

بریدۀ کتاب

موضوع انشا

موضوع انشا باید در حیطۀ تفکر و تجارب فرد باشد، بنابراین موضوعات می‌توانند دانش‌آموز-ویژه باشند. به این معنا که «هر دانش‌آموزی در مورد موضوعی که برای او مناسب است بنویسد». البته پژوهش‌ها نشان می‌دهد که تخصیص دادن موضوع ویژه برای هر دانش‌آموز در سطوح پایین آموزشی می‌تواند روش مؤثری باشد و نمی‌تونا با قاطعیت در مورد سطوح دیگر سخن گفت.

مخاطب انشا

شناخت مخاطب به‌تنهایی تأثیر چندانی بر نوشته نمی‌گذارد. آنچه مهم است تلاش برای برنامه‌ریزی و در دست گرفتن نظم فکری مخاطب است. این تلاش به خلق ایده‌های جدید می‌انجامد. وقتی که برای مخاطب واقعی می‌نویسیم و به‌طور جدی در مورد نیازهایش می‌اندیشیم و حتی به پاسخی که او به نوشتۀ ما می‌دهد فکر می‌کنیم، درواقع در حال یادگیری چیزهای زیادی در مورد نحوۀ تفکر خودمان هستیم. ما یاد می‌گیریم که به ندای درونی خودمان گوش دهیم و معلم خویش باشیم.

فهرست کتاب آموزش مهارت نوشتن از منظر شناختی

فصل 1: نگاهی به سابقۀ انشاپژوهی و انشاآموزی

فصل 2: چند نکتۀ نظری

فصل 3: نوشتن برای خود

فصل 4: نوشتن برای دیگران

فصل 5: نوشتن به کمک دیگران

فصل 6: نکته های آموزشی

فصل 7: ارزیابی نوشتن