روانشناسی دین دیوید وولف – ترجمه محمد دهقانی

معرفی کتاب روانشناسی دین دیوید وولف

کتاب روانشناسی دین نوشته دیوید وولف، با ترجمه محمد دهقانی و از انتشارات رشد، به بررسی دین از منظر روان‌شناختی می‌پردازد و دیدگاه‌ها و رویکردهای مختلف روان‌شناختی در مطالعۀ دین را مورد نقد و بررسی قرار می‌دهد. نویسنده تأکید می‌کند که دین، خواه‌ناخواه، موضوع تحلیل روان‌شناختی قرار گرفته است؛ با این حال، هدف کتاب صرفاً تقلیل دین به روانشناسی نیست، بلکه توجه به امکان گفت‌وگویی متقابل و محترمانه میان روانشناسی و دین نیز اهمیت دارد.

یکی از ویژگی‌های مهم این اثر، رویکرد کثرت‌گرایانه آن است؛ نویسنده روانشناسی دین را از منظر یک دیدگاه واحد بررسی نمی‌کند، بلکه مجموعه‌ای از دیدگاه‌ها، نظریه‌ها و روش‌های مختلف را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد. از نگاه وولف، مواجهه با این دیدگاه‌های متعدد و گاه متعارض، نیازمند پختگی فکری و توانایی درک و ارزیابی رویکردهای متفاوت است.

کتاب روانشناسی دین وولف در ۱۳ فصل تنظیم شده و مباحث متنوعی از روانشناسی دین را دربرمی‌گیرد. بحث از زمینه‌های شکل‌گیری روانشناسی دین آغاز می‌شود و سپس موضوعاتی مانند بنیادهای زیست‌شناختی دین، رویکردهای رفتاری و تطبیقی، پژوهش‌های آزمایشگاهی و روش‌های همبستگی آماری بررسی می‌شوند. در ادامه، برخی از مهم‌ترین رویکردهای نظری و چهره‌های تأثیرگذار این حوزه، از جمله فروید، اریکسون، یونگ و ویلیام جیمز، مورد توجه قرار می‌گیرند. بخش‌های پایانی کتاب نیز به سنت توصیفی آلمان و رویکرد انسان‌گرایانه تلفیقی در آمریکا اختصاص دارد.

نویسنده کتاب روانشناسی دین را به نظریه‌های صرفاً روان‌شناختی محدود نمی‌کند و بر ارتباط این حوزه با رشته‌هایی مانند فیزیولوژی اعصاب، زیست‌شناسی، علوم اجتماعی، تاریخ ادیان، الهیات، فلسفه و تاریخ روانشناسی دین تأکید دارد. کتاب همچنین به روش‌های مختلف پژوهش دربارۀ دین و بررسی سنت‌های مذهبی مهم جهان از منظرهای گوناگون می‌پردازد.

در پایان کتاب، نمایه‌ای توصیفی شامل بیش از ۵۵۰ اصطلاح برای آشنایی و دسترسی آسان‌تر خواننده به اصطلاحات تخصصی ارائه شده است. همچنین، نمایۀ موضوعی امکان دسترسی و مرور سریع‌تر مباحث مختلف کتاب را فراهم می‌کند و استفاده از آن را برای مطالعه و مراجعه به موضوعات گوناگون آسان‌تر می‌سازد.

محصول مرتبط: کتاب روانشناسی دین بر اساس رویکرد تجربی

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

کتاب روانشناسی دین برای دانشجویان و علاقه‌مندان به روانشناسی، به‌ویژه کسانی که به مطالعۀ رابطۀ میان روان انسان، دین و معنویت علاقه دارند، مناسب است. این اثر همچنین برای افرادی که می‌خواهند با مبانی، نظریه‌ها، روش‌های پژوهش و رویکردهای گوناگون در روان‌شناسی دین آشنا شوند، منبعی ارزشمند به شمار می‌آید. در کنار مخاطبان حوزه روان‌شناسی، طلاب و دانشجویان رشته‌هایی مانند علوم دینی، الهیات، فلسفه، علوم اجتماعی و تاریخ ادیان نیز می‌توانند از این کتاب بهره ببرند.

روانشناسان، معنویت‌درمانگران، اساتید و پژوهشگران فعال در حوزۀ دین و معنویت می‌توانند از مباحث این کتاب در مطالعات و فعالیت‌های تخصصی خود استفاده کنند. در نهایت خرید کتاب  روانشناسی دین دیوید وولف به افرادی پیشنهاد می‌شود که به دنبال شناختی جدی و نسبتاً جامع از این حوزه هستند و می‌خواهند با رویکردها و نظریه‌های مختلف روانشناسی دین آشنا شوند.

توضیحات تکمیلی

دیوید ام وولف (David M. Wulff) روانشناس و پژوهشگر برجسته آمریکایی در حوزۀ روانشناسی دین و از اساتید باسابقۀ کالج ویتن بود. او بیش از چهار دهه در زمینه آموزش و پژوهش فعالیت داشت و به‌واسطه رویکرد جامع و میان‌رشته‌ای خود در مطالعۀ دین، از چهره‌های شناخته‌شدۀ این حوزه به شمار می‌رفت و سهم قابل توجهی در توسعۀ پژوهش‌های تجربی دربارۀ باورهای دینی و معنوی داشت.

مترجم کتاب روان شناسی دین، دکتر محمد دهقانی، نویسنده، مترجم، منتقد ادبی و استاد دانشگاه، دارای دکترای زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران است. او با ترجمه و تألیف آثار متعدد در حوزۀ ادبیات، نقد ادبی و تاریخ اندیشه، از مترجمان و پژوهشگران شناخته‌شده ادبیات فارسی به شمار می‌رود.

با توجه به گستردگی مباحث و بافت تاریخی کتاب، استفاده از تصاویر متعدد از اشخاص، اشیا و نمادهای تاریخی یکی از ویژگی‌های قابل توجه آن است. این تصاویر در کنار متن، به درک بهتر موضوعات و ایجاد ارتباط ملموس‌تر با شخصیت‌ها و مفاهیم مورد بحث کمک می‌کنند. همچنین در بخش‌هایی از کتاب از نمودارها و جدول‌ها برای ارائه و دسته‌بندی بهتر اطلاعات استفاده شده است.

از دیگر ویژگی‌های کاربردی کتاب، وجود واژه‌نامه‌های فارسی به انگلیسی و انگلیسی به فارسی است که واژه‌ها در آن‌ها به ترتیب حروف الفبا تنظیم شده‌اند و دسترسی به اصطلاحات تخصصی را برای خواننده آسان‌تر می‌کنند. علاوه بر این، برخی واژه‌ها و اصطلاحات تخصصی در متن علامت‌گذاری شده‌اند و توضیحات آن‌ها در پایان کتاب، در قالب واژه‌نامۀ توصیفی ارائه شده است که به درک دقیق‌تر مفاهیم تخصصی کمک می‌کند. کتاب روانشناسی دین دیوید وولف با جلد سخت و مقاوم عرضه شده است که دوام بیشتری در برابر استفاده مکرر دارد و آن را برای مطالعه و مراجعۀ طولانی‌مدت مناسب‌تر می‌کند.

محصول مرتبط: کتاب مقدمه ای بر روانشناسی دین مرتضی ترخان

بریده‌ای از کتاب روانشناسی دین

امری عینیت یافته

جنبۀ دیگری که تعبیر «روانشناسی دین» را گمراه کننده می‌نماید بسی جدّی‌تر از جنبۀ نخست است. مشکل در خود کلمه دین است که محققان تا به امروز نتوانسته‌اند از آن تعریفی قانع‌کننده به دست دهند. ویلفرد کنتول اسمیت (۱۹۶۳)، در یک بررسی کاملاً مستند نشان می‌دهد که کلمۀ دین و صورت جمع آن، ادیان، و نیز نام‌هایی که معمولاً برای اشاره به طریقه‌های دینی خاص – بودیسم، هندوئیسم، مسیحیت – به کار می‌بریم برای رسیدن به درکی صحیح در این‌باره نه تنها غیرضروری بلکه نامناسب است. بدتر آن که این نام‌ها ممکن است همان پارسایی را که فقط به صورت مبهم به آن دلالت دارند به نحو موذیانه‌ای براندازند.

در زبان انگلیسی کلمه religion [=دین] از ریشۀ لاتین religio می آید، که به گفتۀ برخی محقّقان، نخست برای اشاره به نوعی قدرت فرابشری به کار می رفت که از آدمی می‌خواهد تا برای اجتناب از نتیجه ای شوم به شیوه ای خاص رفتار کند. دیگر محقّقان نتیجه گرفته‌اند که religio به احساسی اشاره دارد که در کسانی موجود است که چنین قدرتی را درک و مشاهده می‌کنند. این اصطلاح بر کردارهای آیینی هم که در حرم خدایی معیّن صورت می‌گرفت اطلاق می‌شد.

فهرست کتاب روانشناسی دین دیوید وولف

فصل 1: مقدمه: روانشناسی دین در جهانی متغیّر

فصل 2: سرآغاز رسمی روانشناسی دین: سه سنّت

فصل 3: بنیادهای زیست‌شناختی دین

فصل 4: نظریه­‌های رفتاری و تطبیقی دربارۀ دین

فصل 5: دین در آزمایشگاه

فصل 6: بررسی دین بر اساس همبستگی آماری

فصل 7: دیدگاه زیگموند فروید

فصل 8: نظریۀ شیء – رابطه­‌ها و دین

فصل 9: اریک اچ. اریکسون: دین در چرخۀ زندگی انسان

فصل 10: کارل گوستاو یونگ و سنّت تحلیلی

فصل 11: ویلیام جیمز و میراث او

فصل 12: سنّت توصیفی آلمان

فصل 13: نگرش انسان­‌گرایانۀ تلفیقی در آمریکا