عصب پژوهی عاطفی در روان درمانی – فرانسیس استیونز

معرفی کتاب عصب‌ پژوهی عاطفی در روان‌ درمانی

کتاب عصب‌ پژوهی عاطفی در روان‌ درمانی، نوشته فرانسیس استیونز و با ترجمه مهدی آزاد و فاطمه رضایی‌ شاهی از انتشارات ارجمند، اثری جامع و در عین حال کاربردی است که به عنوان راهنمایی برای بالینگران طراحی شده تا درک و رویکرد آن‌ها را به کار با هیجانات در محیط درمانی دگرگون سازد. این اثر با تکیه بر یافته‌های نوین عصب‌شناسی، تلاش می‌کند نگاه رایج و گاه سطحی به هیجان را در روان‌درمانی به چالش کشیده و با ارائهٔ چارچوبی مبتنی بر عصب‌شناسی عاطفی، راهنمایی عملی برای مواجههٔ مؤثر با طیف وسیعی از هیجانات در فرایند درمان ارائه دهد.

در رویکردهای غالب روان‌درمانی، هیجان‌ها اغلب به‌عنوان نشانه‌هایی مزاحم یا عارضه‌هایی قابل‌کنترل دیده می‌شوند؛ اما این کتاب با اتکا به یافته‌های نوروساینس عاطفی، مسیری متفاوت را پیشنهاد می‌دهد: هیجان نه مسئله‌ای برای حذف یا مهار، بلکه پدیده‌ای بنیادین برای فهم، رشد و درمان روان انسان است.

نویسنده با زبانی علمی و مبتنی بر شواهد، نشان می‌دهد که چگونه تجربهٔ هیجان می‌تواند به‌جای سرکوب، به منبعی برای آگاهی و تحول تبدیل شود. در این چارچوب، هیجان‌ها نه دشمن سلامت روان، بلکه بخشی ضروری از فرآیند بهبود تلقی می‌شوند. همین تغییر نگرش، نقطهٔ مرکزی کتاب است و آن را از بسیاری آثار مشابه متمایز می‌سازد.

در ساختار محتوایی کتاب، چهار محور اصلی یعنی آگاهی هیجانی، احترام به هیجان‌ها، خودشفقتی و بازسازی تجربهٔ عاطفی به‌عنوان ستون‌های اصلی درمان معرفی شده‌اند. این مفاهیم در کنار بررسی دقیق هیجان‌های خاص مانند خشم، حسادت و احساس طردشدگی، یک چارچوب منسجم برای کار بالینی با هیجان ارائه می‌دهند.

کتاب در دو بخش و دوازده فصل تنظیم شده و با نگاهی تدریجی از مبانی نظری آغاز می‌شود؛ ابتدا ضرورت پرداختن به موضوع هیجان در درمان را توضیح می‌دهد، سپس به تاریخچه و بنیان‌های علمی علم عاطفی و عصب‌پژوهی عاطفی می‌پردازد و در ادامه وارد حوزهٔ کاربردهای بالینی می‌شود. در بخش‌های بعدی، تکنیک‌های عملی مانند آگاهی هیجانی و ذهن‌آگاهی معرفی شده و نحوهٔ به‌کارگیری آن‌ها در فرآیند درمان توضیح داده می‌شود. در نهایت نیز تکنیک بازسازی یا تثبیت مجدد عاطفه به‌عنوان یکی از روش‌های کلیدی ارائه می‌گردد.

یکی از ویژگی‌های برجستهٔ کتاب، حرکت مرحله‌به‌مرحله از مفاهیم ساده به پیچیده است؛ به‌گونه‌ای که خواننده ابتدا با اصول پایه آشنا شده و سپس به سمت رویکردهای عمیق‌تر و بالینی هدایت می‌شود. همچنین ارائهٔ منابع در پایان هر فصل، امکان پژوهش و مطالعهٔ تکمیلی را برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به مطالعه و بررسی بیشتر فراهم کرده است.

کتاب عصب‌ پژوهی عاطفی در روان‌ درمانی؛ راهنمای بالینگران برای کار با هیجانات تلاش می‌کند یک پیام محوری را تثبیت کند: هیجان‌ها نه مانع درمان، بلکه مسیری مهم در رسیدن به سلامت روان هستند و روان‌درمانی مؤثر باید آن‌ها را در قلب فرایند درمان قرار دهد.

کتاب مرتبط: یادداشت های علوم اعصاب آلان لانگستاف

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

• روان‌درمانگران و بالینگران: برای افرادی که در فضای درمان فعالیت می‌کنند، این کتاب چارچوبی علمی و عملی برای کار عمیق‌تر با هیجان‌ها ارائه می‌دهد و دیدگاه آن‌ها را از کنترل هیجان به فهم و استفادهٔ درمانی از آن تغییر می‌دهد.
• دانشجویان روانشناسی و علوم مرتبط: این اثر برای دانشجویانی که می‌خواهند با مبانی علمی هیجان، نوروساینس عاطفی و کاربردهای بالینی آن آشنا شوند، منبعی ساختارمند و مرحله‌به‌مرحله محسوب می‌شود.
• علاقه‌مندان و پژوهشگران حوزهٔ هیجان و نوروساینس عاطفی: برای کسانی که به مطالعهٔ علمی هیجان‌ها و پیوند آن‌ها با سازوکارهای مغزی علاقه‌مندند، خرید کتاب عصب‌ پژوهی عاطفی در روان‌ درمانی به عنوان بستری نظری و کاربردی پیشنهاد می‌شود.

توضیحات تکمیلی

فرانسیس استیونز (Francis Stevens) دکتری روانشناسی از دانشگاه ایالتی تنسی است که در حوزهٔ نوروساینس عاطفی و روان‌ درمانی مبتنی بر هیجان فعالیت می‌کند و این اثر را با تکیه بر سال‌ها تجربۀ خود در حوزۀ عصب‌شناسی هیجانی نوشته است. او پژوهش‌های گسترده‌ای با تمرکز بر قشر سینگولیت قدامی انجام داده و سابقهٔ تدریس در دانشگاه‌هایی مانند هاروارد، بوستون کالج و ویلکاک را در کارنامه دارد؛ همچنین به‌عنوان روانشناس بالینی، بر به‌کارگیری هیجان در فرایند تغییر درمانی تمرکز دارد.

ترجمه کتاب عصب‌ پژوهی عاطفی در روان‌ درمانی توسط مهدی آزاد، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی از دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی تهران، و فاطمه رضایی‌ شاهی، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی دانشگاه شاهد، انجام شده و انتشارات ارجمند آن را منتشر کرده است.

بریدۀ کتاب

هنگامی که احساساتمان را شناسایی کردیم، اعتبار بخشیدیم و برای آن‌ها خودشفقت‌ورزی فراهم کردیم، گام بعدی این است که سعی کنیم آن‌ها را درک کنیم؛ چراکه اگر بتوانیم احساساتمان را درک کنیم، ممکن است بتوانیم در آینده از حالات احساسی منفی جلوگیری کنیم. قبلاً صحبت شد که چگونه گاهی اوقات زمانی که احساساتمان با موقعیت فعلی مطابقت ندارد، احساس «دیوانگی» می‌کنیم.

خاطرات هیجانی می‌توانند برانگیخته شده و باعث شوند که ما در موقعیت‌ها واکنشی متفاوت از آنچه انتظار می‌رود نشان دهیم. بنابراین، گاهی اوقات احساسات ما با موقعیت محیطی منطبق نیستند. همچنین مشکل دیگری که می‌تواند ایجاد شود زمانی است که احساسات و افکارمان ما را نسبت به گزینه‌های رفتاری متفاوت تحت تأثیر قرار دهند؛ به این علت که همیشه نحوۀ احساس و تفکر ما درمورد موضوعات با هم مطابقت ندارند.

فهرست کتاب عصب‌پژوهی عاطفی در روان‌درمانی

عصب‌پژوهی عاطفی در روان‌درمانی

بخش 1: مقدمه و پیشینۀ علمی

2- علم عاطفی

3- عصب‌پژوهی عاطفی

بخش 2: کاربرد بالینی عصب‌پژوهی عاطفی: مداخلات مبتنی بر هیجان

4- آگاهی هیجانی/ذهن آگاهی

5- اعتباربخشی هیجانی

6- خودشفقت‌ورزی

7- درک هیجان

8- تنظیم هیجانی/مقابله با هیجان

9- کار با هیجانات خاص

10- تصورات از خویشتن

11- تثبیت مجدد عاطفه

12- نتیجه‌گیری