راه و رسم درمانگری در نظریه شناختی رفتاری – لادن فتی

معرفی کتاب راه و رسم درمانگری در نظریه شناختی رفتاری

کتاب راه و رسم درمانگری در نظریه شناختی رفتاری نوشته لادن فتی و فرشته موتابی، یکی از آثار تخصصی انتشارات دانژه در حوزهٔ درمان شناختی‌ رفتاری (CBT) است. این کتاب برخلاف بسیاری از منابع ترجمه‌شده، بر پایهٔ تجربهٔ بالینی و آموزشی نویسندگان در فضای درمانی ایران نوشته شده و تلاش می‌کند نشان دهد چگونه می‌توان دانش نظری CBT را در جلسات واقعی درمان، به شکلی منسجم و هدفمند به کار گرفت.

آنچه این اثر را از بسیاری از کتاب‌های مشابه متمایز می‌کند، تمرکز آن بر فرایند اجرای درمان است، نه صرفاً معرفی تکنیک‌ها یا پروتکل‌های درمانی. بسیاری از درمانگران و دانشجویان با مبانی نظری درمان شناختی‌رفتاری آشنا هستند، اما هنگام ورود به اتاق درمان با این پرسش روبه‌رو می‌شوند که چگونه باید جلسات را آغاز، هدایت و جمع‌بندی کنند و مفاهیم نظری را به یک برنامهٔ درمانی منظم و قابل اجرا تبدیل نمایند.

نویسندگان با ارائهٔ چارچوبی روشن، مسیر درمان را از ارزیابی اولیه و مفهوم‌پردازی مورد تا شکل‌گیری رابطهٔ درمانی، ساختار جلسات، تعیین اهداف و طراحی تکالیف درمانی، گام‌به‌گام تشریح می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که خواننده در هر مرحله می‌داند چه انتظاری از خود و از فرایند درمان داشته باشد.

یکی دیگر از ویژگی‌های ارزشمند کتاب، بهره‌گیری از نمونه‌ها و موقعیت‌های بالینی متناسب با فضای فرهنگی و درمانی جامعهٔ ایران، در کنار الگوهای استاندارد CBT است. این رویکرد باعث می‌شود مطالب کتاب تنها جنبهٔ آموزشی نداشته باشند، بلکه در مواجهه با مراجعان واقعی نیز کاربردی و ملموس بمانند.

همچنین توجه به موضوعاتی چون رابطهٔ درمانی، تصمیم‌گیری بالینی، همدلی، خودافشایی درمانگر و ملاحظات اخلاقی، نشان می‌دهد که کتاب راه و رسم درمانگری در نظریه شناختی رفتاری تنها به جنبه‌های فنی درمان محدود نمانده و به ابعاد انسانی و رابطه‌ای آن نیز با دقت پرداخته است؛ ویژگی‌ای که این اثر را به منبعی کاربردی برای درمانگرانی تبدیل می‌کند که به‌دنبال پیوند میان دانش نظری و تجربهٔ واقعی اتاق درمان هستند.

کتاب مرتبط: مداخلات رفتاری در رفتاردرمانی شناختی ریچارد فارمر

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

خرید کتاب راه و رسم درمانگری در نظریه شناختی رفتاری لادن فتی بیش از هر گروه دیگری به درمانگرانی پیشنهاد می‌شود که دانش نظری درمان شناختی رفتاری را دارند، اما در مرحلهٔ عملی‌سازی آن در اتاق درمان با تردید یا سردرگمی مواجه‌اند. دانشجویان روانشناسی و مشاوره که در آستانهٔ ورود به کار حرفه‌ای هستند نیز می‌توانند از ساختار منظم آن برای شکل‌دادن به چارچوب ذهنی خود از یک جلسهٔ درمانی استاندارد بهره ببرند.

علاوه بر این، درمانگرانی که پیش‌تر با متون ترجمه‌شده کار کرده‌اند و همواره این پرسش را داشته‌اند که آیا مثال‌ها و دیالوگ‌های ارائه‌شده در آن منابع برای مراجع ایرانی کاربرد دارد یا نه، مخاطب مستقیم این کتاب به شمار می‌روند. افرادی که به دنبال تقویت مهارت‌های فرایندی و ارتباطی در جلسات درمان هستند، نه صرفاً یادگیری فنون تازه، در این اثر پاسخ مناسبی برای دغدغهٔ خود می‌یابند. خرید بهترین کتاب های درمان شناختی رفتاری (CBT) با تخفیف ویژه از روان آموز امکان‌پذیر است.

توضیحات تکمیلی

نثر کتاب علمی، روان و به دور از پیچیدگی‌های غیرضروری است و با بهره‌گیری از مثال‌های بالینی، ساختار منظم و جمع‌بندی فصل‌ها، یادگیری مفاهیم را آسان‌تر می‌کند. در کنار این ویژگی‌ها، تمرکز کتاب بر مهارت‌های کاربردی مانند مدیریت جلسات درمان، ایجاد رابطۀ درمانی، مفهوم‌پردازی مورد، تعیین تکالیف درمانی و آشنایی با ابزارهای ارزیابی شناختی‌ رفتاری، آن را از بسیاری از منابع صرفاً نظری متمایز کرده است.

نویسندگان کتاب راه و رسم درمانگری در نظریه شناختی رفتاری هر دو از استادان و درمانگران شناخته‌شدۀ حوزۀ روانشناسی بالینی هستند. دکتر لادن فتی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، درمانگر شناختی‌ رفتاری و مدرس دوره‌های تخصصی روانشناسی است و سال‌ها در زمینه آموزش و پژوهش روان‌درمانی فعالیت داشته است.

دکتر فرشته موتابی نیز عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، روانشناس بالینی، درمانگر زوج و خانواده و از اعضای هیئت مؤسسان انجمن روانشناسی بالینی ایران است که سابقه‌ای طولانی در آموزش، پژوهش و درمان شناختی‌رفتاری دارد.

بریدۀ کتاب

استفاده از استعاره، مثال و داستان در درمان شناختی رفتاری

یک قسمت عمده از فرایند درمان شناختی رفتاری، استفاده از مثال‌ها، استعاره‌ها و داستان‌ها در جریان درمان است. درمان شناختی رفتاری مبتنی بر پردازش اطلاعات است. مثال‌ها، استعاره‌ها، تشبیه‌ها و ابزارهای زبانی دیگر، راه بسیار مناسبی برای تبدیل اطلاعات به واحدهای پردازشی است که سریع عمل کرده و مستقل از هیجانات منفی ناکارآمد هستند.

برای مثال درمانگر برای معرفی مشارکتی بودن فعالیت بیمار و خودش در فرایند درمان، از استعاره قایق پارویی استفاده می‌کند: «فعالیت درمانی من و شما باهم مثل راندن یک قایق پارویی است. هردوی ما پارو می‌زنیم. اگر هماهنگ باهم و همراه هم پارو نزنیم، قایق پیش نمی‌رود. اگر من به‌تنهایی پارو بزنم و شما تلاشی نکنید، قایق دور ودش می‌چرخد و برعکس اگر من هم پا‌به‌پای شما پارو نزنم، قایق ما به مقصد نمی‌رسد. بنابراین لازم است در تمام مراحل کار باهم همکاری کنیم».

فهرست کتاب راه و رسم درمانگری در نظریه شناختی رفتاری

پیش گفتار

فصل اول – اصول درمان شناختی رفتاری

مقدمه

ویژگی‌های درمان شناختی رفتاری

اصول بنیادین در تبیین و درمان اختلالات روانی از دیدگاه شناختی رفتاری

خلاصه فصل

فصل دوم – مدل شناختی رفتاری اختلالات روانی

مقدمه

اجزای رفتاری در مدل شناختی رفتاری

تقویت و رفتار

الگوهای رفتاری در اختلالات روانی

اجزای شناختی در مدل شناختی رفتاری

باورهای بنیادین

باورهای میانجی

راهبردهای مقابله رفتاری

افکار خودآیند منفی

خطاهای شناختی

مدل شناختی رفتاری و پردازش اطلاعات

خلاصه فصل

فصل سوم – ارزیابی شناختی رفتاری

مقدمه

روش‌های ارزیابی شناختی رفتاری

راه و رسم درمانگری در نظریه شناختی رفتاری

مصاحبه تشخیصی

اجزای مصاحبه تشخیصی

مشاهده

خودپایی مشاهده خود

آزمایش رفتاری

پرسشنامه‌ها

پرسشنامه افسردگی بک (BDIII)

پرسشنامه اضطراب بک (BAI)

پرسشنامه ناامیدی بک (BHS)

پرسشنامه خودکشی بک (BSS)

مقیاس نگرش‌های ناکارآمد ((DAS

پرسشنامه باور شخصی (PBQ)

خلاصه فصل

فصل چهارم – مفهوم‌پردازی مورد

مقدمه

جمع‌بندی اطلاعات و رسیدن به مفهوم‌پردازی مورد

عوامل تسریع‌کننده

برش مقطعی از توالی‌های شناخت هیجان و رفتار ناکارآمد

برش طولی از توالی‌های شناخت، هیجان و رفتار ناکارآمد

نقاط قوت و سرمایه‌های فردی

فرضیه کار

طرح درمان

فهرست مشکلات

فهرست اهداف

برنامه درمان

روند درمان

رابطه درمانی

مقدمه

رابطه درمانی

مهارت‌های کلان اداره جلسات

روش‌های درمانی و مداخلات

موانع

پیامد و نتیجه درمان

نمونه‌ای از مفهوم‌پردازی مورد

خلاصه فصل

فصل پنجم – فرایند و رابطه درمانی

مقدمه

رابطه درمانی

همدلی و گوش دادن فعال

خلوص و صداقت در رابطه

فرایند درمان شناختی رفتاری

مهارت‌های کلان اداره جلسات

ریز مهارت‌های فرایندی در درمان شناختی رفتاری

استفاده از استعاره مثال و داستان در درمان شناختی رفتاری

میزان فعالیت درمانگر

برازنده‌سازی

انتقال و انتقال متقابل در درمان شناختی رفتاری

خودافشایی

موضوعات اخلاقی که نگرش ارزشی درمانگر شناختی رفتاری را می‌سازند

خلاصه فصل

فصل ششم – ساختار درمان شناختی رفتاری

مقدمه

ساختار کلی درمان

– ساختار جلسات درمان

– ساختار جلسه نخست درمان

– ساختار جلسات دوم به بعد

فصل هفتم – تکلیف در درمان شناختی رفتاری

مقدمه

اهمیت تکلیف

نکات مهم در تعیین تکالیف درمانی

انواع تكاليف.

تکالیف مبتنی بر خودپایی

آموزش روان‌شناختی

برنامه‌ریزی فعالیت‌ها

استفاده از تکلیف برای تنظیم هیجان

تکالیف مبتنی بر افزایش کفایت بین فردی

استفاده از تکالیف برای آزمودن فرضیات

موانع اجرای تکلیف و غلبه بر آن‌ها

خلاصه فصل

سخن آخر

منابعی برای مطالعه بیشتر در حوزه درمان شناختی رفتاری

منابع