چگونه کودکان با مرگ عزیزان کنار می آیند؟ – اریکا لیوئینبرگ

معرفی کتاب چگونه کودکان با مرگ عزیزان کنار می آیند؟

مرگ برای بزرگسالان نیز تجربه‌ای دشوار و پیچیده است، اما هنگامی که پای کودکی در میان باشد، ماجرا شکل دیگری پیدا می‌کند. پرسش‌هایی که پاسخی ساده ندارند، احساساتی که گاه حتی نامی برای آن‌ها نمی‌توان یافت و رفتارهایی که ممکن است والدین و مربیان را سردرگم کنند، همگی بخشی از واقعیتی هستند که کتاب چگونه کودکان با مرگ عزیزان کنار می‌آیند (Why Did You Die?: Activities to Help Children Cope with Grief and Loss)، به آن می‌پردازد. اثری کاربردی برای تبدیل‌شدن دانسته‌های علمی به راهکارهایی قابل اجرا در زندگی روزمره.

ساختار کتاب به صورت زیر طراحی شده است:

بخش اول، خطاب به بزرگسالان، روند سوگ در کودکان را از دو تا دوازده سالگی توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد در هر بازۀ سنی چه انتظاری از واکنش کودکان به فقدان می‌توان داشت. بخش دوم، مجموعه‌ای از فعالیت‌های هنردرمانی است که کودکان را در فرایند سوگواری همراهی می‌کند؛ فعالیت‌هایی که کودکان را قادر می‌سازد احساسات دشوارشان را بیرون بریزند، حقیقت را از باور نادرست تشخیص دهند و قطعیت مرگ را بدون ترس درک کنند.

نسخۀ اصلی تنها همین دو بخش را دارد، اما مترجمان بخش سومی با عنوان «بحث‌های ویژه» و سخنی پایانی به آن اضافه کرده‌اند تا خواننده با منابع علمی فعالیت‌های کتاب آشنا شود و برای فهم عمیق‌تر مفاهیم، نیازی به مراجعه به منابع دیگر نداشته باشد.

در این اثر نویسندگان به خواننده نمی‌گویند صرفاً با کودک همدردی کند یا احساسات او را بپذیرد، بلکه نشان می‌دهند چگونه باید این کار را انجام داد. فعالیت‌های عملی، تمرین‌های مبتنی بر هنردرمانی، گفت‌وگوهای هدایت‌شده و مثال‌های واقعی، همگی به خواننده کمک می‌کنند تا در موقعیت‌های حساس، تصمیمی سنجیده بگیرد.

شاید مهم‌ترین ویژگی این کتاب، لحن آن باشد. متن، با وجود پشتوانۀ علمی محکم، طوری نوشته شده که گویی از زبان خود شما سخن می‌گوید؛ بی‌آنکه شما را درگیر نظریه‌های پیچیده کند. تجربه‌های بالینی در کنار تجربه‌های روزمره به خواننده کمک می‌کند، بدون نیاز به دانش تخصصی روانشناسی، فعالیت‌ها را به کار بگیرد.

مطالعۀ این کتاب روانشناسی برای والدینی که می‌خواهند فرزندشان را برای رویارویی سالم با فقدان آماده کنند، ارزشی دوچندان دارد. کودک از فعالیت‌های کتاب می‌آموزد که همۀ اتفاق‌های زندگی قابل کنترل نیستند، هر موجود زنده‌ای چرخه‌ای طبیعی از زندگی دارد، انسان‌ها ممکن است برداشت‌های متفاوتی از مرگ داشته باشند و هر فرد نیز به شیوه‌ای منحصر‌به‌فرد سوگواری می‌کند. در کنار این‌ها، کودک درمی‌یابد که شاد بودن پس از یک فقدان، خیانت به عزیز ازدست‌رفته نیست و حفظ خاطرات خوب، بخشی از ادامۀ زندگی است.

در نظر داشته باشید که این اثر قرار نیست تمام پاسخ‌های مربوط به سوگ را در چند ساعت در اختیار شما بگذارد. نویسندگان و مترجمان تأکید می‌کنند که این کتاب بخشی از یک فرایند آموزشی و درمانی است و برای استفادۀ مؤثر آن، به انجام فعالیت‌ها با صبوری، استمرار و متناسب با شرایط هر کودک و در بسیاری از موارد، بهره‌گیری از آموزش‌های تخصصی نیاز خواهد بود.

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

فهرست مخاطبان این اثر بسیار فراتر از یک خانوادۀ داغدار است. والدینی که فرزندشان عزیزی را از دست داده و نمی‌دانند چگونه دربارۀ مرگ با او سخن بگویند، مربیان مدرسه که ناگهان با دانش‌آموزی سوگوار در کلاس روبه‌رو می‌شوند، مراقبانی که مسئولیت روزمرۀ کودک را برعهده دارند، و متخصصان بالینی حوزۀ کودک و نوجوان که به دنبال ابزاری اثبات‌شده برای مداخله‌اند؛ همگی در این کتاب چیزی برای خود می‌یابند.

همچنین افرادی که در سازمان‌های اجتماعی فعالیت می‌کنند نیز دیگر مخاطبان این اثرند و همینطور مؤسساتی که مأموریتشان کاهش آسیب‌های ناشی از مرگ و بحران است، می‌توانند این کتاب را به‌عنوان راهنمای عملی، برای مطالعۀ کارمندان خود توصیه کنند.

برای خرید کتاب چگونه کودکان با مرگ عزیزان کنار می آیند و همچنین سایر کتاب های فرزندپروری با بیشترین تخفیف، می‌توانید از طریق سایت روان آموز اقدام کنید. در صورت خریداری و مطالعۀ این کتاب، منتظر دیدن نظرات ارزشمند شما در خصوص این اثر در انتهای همین صفحه هستیم.

کتاب مرتبط: کنار آمدن با سوگ در کودکان جولیا سورنسن

توضیحات تکمیلی

دغدغۀ ترجمۀ این اثر، ریشه در حوادث تلخ جامعۀ ایران دارد؛ از پیامدهای جنگ تحمیلی تا حوادث طبیعی، تصادف‌های جاده‌ای، آتش‌سوزی‌ها، سوانح بزرگ و رخدادهایی که کودکان بسیاری را ناخواسته با مفهوم فقدان روبه‌رو کرده‌اند. گروه مطالعات کودکی دانشگاه علامه طباطبائی، که قبل از این روی موضوع دلبستگی متمرکز بود، از دل همین موضوعات به سراغ سوگ کودکان رفت و پس از بررسی منابع فارسی، دریافتند که آثار معتبر و کاربردی دربارۀ آن بسیار کم است و همان تعداد هم یا قدیمی بودند یا صرفاً به نظریه می‌پرداختند، بدون آنکه ابزاری عملی برای مراقبان و درمانگران ارائه دهند. همین کمبود، انگیزۀ ترجمۀ کتاب حاضر شد.

نویسندگان کتاب هر دو از مشاوران بالینی مشهور و دارای مجوز هستند:

اریکا لیوئینبرگ (Erica Leeuwenburgh)، هنردرمانگر با گواهی تخصصی «زندگی کودک» و متخصص روانشناختی کودکان، که از سال 1987 برنامۀ روانی‌اجتماعی کودکان را در یکی از بیمارستان‌های کودکان در نیوجرسی بنیان نهاد، برنامه‌ای که با ترکیب هنردرمانی، موسیقی‌درمانی و حرکت‌درمانی، حمایتی جامع از کودکان و نوجوانان بیمار یا سوگوار و خانواده‌هایشان ارائه می‌دهد.

و الن گلدرینگ (Ellen Goldring)، نیز هنردرمانگر دارای گواهینامه (ATR-BC)، مشاور حرفه‌ای دارای مجوز (LPC) و متخصص زندگی کودک (CCLS) است که بیش از دو دهه در زمینۀ سلامت روان کودکان و نوجوانان فعالیت کرده است. او در کار بالینی خود از رویکردهایی مانند هنردرمانی، بازی‌درمانی، ذهن‌آگاهی و تصویرسازی هدایت‌شده بهره می‌گیرد.

بریدۀ کتاب

چگونه کودکان تغییرات حاصل از سوگواری را در مراحل مختلف تحول تجربه می‌کنند؟ اگرچه فردیت کودکان متفاوت است، ویژگی‌های مشترکی نیز در هر مرحله وجود دارد. این بخش توصیف‌کنندۀ این ویژگی‌های مشترک است و توصیه‌هایی برای کمک به کودکان ارائه می‌دهد تا براساس آنها، آنان با شرایط متفاوت خود سازگار شوند.

زیر دو سال

بچه‌های این گروه سنی خود را با والدین، خواهران و برادران و مراقبان خود، شبیه می‌سازند و بر همین اساس روابط خود را با آنان شکل می‌دهند. کودکان این گروه سنی عمیقاً از تغییرات آگاه می‌شوند اما مهارت‌های زبانی سطح بالایی برای ابراز افکار و احساس‌هایشان ندارند. در عوض، رفتار آنان نمایانگر پریشانی‌ای است که تجربه می‌کنند. با فراهم کردن محیطی مراقبت‌کننده و دوست دارندۀ کودکان، آنان می‌توانند با مرگ فرد مورد علاقه‌شان سازگار شوند و کنار بیایند.

فهرست کتاب چگونه کودکان با مرگ عزیزان کنار می‌آیند؟

بخش اول: کتاب والدین

برای والدین

سوگ و مراحل تحول

کودکان چگونه سوگواری می‌کنند؟

سوگ‌های پیچیده و آسیب

بخش دوم: کتاب کودک

بچه‌های عزیز

فعالیت ۱: همه چیز در حال تغییر است

فعالیت ۲: تغییراتی که می‌توان کنترل کرد و تغییراتی که نمی‌توان

فعالیت ۳: شما چطور خود را می‌بینید و دیگران چطور شما را می‌بینند

فعالیت ۴: شما احساس‌های بسیاری دارید

فعالیت ۵: زندگی یک سفر است

فعالیت ۶: شما یک نظام حمایتی دارید

فعالیت ۷: هر خانواده‌ای منحصربه‌فرد است

فعالیت ۸: از یک مکان خاص می‌تواند احساس خوبی در شما ایجاد کند

فعالیت ۹: هدیه‌ای از جانب فرد مورد علاقه‌تان

فعالیت ۱۰: هر چیزی طول عمری دارد

فعالیت ۱۱: دلایل بسیاری برای مرگ وجود دارد

فعالیت ۱۲: فرد مورد علاقه‌تان چگونه مرد

فعالیت ۱۳: کارهای خاصی که با فرد مورد علاقه‌ات انجام می‌دادی

فعالیت ۱۴: آنچه فرد مورد علاقه‌ات از آن لذت می‌برد

فعالیت ۱۵: مرگ برای هر یک از ما متفاوت به نظر می‌رسد

فعالیت 16: بیماری‌ها، تصادف‌ها و حوادث طبیعی

فعالیت ۱۷: مرگ بدن را از کار می‌اندازد

فعالیت ۱۸: این مرگ حاصل اشتباه تو نبود

فعالیت ۱۹: مراسم خاک‌سپاری

فعالیت ۲۰: آدم‌ها هدایایی با خود می‌آورند تا نشان دهند که به شما اهمیت می‌دهند

فعالیت ۲۱: جایی که آدم‌ها می‌توانند برای یادآوری به آنجا بروند

فعالیت ۲۲: عقایدی در مورد اینکه بعد از مرگ چه اتفاقی می‌افتد

فعالیت ۲۳: احساس با هم بودن را حفظ کنید

فعالیت ۲۴: احساس سوگ می‌تواند تغییر کند

فعالیت ۲۵: افراد به شکل‌های متفاوتی سوگواری می‌کنند

فعالیت ۲۶: آرزوی اینکه اوضاع می‌توانست متفاوت باشد

فعالیت ۲۷: زمان‌هایی که به فرد مورد علاقه‌تان فکر می‌کنید

فعالیت ۲۸: وانمود کنید ابر قهرمان هستید

فعالیت ۲۹: اشکالی ندارد که بازی کنید

فعالیت ۳۰: نگرانی‌هایتان را با دیگران در میان بگذارید

فعالیت ۳۱: وقتی عصبانی می‌شوید

فعالیت ۳۲: بعضی چیزها تغییر می‌کنند و بعضی مثل قبل باقی می‌مانند

فعالیت ۳۳: شما همیشه خودتان خواهید بود

فعالیت ۳۴: چیزهایی را با خود به جایی ببرید که یادآور فرد مورد علاقه‌تان است

فعالیت ۳۵: چیزهایی که آرزو می‌کنید که کاش گفته بودید

فعالیت ۳۶: بزرگداشت خاطره فرد مورد علاقه‌تان

فعالیت ۳۷: خاطرات مهم هستند

فعالیت ۳۸: در میان گذاشتن خاطرات با دیگران

فعالیت ۳۹: زندگی بالا و پایین دارد

فعالیت ۴۰: از خودتان مراقبت کنید

بخش سوم: بحث‌های ویژه

بحث ویژه اول: نظریه‌های سوگ

بحث ویژه دوم: دلبستگی و سوگ

بحث ویژه سوم: تحول مفهوم مرگ در کودکان

بحث ویژه چهارم: یادگیری و آموزش از راه عمل

بحث ویژه پنجم: درمان از راه داستان