EEG و مبانی نوروفیدبک – جان دموس

معرفی کتاب EEG و مبانی نوروفیدبک

کتاب EEG و مبانی نوروفیدبک، نوشته جان دموس و با ترجمه جمیل منصوری و رضا رستمی، از سوی انتشارات دانژه منتشر شده است. این اثر به‌عنوان یکی از منابع آموزشی ارزشمند در حوزۀ نوروفیدبک، مبانی نظری و کاربردهای بالینی این روش را به زبانی روشن و ساختاری منسجم معرفی می‌کند و راهنمایی جامع برای آشنایی با اصول درمان فناوری‌محور نوروفیدبک به شمار می‌آید.

نوروفیدبک روشی غیرتهاجمی برای آموزش و بهبود عملکرد مغز است که در سال‌های اخیر به یکی از رویکردهای پرکاربرد در حوزۀ سلامت روان و علوم اعصاب تبدیل شده است. این روش با بهره‌گیری از رایانه و تجهیزات تخصصی، امکان مشاهدۀ فعالیت‌های الکتریکی مغز (EEG) و ارتباط آن‌ها با علائم و کارکردهای بالینی را فراهم می‌سازد. از آنجا که در نوروفیدبک می‌توان با هدف‌گیری دقیق نواحی مختلف مغز، الگوهای ناکارآمد فعالیت عصبی را شناسایی و اصلاح کرد، آموزش مبتنی بر EEG اغلب به کاهش علائم و بهبود عملکرد شناختی و هیجانی منجر می‌شود و در بسیاری از موارد با حداقل عوارض جانبی همراه است.

در این کتاب، EEG به‌عنوان نمایش گرافیکی فعالیت‌های الکتریکی نورون‌ها در قالب امواج و الگوهای مغزی معرفی می‌شود تا خواننده بتواند مفاهیم پایه، سازوکارهای عملکرد مغز و کاربردهای بالینی نوروفیدبک را با درک عمیق‌تری فراگیرد.

کتاب حاضر بر پایۀ سرفصل‌های آموزشی BCIA تدوین شده و علاوه بر تشریح اصول پایۀ EEG، مقدمه‌ای کاربردی دربارۀ ساختار و عملکرد مغز، انواع امواج مغزی، نابهنجاری‌های رایج سیستم عصبی، QEEG (نقشۀ مغزی کمی) و نحوۀ طراحی برنامه‌های درمانی مبتنی بر QEEG ارائه می‌دهد. همچنین نویسنده تلاش کرده است با پیوند دادن مفاهیم نظری به نمونه‌های عملی، درک جایگاه و نقش نوروفیدبک را در فرایند ارزیابی و درمان تسهیل کند.

یکی از ویژگی‌های برجستۀ این اثر، به‌روزرسانی محتوای آموزشی متناسب با نرم‌افزارها و ابزارهای نوین ارزیابی و آموزش نوروفیدبک است که فرایند یادگیری را برای دانشجویان و متخصصان ساده‌تر و کاربردی‌تر می‌سازد. ساختار منظم کتاب، بیان آموزشی روان و توجه به نیازهای عملی درمانگران، آن را به منبعی مناسب برای آموزش و استفاده در محیط‌های بالینی تبدیل کرده است.

این کتاب در ۲۷ فصل و در قالب جلد سخت منتشر شده و تصاویر رنگی متعدد آن به فهم بهتر مطالب، درک مفاهیم تخصصی و تقویت فرایند یادگیری کمک می‌کند. افزون بر این، واژه‌نامۀ تخصصی در پایان کتاب و پیوست‌های آموزشی حاوی نکات تکمیلی، از دیگر ویژگی‌های ارزشمند این اثر به شمار می‌روند و آن را به منبعی جامع برای علاقه‌مندان و متخصصان حوزۀ نوروفیدبک تبدیل کرده‌اند.

کتاب مرتبط: نوروفیدبک مبتنی بر الکتروانسفالوگرافی

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

خرید کتاب EEG و مبانی نوروفیدبک به متخصصان، درمانگران و دانشجویانی که به یادگیری مبانی علمی و کاربردهای بالینی نوروفیدبک علاقه‌مند هستند، به عنوان منبعی ارزشمند و کاربردی پیشنهاد می‌شود. مطالعۀ این کتاب به‌ویژه برای روانشناسان، روان‌درمانگران، روانپزشکان، کاردرمانگران، گفتاردرمانگران و سایر متخصصان حوزۀ سلامت روان که به دنبال آشنایی با روش‌های نوین مبتنی بر علوم اعصاب و فناوری‌های درمانی هستند، توصیه می‌شود.

همچنین دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های روانشناسی، علوم اعصاب، توانبخشی و حوزه‌های مرتبط می‌توانند از مطالب این کتاب برای درک بهتر مبانی EEG، نقش امواج مغزی در فرایندهای شناختی و هیجانی، و کاربردهای عملی نوروفیدبک در ارزیابی و درمان بهره ببرند.

از آنجا که این اثر بر اساس سرفصل‌های آموزشی BCIA تدوین شده است، می‌تواند برای افرادی که قصد ورود به حوزۀ نوروفیدبک، توسعۀ مهارت‌های حرفه‌ای یا به‌کارگیری این فناوری در فعالیت‌های بالینی خود را دارند، راهنمایی جامع و قابل‌اعتماد باشد. افزون بر این، ساختار آموزشی منظم و رویکرد کاربردی کتاب، آن را به منبعی مناسب برای آموزش دانشگاهی، کارگاه‌های تخصصی و مطالعۀ خودآموز برای علاقه مندان به کتاب های روانشناسی تبدیل کرده است.

توضیحات تکمیلی

نویسنده کتاب، جان دموس (John N. Demos) از پیشگامان حوزۀ نوروفیدبک و دارای سال‌ها تجربۀ بالینی، آموزشی و پژوهشی در زمینۀ سلامت روان و علوم اعصاب کاربردی است. آثار او با رویکردی علمی و کاربردی، از منابع شناخته‌شده برای آموزش EEG و نوروفیدبک در میان متخصصان این حوزه به شمار می‌روند. کتاب EEG و مبانی نوروفیدبک توسط جمیل منصوری، دانشجوی دکتری روانشناسی شناختی، و دکتر رضا رستمی، روانپزشک و استاد دانشگاه تهران، ترجمه شده است.

بریدۀ کتاب

مهم‌ترین بخش مغز، مغز پیشین است که به دو بخش نیمکره‌های چپ و راست تقسیم می‌شود. لایۀ بیرونی مغز پیشین، قشر مخ، مسئول کارکردهای ذهنی عالی‌تر است. این بخش 1.8 اینچ (سه میلی‌متر) ضخامت دارد. این بخش [همچنین] به چهار لوپ در هر نیمکره تقسیم می‌شود. هر لوپ به نسبت ارتباط با استخوان جمجمه‌ای بالای آن نام‌گذاری می‌شود و با وظایف خاصی مرتبط است.

زیر لوپ‌های قشر پیشین شبکۀ پیچیده‌ای از ارتباطات و ساختارها است. یکی از این ساختارها سیستم لینبیک است که در درک هیجان‌ها، حافظه و پاسخ جنگ و گریز [نقش] کلیدی دارد. هیپوتالاموس، دقیقاً زیر تالاموس، مرکز کنترل ANS و کارکردهای مرتبط با بقا است. مخچه یا مغز کوچک (در بخش عقبی مغز) مسئول هماهنگی جنبش‌های حرکتی و تعادل است.

فهرست کتاب EEG و مبانی نوروفیدبک

بخش اول: شروع با مفاهیم پایه

فصل 1: EEG نوروفیدبک چیست؟

فصل 2: الکتروانسفالوگرافی: سیگنال‌های الکتریکی مغز

فصل 3: پهناهای باندی اندازه‌گیری‌شده براساس فرکانس و دامنه

فصل 4: جای‌گذاری الکترود

فصل 5: مقدمه‌ای بر نقشه‌های مغزی دوبعدی

فصل 6: مقدمه‌ای بر آموزش «توان» و نمرۀ Z

بخش دوم: تقویت‌کنندگی و فیلترکردن EEG با هدف انطباق نشانه‌های آن با علائم رایج

فصل 7: دستگاه‌های ثبت و تقویت‌کنندۀ EEG

فصل 8: فیلتر کردن EEG به Binها

فصل 9: پهناهای بندی رایج

فصل 10: مؤلفه‌های فیلترشدۀ EEG: ناقرینگی، نسبت توانی، هم‌نوسانی و فاز

فصل 11: انطباق‌سازی نشانه‌های EEG با علائم و اختلال‌های رایج روانشناختی

بخش سوم: اصلاح EEG خام

فصل 12: اهمیت بررسی EEG خام

فصل 13: اصلاح نمونه‌ها و نشانه‌های EEG

بخش چهارم: مغز پویا: منطاق موردعلاقه

فصل 14: سیستم عصبی

فصل 15: ساختارها و کارکردهای مغزی

فصل 16: نواحی موردنظر: قشری و زیرقشری

فصل 17: شبکه‌های مغزی

بخش پنجم: آموزش پیشرفته و طراحی برنامۀ درمانی

فصل 18: آستانه‌ها: نظریۀ پیشرفتۀ عملیات برنامۀ درمانی

فصل 19: مفاهیم و نکات آموزش نمرۀ z

فصل 20: انتخاب و آموزش خودکار ناحیه یا شبکۀ [مغزی] از طریق علائم، با نرم‌افزار جوول

فصل 21: آموزش حالات عمیق و برنامۀ درمانی پیشنهادی در PTSD و اعتیاد

فصل 22: تحریک نوری: گاما و جفت‌سازی متقاطع فرکانسی

فصل 23: هموانسفالوگرافی نوروفیدبک

بخش ششم: EEG نوروفیدبک در محیط بالینی

فصل 24: درمان کل نگرانۀ فرد

فصل 25: ارزشیابی: ممنوعیت‌ها، اجرای مجدد آزمون‌های پایه و پایان فرآیند [درمان]

فصل 26: برنامۀ درمانی واقع‌گرایانه و گزارش‌های مقایسه‌ای

فصل 27: حرفه‌ای ماندن

پیوست 1: توان نسبی

پیوست 2: آموزش نوسان‌های فراآهسته

پیوست 3: EEG و فاز