روانشناسی سلامت جین اگدن – ترجمه سارا ساعدی (نشر ابن سینا)

معرفی کتاب روانشناسی سلامت

کتاب روانشناسی سلامت اثر جین اگدن، با ترجمه سارا ساعدی از انتشارات ابن سینا، با تکیه بر مدل زیستی ـ روانی ـ اجتماعی، رابطۀ میان عوامل جسمانی، روان‌شناختی و اجتماعی را در شکل‌گیری سلامت و بیماری بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که رفتارها، باورها و شرایط محیطی چگونه بر وضعیت سلامت انسان تأثیر می‌گذارند.

یکی از محورهای اصلی کتاب، بررسی رفتارهای مرتبط با سلامت و عوامل مؤثر بر تغییر آن‌هاست. چرا آگاهی از پیامدهای رفتارهای ناسالم همیشه به تغییر رفتار منجر نمی‌شود؟ چه عواملی بر تصمیم افراد برای رعایت رژیم غذایی، افزایش فعالیت بدنی یا پایبندی به درمان تأثیر می‌گذارند؟ جین اگدن برای پاسخ به این پرسش‌ها، نظریه‌هایی مانند مدل باور سلامت، نظریۀ رفتار برنامه‌ریزی‌شده، نظریۀ خودکارآمدی و مدل مراحل تغییر را معرفی می‌کند و نقش باورهای فردی، ادراک خطر و شرایط اجتماعی را در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با سلامت توضیح می‌دهد.

کتاب در چهار بخش تنظیم شده و مباحث را از مفاهیم پایه تا موضوعات تخصصی‌تر پیش می‌برد. ابتدا تاریخچۀ روانشناسی سلامت، محدودیت‌های مدل زیست‌پزشکی و رویکرد زیستی ـ روانی ـ اجتماعی بررسی می‌شوند. سپس رفتارهای سلامت، پیشگیری و تغییر رفتار مورد توجه قرار می‌گیرند. در بخش‌های بعدی نیز تجربۀ بیماری، درد، استرس، بیماری‌های مزمن و رابطۀ پزشک و بیمار بررسی می‌شوند. در این مباحث، علاوه بر جنبه‌های جسمانی بیماری، به واکنش‌های روان‌شناختی و برداشت فرد از وضعیت خود نیز پرداخته می‌شود.

ویژگی های ویراست هفتم کتاب، به‌ویژه در به‌روزرسانی مباحث و توجه به مسائل معاصر، قابل توجه است. در این ویراست، مطالعات موردی واقعی به ابتدای فصل‌ها اضافه شده‌اند تا مفاهیم علمی با مثال‌های ملموس همراه شوند. همچنین موضوعاتی مانند تأثیر فرهنگ، قومیت، جنسیت، هویت جنسی و مناسبات قدرت بر سلامت و پژوهش‌های این حوزه گسترش یافته‌اند. بررسی همه‌گیری کووید ـ ۱۹ و نابرابری‌های مرتبط با آن نیز از دیگر مباحث این ویراست است.

از دیگر موضوعات مطرح‌شده در کتاب می‌توان به بررسی بیماری‌هایی مانند HIV/AIDS، سرطان، بیماری عروق کرونر قلب و چاقی و همچنین وضعیت‌هایی مانند فیبرومیالژیا و آسیب‌های مغزی اشاره کرد. مدیریت استرس، شناخت بیماری، پایبندی به درمان و کیفیت زندگی نیز از جمله مباحثی هستند که در ارتباط با این بیماری‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرند.

کتاب روانشناسی سلامت در کنار معرفی نظریه‌ها و یافته‌های علمی، به روش‌شناسی پژوهش و ارزیابی اعتبار شواهد نیز توجه دارد. استفاده از زبان ساده و روشن، مطالعات موردی، مثال‌های کاربردی و پرسش‌های تأمل‌برانگیز، به درک بهتر مفاهیم کمک می‌کند و امکان بررسی انتقادی موضوعات روانشناسی سلامت را فراهم می‌سازد.

کتاب مرتبط: روانشناسی سلامت شلی ای تیلور

این کتاب مناسب چه کسانی است؟

کتاب روانشناسی سلامت جین اگدن، منبعی مناسب برای دانشجویان روانشناسی، به‌ویژه علاقه‌مندان به حوزۀ روانشناسی سلامت است. دانشجویان پزشکی، پرستاری، تغذیه، علوم توانبخشی و مشاوره نیز می‌توانند با مطالعۀ این اثر، شناخت بهتری از عوامل روان‌شناختی و اجتماعی مؤثر بر سلامت و مراقبت از بیماران به دست آورند.

همچنین روانشناسان، مشاوران، متخصصان بالینی و فعالان حوزۀ پیشگیری از بیماری و ارتقای سلامت می‌توانند از نظریه‌ها و مباحث کاربردی کتاب در فعالیت‌های حرفه‌ای خود بهره ببرند. بخش روش‌شناسی و ارزیابی انتقادی پژوهش‌ها نیز این اثر را به منبعی مفید برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پژوهشگران حوزۀ سلامت تبدیل می‌کند.

توضیحات تکمیلی

جین اگدن (Jane Ogden) روان‌شناس و استاد دانشگاه در حوزۀ روان شناسی سلامت است که بیش از سه دهه در زمینۀ رفتارهای مرتبط با تغذیه و مدیریت وزن پژوهش و فعالیت علمی داشته است. رفتار خوردن، چاقی، کنترل وزن، سلامت زنان و ارتباطات در نظام مراقبت‌های بهداشتی از مهم‌ترین حوزه‌های تخصصی او هستند. اگدن در سال ۱۹۹۰ مدرک دکتری خود را از مؤسسۀ روان‌پزشکی لندن دریافت کرده و دارای دکترای افتخاری از دانشگاه باکینگهام است. او همچنین سابقۀ تدریس در رشته‌های روانشناسی، تغذیه و علوم سلامت، راهبری دورۀ دکتری روانشناسی و استادی در دانشکدۀ پزشکی هلسه فورده نروژ را در کارنامۀ علمی خود دارد.

مترجمان کتاب روانشناسی سلامت ابن سینا دکتر سارا ساعدی، استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس، دکتر محسن جدیدی، دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس، و مرجان حاتمی برزیان، دانشجوی دکتری روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه هستند که این اثر را زیر نظر دکتر حمید پورشریفی، دانشیار روانشناسی دانشگاه علوم توانبخشی  و سلامت ترجمه کرده‌اند.

فهرست کتاب روانشناسی سلامت انتشارات ابن سینا

بخش اول: زمینۀ روانشناسی سلامت

مقدمه‌ای بر روانشناسی سلامت: نظریه‌ها و روش‌ها

بخش دوم: سالم ماندن: سلامت باورها، رفتار و تغییر رفتار

باورهای سلامتی

رفتارهای اعتیادآور

رفتار خوردن

ورزش

رابطۀ جنسی

تغییر رفتارهای سلامت‌محور

بخش سوم: بیمار شدن

شناخت بیماری (برداشت‌های ذهنی از بیماری)

دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی

استرس و بیماری

بخش چهارم: بیمار بودن

درد و اثر دارو نما

بیماری مزمن: اج‌آی‌وی و سرطان

بیماری‌های مزمن: چاقی و بیماری قلبی عروقی

وضعیت سلامت و کیفیت زندگی

جنسیت و سلامت