بررسی الگوی تحول دانش در حوزه تمدن اسلامی – شاه آبادی

معرفی کتاب بررسی تحول الگوی دانش در حوزه تمدن اسلامی

کتاب بررسی تحول الگوی دانش در حوزه تمدن اسلامی اثری از محمدمهدی شاه‌ آبادی است که با هدف بازاندیشی در خط‌مشی‌های تحول در علوم انسانی نگاشته شده است. این کتاب با بهره‌گیری از روش تحقیق دلالت‌پژوهی و نیز الگوی جامعه‌شناسی علم مرتون، به تحلیل کنشگران و سازوکارهای تحول علم می‌پردازد و به‌طور ویژه بر نحوه انتقال و دگرگونی دانش فلسفه در بستر تمدن اسلامی تمرکز دارد. این اثر توسط انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شده است.

این اثر با تمرکز بر برهه‌ای مهم از تاریخ علم، یعنی «نهضت ترجمه»، تلاش می‌کند از دل تجربه‌های تاریخی، دلالت‌هایی کاربردی برای امروزِ خط‌مشی‌گذاری و هدایت جریان علمی در حوزه علوم انسانی و اجتماعی استخراج کند. در این نهضت تاریخی، طیفی از علوم از جمله فلسفه، ریاضیات، طب و دیگر دانش‌ها از فرهنگ‌های مختلف به جهان اسلام منتقل و بازتولید شدند؛ موضوعی که در سراسر کتاب به آن پرداخته می‌شود و مبنای تحلیل‌های نویسنده قرار می‌گیرد.

با این حال، کتاب تأکید دارد که صرف اتکا به تاریخ و مطالعات تاریخی برای پاسخ به پرسش‌هایی از این دست که «تاریخ تحول علوم در حوزه تمدن اسلامی، با تمرکز بر نقش حکومت‌ها چه دلالت‌هایی برای بازپردازی خط‌مشی‌های تحول در علوم انسانی دارد؟» کافی نیست.

در این مسیر، استفاده از مدل‌های نظری و میان‌رشته‌ای، امکان تحلیل دقیق‌تر، انتخاب آگاهانه‌تر و تفسیر علمی‌تر پدیده‌های تاریخی را فراهم می‌کند. از همین رو، خط‌مشی‌گذاری علم در این اثر با تکیه بر رویکردهایی مانند جامعه‌شناسی علم، با عمق و دقت بیشتری دنبال می‌شود.

در راستای هدف اصلی کتاب که ارائه راهکارهایی برای خط‌مشی‌گذاری در حوزه تحول علوم انسانی است، تمرکز تحلیل‌ها بر عواملی قرار گرفته که قابلیت مداخله‌گری و سیاست‌گذاری توسط دولت را دارند. بنابراین، برخی عوامل مانند متغیرهای روانشناختی که در حیطه مداخله مستقیم سیاست‌گذار قرار نمی‌گیرند، از دایره بررسی خارج شده‌اند تا چارچوب تحلیل، دقیق‌تر و کاربردی‌تر باشد.

کتاب بررسی تحول الگوی دانش در حوزه تمدن اسلامی در چهار فصل تدوین شده و با بهره‌گیری از مدل‌ها، چارچوب‌های تحلیلی و جداول منظم، تلاش کرده است فهم مخاطب از موضوع را ساختارمندتر و شفاف‌تر کند و امکان بهره‌برداری حداکثری از محتوای علمی اثر را فراهم آورد.

کتاب مرتبط: تمدن اسلامی و تاریخ آموزش تحلیل تطبیقی

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب بررسی تحول الگوی دانش در حوزه تمدن اسلامی در درجه اول برای دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های خط‌مشی‌گذاری در بخش عمومی، سیاست‌گذاری عمومی و سیاست‌گذاری علم و فناوری در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری طراحی و تدوین شده است. این اثر می‌تواند به‌عنوان یک منبع مکمل در دروس مرتبط با حکمرانی علم، تاریخ علم و مطالعات سیاست‌گذاری مورد استفاده قرار گیرد و به درک عمیق‌تر نسبت به نسبت میان تاریخ علم و سازوکارهای سیاست‌گذاری کمک کند.

تخصصی بودن محتوا، نگاه تحلیلی و رویکرد پژوهش‌محور این کتاب روانشناسی باعث شده است که این اثر برای مخاطب عمومی مناسب نباشد و بیشتر برای پژوهشگران و علاقه‌مندان جدی حوزه علم و سیاست‌گذاری طراحی شده باشد. در نتیجه، تمامی علاقه‌مندان به پژوهش در حوزه تحول علوم انسانی در بستر تمدن اسلامی می‌توانند از محتوای آن بهره‌مند شوند؛ به‌ویژه افرادی که به دنبال پیوند دادن تجربه‌های تاریخی با مسائل امروز علم و سیاست‌گذاری هستند.

توضیحات تکمیلی

کتاب بررسی تحول الگوی دانش در حوزه تمدن اسلامی تألیف حجت‌ الاسلام محمدمهدی شاه‌ آبادی در حوزه تحول علوم انسانی، با رویکردی تاریخی و تحلیلی به سراغ یکی از مهم‌ترین دوره‌های شکل‌گیری و انتقال دانش در جهان اسلام رفته و تلاش می‌کند نسبت میان تجربه تاریخی و مسائل امروز سیاست‌گذاری علم را روشن‌تر کند. انتشار این کتاب توسط انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، آن را در اختیار مخاطبین قرار داده که تمرکز ویژه‌ای بر مطالعات میان‌رشته‌ای و کاربردی در حوزه علوم انسانی دارد.

بریدۀ کتاب

مسئلۀ فاصلۀ زمانی دورۀ تاریخی مورد بررسی در تحقیق

عمده‌ترین مشکلات پژوهش‌های تاریخی، مسئلۀ تعمیم‌پذیری است. این نکته به تفصیل در فصل روش تحقیق بررسی شده است؛ اما همان‌طور که در جایگاه بررسی شد، برای دستیابی به دستورالعمل‌های روشن، باید عناصر گوناگون مؤثر بر خط‌مشی‌گذاری در حوزۀ کنونی و تفاوت‌های عمدۀ آن شناخته شود. موضوع تفاوت‌های نهاد سیاست و نهاد علم در دوره، تجربۀ ترجمه در صد سال اخیر ایران، خط‌مشی‌های متنوع دولت پس از انقلاب و تغییرات عمدۀ فناوری در دورۀ کنونی از جمله مسائلی هستند که باید در نظر گرفته شوند. تکرار پژوهش‌های مشابه دربارۀ دیگر تجربه‌های تاریخی و معاصر مرتبط با این موضوع می‌تواند زنجیرۀ این تحقیقات را تکمیل کند.

فهرست کتاب بررسی الگوی تحول دانش در حوزه تمدن اسلامی

بخش اول: کلیات تحقیق

بخش دوم: تصویر اجمالی از نهضت ترجمه؛ چیستی و ارکان و نتایج نهضت ترجمه

بخش سوم: بررسی نقش حکومت‌ها در تهضت ترجمه

1- نقش حکومت اموی

2- نقش حکومت عباسی

بخش چهارم: دلالت‌های تاریخ نهضت ترجمه برای خط‌مشی‌گذاری تحول در علوم انسانی

1- سهم‌یاری‌های تاریخ نهضت ترجمه برای تحول در علوم انسانی

2- دلالت‌های خط‌مشی برگرفته از تاریخ نهضت ترجمه

3- مقایسۀ دلالت‌های پژوهش با خط‌مشی‌های پیشین

4- موانع و کاستی‌ها