درمان هیجان مدار تروما – سوزان جانسون

معرفی کتاب درمان هیجان مدار تروما

کتاب درمان هیجان مدار تروما نوشته تی. لیان کمپبل و سوزان ام. جانسون، با ترجمه دکتر فرشاد لواف پور نوری و از انتشارات ابن‌سینا، به کاربرد رویکرد درمان هیجان‌مدار (EFT) در مواجهه با تروما و پیامدهای روانی و هیجانی آن می‌پردازد. تمرکز اصلی کتاب بر این است که تجربیات آسیب‌زا چگونه بر زندگی هیجانی و روابط افراد تأثیر می‌گذارند و درمان هیجان‌مدار چگونه می‌تواند به فرایند ترمیم این آسیب‌ها کمک کند. در این رویکرد، دلبستگی، احساس امنیت و برخورداری از روابط حمایتگر جایگاه مهمی دارند.

تروما همیشه نتیجه یک اتفاق ناگهانی و هولناک نیست. گاهی مجموعه‌ای از تجربیات دشوار و آسیب‌زا، به‌مرور الگوهایی از واکنش‌های هیجانی و رفتاری ایجاد می‌کنند که حتی پس از پایان آن تجربیات نیز ادامه می‌یابند. کتاب با بررسی این الگوها، به نقش تجربیات گذشته و روابط دلبستگی در شکل‌گیری و تداوم مشکلات ناشی از تروما توجه می‌کند.

یکی از دیدگاه‌های محوری کتاب، تغییر زاویه نگاه به واکنش‌های افراد در برابر تجربیات آسیب‌زاست. بسیاری از رفتارهایی که ناکارآمد یا مسئله‌ساز به نظر می‌رسند، لزوماً ناشی از نقص‌های شخصیتی نیستند؛ بلکه ممکن است پاسخ‌هایی طبیعی به موقعیت‌هایی باشند که فرد در آن‌ها راه مؤثری برای مقابله با آسیب‌پذیری خود نداشته است. از این منظر، به‌جای تمرکز صرف بر اینکه فرد چه ویژگی‌هایی دارد، باید به این پرسش نیز پرداخت که چه اتفاقاتی را پشت سر گذاشته و این تجربیات چگونه بر وضعیت هیجانی و روابط کنونی او اثر گذاشته‌اند.

کتاب درمان هیجان مدار تروما یک راهنمای بالینی برای استفاده از رویکرد EFT در کار با پیامدهای ترومای حاد، مزمن و انباشته است. نویسندگان با تکیه بر تجربه‌گرایی و نظریه دلبستگی، چارچوبی برای مداخله درمانی ارائه می‌دهند که هم کار با افراد و هم کار با زوج‌های متأثر از تروما را در بر می‌گیرد؛ در این چارچوب، رابطه امن و حمایتگر میان درمانگر و مراجع و توجه به تجربه‌های هیجانی، از عناصر مهم فرایند درمان به شمار می‌روند.

ساختار کتاب بر اساس سه مرحله درمان هیجان‌مدار شکل گرفته است، نویسندگان با استفاده از استعاره رقص و به‌ویژه تانگو، تعامل میان درمانگر و مراجع را در جریان جلسات درمان توضیح می‌دهند و مراحل کار با پیامدهای تروما را به‌صورت گام‌به‌گام پیش می‌برند. نمونه‌های بالینی متعدد و چارچوب مداخله‌ای مشخص، بخش عملی این رویکرد را روشن‌تر می‌کنند. همچنین در پایان فصل‌ها، پرسش‌هایی برای تأمل، تمرین‌های یادگیری و مروری بر ایده‌های کلیدی قرار دارد که به درک بهتر مفاهیم و ارتباط آن‌ها با موقعیت‌های بالینی کمک می‌کند.

کتاب مرتبط: درمان هیجان مدار در عمل

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

کتاب درمان هیجان‌مدار تروما بیش از همه برای روان‌شناسان، روان‌درمانگران و متخصصان سلامت روان مناسب است که با پیامدهای هیجانی تجربیات آسیب‌زا سروکار دارند. این کتاب با ارائه چارچوبی بالینی مبتنی بر درمان هیجان‌مدار (EFT)، به چگونگی به‌کارگیری این رویکرد در فرایند درمان تروما می‌پردازد و کار با مراجعان فردی و زوج‌ها را پوشش می‌دهد.

همچنین متخصصانی که به نظریه دلبستگی و نقش آن در شکل‌گیری و ترمیم آسیب‌های روانی علاقه‌مندند، می‌توانند از مباحث کتاب استفاده کنند. توجه به الگوهای دلبستگی، واکنش‌های هیجانی و نقش روابط امن در فرایند درمان، این اثر را برای افرادی که به بررسی ارتباط میان تجربیات آسیب‌زا و روابط انسانی علاقه دارند، مرتبط می‌کند.

دانشجویان روانشناسی، مشاوره و رشته‌های مرتبط و همچنین درمانگران در حال آموزش نیز از مخاطبان این کتاب هستند؛ توضیح گام‌به‌گام درمان هیجان‌مدار، مثال‌های بالینی متعدد و تمرین‌های یادگیری، در کنار پرسش‌های تأملی و مرور نکات کلیدی در پایان فصل‌ها، به درک مبانی نظری و آشنایی با نحوه اجرای این رویکرد در موقعیت‌های درمانی کمک می‌کند.

توضیحات تکمیلی

سوزان جانسون روان‌درمانگر و از بنیان‌گذاران رویکرد درمان متمرکز بر هیجان (EFT) است. او در توسعه این رویکرد با همکاری لس گرینبرگ نقش داشت و با بهره‌گیری از مفاهیم نظریه دلبستگی جان بالبی، مدلی درمانی برای بهبود روابط میان زوج‌ها، خانواده‌ها و افراد ارائه کرد. جانسون از بنیان‌گذاران مرکز بین‌المللی تعالی در درمان هیجان‌مدار بود و ریاست مؤسسه زوج و خانواده اتاوا را نیز بر عهده داشت. او همچنین به‌عنوان استاد روانشناسی بالینی در دانشگاه اتاوا فعالیت می‌کرد و در دانشگاه الاینت سن‌دیگو نیز استاد و پژوهشگر بود.

تی. لیان کمپبل (Leanne Campbell) روانشناس در استان بریتیش کلمبیا کاناداست و در توسعه درمان فردی هیجان‌مدار (EFIT) مشارکت داشته است. کمپبل معاون رئیس مرکز بین‌المللی تعالی در درمان هیجان‌مدار (ICEEFT) است و نزدیک به سه دهه تجربه ارائه خدمات روان‌شناختی به افراد، زوج‌ها و خانواده‌ها را دارد. او همچنین در سطح بین‌المللی به آموزش متخصصان مشغول است.

کتاب درمان هیجان‌مدار تروما توسط دکتر فرشاد لواف پور نوری، دکتری مشاوره از دانشگاه خوارزمی، دکتر فاطمه ذاکری، دکترای مشاوره و زوج درمانگر هیجان مدار، دکتر زهرا زین الدینی، دکتر فرشته اولادی و فاطمه شاکر به زبان فارسی ترجمه شده و از سوی انتشارات ابن‌سینا منتشر شده است.

بریده‌ای از کتاب درمان هیجان مدار تروما

به‌عنوان درمانگر، می‌بینیم که چگونه تجربۀ تروماتیک به حس شکنندۀ ما از نظم و کنترل یورش می‌برد و ما را بی‌محابا به رقص با چهار اهریمن وجودی سوق می‌دهد که همگی با آن‌ها روبه‌رو هستیم (یالوم، ۱۹۸۰): وحشت مرگ، همراه با حس فانی بودن و اجتناب‌ناپذیری فقدان؛ نیاز به معنا بخشیدن به مسیر زندگی کوتاه و اغلب به‌ظاهر تصادفی ــ این حس که زندگی فرد اهمیت دارد ــ؛ دشواری انتخاب کردن در شرایطی که عدم قطعیت و تهدید همه‌جا هست؛ و ترس از انزوا و مهم نبودن برای دیگران.

فهرست کتاب درمان هیجان مدار تروما

درباره نویسندگان

پیشگفتار

سپاسگزاری

دگرگونی تروما به یاری هم با درمان هیجان‌مدار

علم دلبستگی به‌عنوان مسیر التیام

پنج مداخلۀ کلان در EFT

مفروضات کلیدی و مداخلات خرد در EFT

ارزیابی به‌عنوان راهنما در سه مرحلۀ مداخلۀ EFIT

یافتن کانون تمرکز و حفظ نیروی پیشران در مرحلۀ 1

بهره‌گیری از پیوند برای محو کردن شرم در مرحلۀ 2

تثبیت در مرحلۀ 3

پرداختن به انواع دیگر تروما با EFIT

پیوست: حرکت در سه مرحلۀ EFIT

منابع