روانشناسی یادگیری؛ مقدمه‌ ای بر دیدگاه کارکردی – شناختی

معرفی کتاب روانشناسی یادگیری

کتاب روانشناسی یادگیری؛ مقدمه‌ای بر دیدگاه کارکردی – شناختی نوشته یان داهاور و شان هیوز با ترجمه دکتر پرستو حسن‌ زاده و انتشار توسط انتشارات ارسباران، یکی از آثار تازه و متفاوت در حوزۀ روانشناسی یادگیری به‌شمار می‌رود. این کتاب که در چاپ نخست خود در سال ۱۴۰۴ منتشر شده است، تلاش می‌کند پلی میان دو جریان مهم در مطالعۀ یادگیری، یعنی رویکرد کارکردی و رویکرد شناختی، ایجاد کند و تصویری منسجم‌تر از فرایندهای یادگیری در اختیار خوانندگان قرار دهد.

در بسیاری از منابع کلاسیک روانشناسی یادگیری، یا تأکید اصلی بر تبیین‌های شناختی است و یا صرفاً بر جنبه‌های کارکردی و رفتاری تمرکز می‌شود. نقطۀ قوت این کتاب در آن است که ضمن حفظ مرز میان پدیده‌های یادگیری و نظریه‌های فرایند ذهنی، نشان می‌دهد این دو رویکرد چگونه می‌توانند در کنار یکدیگر به درک عمیق‌تر رفتار انسان کمک کنند. نویسندگان با بهره‌گیری از چارچوب کارکردی – شناختی، تلاش کرده‌اند دانش حاصل از پژوهش‌های تجربی و نظری را به شکلی نظام‌مند و قابل‌فهم ارائه دهند.

ساختار کتاب به‌گونه‌ای طراحی شده است که خواننده به‌تدریج با سطوح مختلف یادگیری آشنا می‌شود. کتاب با طرح این پرسش آغاز می‌شود که یادگیری چیست و چگونه می‌توان آن را مطالعه کرد؟ و سپس در فصل‌های مختلف به موضوعاتی مانند اثرات قاعده‌مندی‌ها در حضور محرک واحد، شرطی‌سازی کلاسیک، شرطی‌سازی عامل، اشکال پیچیدۀ یادگیری و در نهایت کاربرد اصول یادگیری در ارتقای بهزیستی فردی و اجتماعی می‌پردازد.

یکی از ویژگی‌های ارزشمند کتاب، ارائۀ تعریفی روشن از یادگیری است. در این اثر، یادگیری به‌عنوان تغییر رفتار حاصل از قاعده‌مندی‌های محیطی معرفی می‌شود؛ تعریفی که به نویسندگان اجازه داده است انواع گوناگون یادگیری را در قالبی منسجم بررسی کنند. همچنین توجه به نظریۀ چارچوب رابطه‌ای و نقش آن در تبیین اشکال ساده و پیچیدۀ یادگیری، از دیگر ویژگی‌هایی است که این اثر را از بسیاری از منابع مشابه متمایز می‌کند.

از نظر آموزشی نیز کتاب روانشناسی یادگیری ترجمه حسن زاده ساختاری منظم و دانشجوپسند دارد. هر فصل پیش از ورود به مباحث اصلی، مفاهیم و اهداف یادگیری را معرفی می‌کند تا خواننده تصویر روشنی از مسیر مطالعه داشته باشد. استفاده از اشکال، جدول‌ها، کادربندی‌های آموزشی و پانویس‌های توضیحی نیز موجب شده است مطالب تخصصی با وضوح بیشتری منتقل شوند و فرایند یادگیری برای مخاطب آسان‌تر شود.

کتاب مرتبط: روانشناسی حافظه و یادگیری

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

خرید کتاب روانشناسی یادگیری انتشارات ارسباران در درجۀ نخست به دانشجویان روانشناسی، علوم تربیتی، مشاوره و رشته‌های مرتبط پیشنهاد می‌شود؛ زیرا مفاهیم بنیادین یادگیری را با نگاهی علمی و در عین حال منظم توضیح می‌دهد. دانشجویانی که می‌خواهند با نظریه‌های یادگیری آشنا شوند یا درک عمیق‌تری از ارتباط میان رویکردهای شناختی و رفتاری به‌دست آورند، می‌توانند از مطالب این اثر بهره‌مند شوند. همچنین روانشناسان، درمانگران و پژوهشگران حوزۀ علوم رفتاری از مخاطبان مهم این کتاب هستند.

آشنایی با اصول یادگیری و سازوکارهای تغییر رفتار می‌تواند در طراحی مداخلات درمانی، آموزش مهارت‌ها و تحلیل رفتار انسان نقش مهمی ایفا کند. علاوه بر مخاطبان تخصصی، افرادی که به شناخت بهتر ذهن، رفتار و فرایندهای یادگیری علاقه دارند نیز می‌توانند از مطالعۀ این کتاب روانشناسی بهره‌مند شوند. زبان علمی اما نسبتاً روان کتاب باعث شده است خوانندگان علاقه‌مند به روانشناسی نیز بتوانند با مفاهیم اصلی آن ارتباط برقرار کنند.

توضیحات تکمیلی

روانشناسی یادگیری شاخه‌ای از علم روانشناسی است که به بررسی چگونگی شکل‌گیری، تغییر و تثیت رفتارها و دانش انسان می‌پردازد. مطالعۀ این حوزه به ما کمک می‌کند بفهمیم چگونه تجربه‌ها، محیط و فرایندهای ذهنی بر یادگیری اثر می‌گذارند و چگونه می‌توان از این دانش در آموزش، درمان و بهبود کیفیت زندگی استفاده کرد.

کتاب روانشناسی یادگیری یان داهاور با قلم یان داهاور و شان هیوز و ترجمه دکتر پرستو حسن‌ زاده، توسط انتشارات ارسباران منتشر شده است. ساختار آموزشی منظم، فصل‌بندی هدفمند، بهره‌گیری از جدول‌ها و نمودارهای آموزشی و توجه هم‌زمان به رویکردهای کارکردی و شناختی، این اثر را به منبعی ارزشمند برای مطالعه و آموزش تبدیل کرده است.

بریدۀ کتاب

رابطۀ بین یادگیری و کاربرد
در سراسر کتاب، یادگیری را به مثابه اثر، یعنی تغییر رفتار حاصل از قاعده‌مندی‌های محیطی، تعریف کرده‌ایم. قاعده‌مندی‌ها اشاره به الگوها یا رویدادهای نظام‌مندی دارند که در خلال زمان یا مکان روی می‌دهند. همان‌طور که مطرح کردیم، سه نوع قاعده‌مندی مهم وجود دارند: قاعده‌مندی‌ها در حضور (الف) محرک واحد، (ب) محرک‌های متعدد و (ج) محرک‌ها و پاسخ‌ها.

هریک از این شیوه‌های سازمان‌دهی محیط به اثر رفتاری می‌انجامد. به‌علاوه، قاعده‌مندی‌های گوناگون می‌توانند مشترکا بر رفتار تأثیر بگذارند (یعنی یادگیری پیچیده). همۀ این اثرات یادگیری توسط پنج عامل گوناگون می‌توانند مشترکا بر رفتار تأثیر بگذارند (یعنی یادگیری پیچیده). همۀ این اثرات یادگیری توسط پنج عامل گوناگون تعدیل می‌شوند: ماهیت محرک‌ها و رفتارهایی که قاعده‌مندی را تشکیل می‌دهند، رفتار مورد استفاده برای آزمون تأثیر قاعده‌مندی.

فهرست کتاب روانشناسی یادگیری؛ مقدمه‌ ای بر دیدگاه کارکردی شناختی

مقدمه: یادگیری چیست و چگونه می‌توانیم آن را مطالعه کنیم؟

فصل 1: اثرات قاعده‌مندی‎‌ها در حضور محرک واحد

فصل 2: شرطی‌سازی کلاسیک: اثرات قاعده‌مندی‌ها در حضور محرک‌های متعدد

فصل 3: شرطی‌سازی عامل: اثرات قاعده‌مندی‌ها در حضور محرک‌ها و رفتار

فصل 4: اشکال پیچیدۀ یادگیری: اثرات مشترک قاعده‌مندی‌های متعدد

فصل 5: روان‌ شناسی یادگیری کاربردی: کاربرد اصول یادگیری در ارتقای بهزیستی افراد، گروه‌ها و جوامع