یکی بود یکی نبود؛ آموزش قصه درمانی خلاق – شهروز حمیدی

معرفی کتاب یکی بود یکی نبود آموزش قصه درمانی خلاق

کتاب یکی بود یکی نبود (آموزش قصه درمانی خلاق همراه با ۱۵ قصۀ درمانی) اثری است که در مرز دو جهان ادبیات و روانشناسی ایستاده و از بستر درمان خلاقانه و کمتر شناخته‌شده‌ای برای فهم کودکان صحبت می‌کند. شهروز حمیدی در این کتاب کوشیده است تا قصه را فراتر از ابزار سرگرمی و به‌مثابۀ ساختاری درمانگرانه و آگاهانه تعریف کند. ساختاری که می‌تواند دریچۀ نو به ذهن و جهان هیجانی کودک بگشاید.

کتاب با نگاه چندجانبه، نشان می‌دهد که چگونه مفاهیم روانکاوانه، از روزگار فروید تا امروز، هم در خلق ادبیات و هم در تحلیل آن نقش داشته‌اند و چگونه از همین مسیر، قصه به ابزاری کارآمد برای روانشناسان، مشاوران و مربیان تبدیل شده است.

نویسنده با اشاره به سنت غنی قصه‌گویی در فرهنگ ایرانی، از مثنوی و منطق‌الطیر تا قصه‌های مادربزرگ‌ها، بر این حقیقت تأکید می‌کند که هم‌ذات‌پنداری با قهرمان داستان، کودک را به تجربه‌ای تازه از فهم خویشتن، حل مسئله و کشف رهایی‌های ممکن هدایت می‌کند. قصه، همان‌گونه که متن بیان می‌کند، به کودک یادآوری می‌کند که «تنها نیست» و همین همدلی ژرف، بنیان تغییر را می‌سازد.

حمیدی تفاوت روش خود را با آثار پیشین در دو نکته می‌داند: ۱) آموزش خلق قصۀ درمانی خلاق و ۲) ارائۀ ۱۵ قصۀ درمانی نوشته‌شده برای مسائل مشخص. این ویژگی‌ها، کتاب را تبدیل به راهنمایی عملی و قابل‌استفاده در جلسات درمانی می‌کند.

کتاب در پنج فصل تنظیم شده است:

فصل نخست به مبانی و اصطلاحات می‌پردازد و تفاوت قصه‌درمانی با روایت‌درمانی و تمثیل‌درمانی را روشن می‌کند. فصل دوم نقش قصه در حل مشکلات روانشناختی کودکان و فواید این رویکرد را بررسی می‌کند. در فصل سوم، تکنیک‌های قصه‌گویی و مزایا و معایب قصه‌درمانی فردی و گروهی بیان شده و در پایان جدولی برای ترتیب جلسات ارائه شده است.

فصل چهارم کاملاً آموزشی است و مراحل خلق یک قصۀ درمانی مناسب را، بر پایۀ نیاز واقعی کودک، شرح می‌دهد. و سرانجام، فصل پنجم شامل نمونه‌های واقعی قصه‌های درمانی است؛ قصه‌هایی که بیش از زیبایی ادبی، به کارکرد و اثرگذاری درمانی توجه دارند.

نویسنده به‌درستی بر اهمیت «قصۀ بومی» تأکید می‌کند؛ قصه‌ای که از فرهنگ بیگانه و منابع کهن انتخاب نشده باشد، بلکه دقیقاً با شرایط کودک مخاطب همخوانی داشته باشد. این موضوع از چالش‌های مهم قصه‌درمانی در ایران است و کتاب پاسخی عملی و کاربردی به آن ارائه می‌دهد.

همین حالا می‌توانید خرید کتاب یکی بود یکی نبود شهروز حمیدی را از نشر روان آموز و با تخفیف ویژه انجام دهید و با مطالعۀ این کتاب که راهنمایی کاربردی و قابل اتکا برای آموزش قصه درمانی است، این مهارت را از مبانی نظری تا اجرای عملی و خلق قصه به‌صورت کاربردی فرا بگیرید.

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

• درمانگران و روانشناسان کودک: این کتاب برای متخصصانی که با کودکان و نوجوانان کار می‌کنند، یک منبع بی‌واسطه و عملی است.
• دانشجویان روانشناسی، مشاوره و رشته‌های مرتبط: ساختار آموزشی کتاب، متنی روان و حجم مناسب، آن را به انتخابی ایده‌آل برای دانشجویانی تبدیل کرده که می‌خواهند با رویکردهای خلاقانه و میان‌رشتۀ درمان آشنا شوند.
• کارآموزان مراکز خدمات روانشناسی و مشاوره: افرادی که در مراحل نخستِ فعالیت حرفه‌ای هستند، با این کتاب می‌توانند فرایند عملی قصه‌درمانی را مرحله‌به‌مرحله بیاموزند و از ۱۵ قصۀ درمانی برای جلسات واقعی استفاده کنند.
• مربیان و معلمان: چون مشکلات هیجانی و رفتاری کودکان اغلب در محیط مدرسه بروز می‌کند، این کتاب می‌تواند به مربیان کمک کند تا از قصه به‌عنوان ابزاری تربیتی و حمایتی بهره گیرند.
• والدین علاقمند به رشد هیجانی و تربیتی کودک: والدین می‌توانند با خواندن این کتاب درک تازه‌ای از ارتباط کودک با قصه به‌دست آورند و یاد بگیرند چگونه از طریق داستان، به او در شناخت احساسات و حل مسائل کمک کنند.
• نویسندگان و علاقمندان به خلق قصه برای کودکان: بخش آموزشِ خلق قصۀ درمانی، برای نویسندگانی که می‌خواهند آگاهانه‌تر و با هدفی روانشناختی برای کودکان بنویسند، منبعی ارزشمند است.

کتاب مرتبط: قصه درمانی و اثرات تربیتی آن اثر نسرین گودرزی

توضیحات تکمیلی

شهروز حمیدی، روانشناس بالینی، این کتاب را با رویکردی پژوهشی و عملی نوشته است. او علاوه بر تدوین مبانی نظری، مدتی را به‌صورت عملی به خلق قصه‌ها و آزمون اثربخشی آن‌ها اختصاص داده است. این ویژگی، اثر او را از بسیاری از منابع مشابه متمایز می‌کند، زیرا کتاب تنها یک متن آموزشی نیست، بلکه حاصل تجربه‌های واقعی و آزموده‌شده است.

کتاب توسط انتشارات ارجمند منتشر شده است؛ ناشری شناخته‌شده در حوزۀ کتاب‌های روانشناسی و علوم رفتاری که سال‌هاست منابع دانشگاهی و حرفه‌ای معتبر منتشر می‌کند.

بریده ای از کتاب یکی بود یکی نبود نشر ارجمند

از قصه‌ها برای درمان استفاده شده است. این مسئله از دیرباز اهمیت داشته است و می‌توان نمونه‌هایی از آن را در تاریخ ادبیات فارسی مشاهده کرد. از قدیمی‌ترین اسناد مکتوب قصه‌درمانی می‌توان به هزار و یک شب و کتاب سلیم جواهری اشاره کرد که در آن‌ها قصه‌گو از قصه برای درمان شاه استفاده می‌کند. مارگریت میلز در اهمیت کتاب اخیر معتقد است که قدرت اجتماعی تلویح در هیچ یک از داستان‌های پندآموز مانند این داستان به تصویر کشیده نشده است. این داستان یکی از گونه‌های کلاسیک «قصه‌درمانی» محسوب می‌شود. (میلز به نقل از جعفری قنواتی، 1387، ص 243).

آرتور روشن در کتاب خود در مورد کاربرد تمثیل و قصه در درمان اشاره می‌کند که شمار روزافزون از روان‌درمانگران از تمثیل و داستان برای کمک به حل مشکلات مردم استفاده می‌کنند. وی برای ارائه تاریخچه‌ای مختصر، از کارل گوستاو یونگ، شلدون کپ، برونو بتلهایم و میلتون اچ. اریکسون و ارنست روسی نام می‌برد (روشن، 1391، ص 46).

فهرست کتاب یکی بود یکی نبود: آموزش قصه درمانی خلاق

مقدمه

پیشگفتار

فصل اول: مبانی و تعاریف

فصل دوم: قصه درمانی برای کودکان، اهمیت، اهداف، فواید و چگونگی کاربرد

فصل سوم: روش‌های قصه گویی در قصه درمانی

فصل چهارم: خلق قصه و تمثیل (چگونه قصه بنویسیم)

فصل پنجم: قصه های درمانی

منتخب چند نقاشی، داستان و کاردستی کودکان بعد از خواندن قصه‌‌ها

دو نمونه از داستان‌های کوتاه و نیمه تمام

منابع و مأخذ

منابع