روش‌ های شناسایی نا‌توانایی های یادگیری ویژه – آلفونسو

معرفی کتاب روش های شناسایی ناتوانایی های یادگیری ویژه (ویراست دوم)

شناسایی ناتوانی یادگیری ویژه، فراتر از تشخیص ضعف تحصیلی یا مشاهدۀ دشواری کودک در خواندن، نوشتن و ریاضی است. ارزیابی دقیق مستلزم بررسی این موضوع است که مشکلات یادگیری چگونه بروز می‌کنند، چه تفاوت‌هایی میان توانایی‌های شناختی و عملکرد تحصیلی دانش‌آموز وجود دارد و کدام رویکرد می‌تواند تصویری معتبرتر از نیازهای آموزشی او ارائه دهد. بااین‌حال، دربارۀ بهترین روش شناسایی این ناتوانی‌ها دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد؛ اختلاف‌نظرهایی که بر فرایند ارزیابی، تشخیص و انتخاب مداخلات آموزشی اثر می‌گذارند.

کتاب روش های شناسایی ناتوانایی های یادگیری ویژه نوشتۀ دان پی. فلانگان و وینسنت سی. آلفونسو، به بررسی همین مسئله می‌پردازد. این اثر با گردآوری دیدگاه‌های پژوهشگران مختلف، مجموعه‌ای از تعاریف، نمودهای تحصیلی، مدل‌های تشخیصی و ملاحظات تخصصی را در اختیار خواننده قرار می‌دهد تا با مبانی و تفاوت‌های رویکردهای موجود آشنا شود.

یکی از محورهای اصلی این کتاب روانشناسی، بررسی این دیدگاه است که نمی‌توان لزوماً یک روش تشخیصی واحد را برای همۀ دانش‌آموزان دارای ناتوانی یادگیری ویژه مناسب دانست. این گروه از دانش‌آموزان از نظر توانایی‌های شناختی، فرایندهای عصب‌روان‌شناختی و الگوهای عملکرد تحصیلی تفاوت‌های مهمی دارند. ازاین‌رو، شناخت رویکردهای مختلف و آگاهی از ظرفیت‌ها و محدودیت‌های هرکدام، بخش مهمی از فرایند ارزیابی تخصصی به شمار می‌رود.

به صورت کلی این اثر بیش از آنکه بر معرفی یک روش تشخیصی واحد تکیه کند، بستری برای شناخت و مقایسه رویکردهای گوناگون فراهم می‌آورد؛ رویکردهایی که هرکدام می‌توانند در فهم ویژگی‌های متفاوت دانش‌آموزان نقش داشته باشند.

آشنایی با نمودهای ناتوانی یادگیری و مبانی ارزیابی

بخش نخست کتاب به تعریف و بررسی نمودهای ناتوانی یادگیری ویژه در حوزه‌های اصلی تحصیلی اختصاص دارد؛ از جمله خواندن، نوشتن، ریاضی، زبان شفاهی و مهارت‌های مرتبط با گوش‌دادن. در این بخش، خواننده با دیدگاه‌های مختلف دربارۀ ماهیت و علل این ناتوانی‌ها آشنا می‌شود؛ دیدگاه‌هایی که بر تفاوت‌های عصب‌روان‌شناختی، نقص در فرایندهای خاص یا تأخیرهای رشدی تأکید دارند. همچنین، فصل مستقلی به ناتوانی‌های یادگیری غیرکلامی می‌پردازد.

این مباحث کمک می‌کنند ناتوانی یادگیری ویژه صرفاً به‌عنوان یک برچسب تشخیصی در نظر گرفته نشود، بلکه تنوع نمودهای آن و تفاوت‌های احتمالی میان دانش‌آموزان نیز مورد توجه قرار گیرد.

بررسی و مقایسه مدل‌های شناسایی

بخش دوم، هسته اصلی کتاب را تشکیل می‌دهد و به مدل‌ها و روش‌های پژوهش‌محور برای شناسایی ناتوانی یادگیری ویژه می‌پردازد. در این بخش، رویکردهای مختلف در کنار یکدیگر بررسی می‌شوند؛ از جمله:

• مدل ناهمخوانی توانایی و پیشرفت: رویکردی که بر تفاوت میان توانایی‌های دانش‌آموز و میزان پیشرفت تحصیلی او تکیه دارد.
• پاسخ به مداخله (RTI): رویکردی که واکنش دانش‌آموز به آموزش و مداخلات مبتنی بر شواهد را در فرایند شناسایی در نظر می‌گیرد.
• الگوی نقاط قوت و ضعف (PSW): رویکردی که روابط میان توانایی‌های شناختی، فرایندهای عصب‌روان‌شناختی و عملکرد تحصیلی را بررسی می‌کند.
• رویکردهای عصب‌روان‌شناختی و مدل‌های تلفیقی: روش‌هایی که اطلاعات حاصل از ارزیابی‌های مختلف را برای شناخت دقیق‌تر ویژگی‌های یادگیری دانش‌آموز به کار می‌گیرند.

کتاب به معرفی این مدل‌ها بسنده نمی‌کند؛ بلکه تفاوت مبانی نظری، شیوه‌های اجرایی و نقاط قوت آن‌ها را نیز در معرض بررسی قرار می‌دهد.

برخی رویکردها از نظر مبانی یا معیارهای تشخیصی با یکدیگر اختلاف دارند و ممکن است به شناسایی دانش‌آموزان متفاوتی منجر شوند. آشنایی با این اختلاف‌ها، امکان درک دقیق‌تر بحث‌های تخصصی این حوزه را فراهم می‌کند و از ساده‌انگاری در انتخاب یک مدل تشخیصی جلوگیری می‌کند.

همچنین، توجه به روش‌های تلفیقی از ویژگی‌های مهم این اثر است. در این رویکرد، استفاده از اطلاعات شناختی و عصب‌روان‌شناختی لزوماً در تقابل با بررسی پاسخ دانش‌آموز به مداخله قرار نمی‌گیرد؛ بلکه می‌توان این منابع اطلاعاتی را در چارچوبی منسجم‌تر مورد استفاده قرار داد.

ملاحظات ویژه در شناسایی ناتوانی یادگیری

بخش سوم کتاب به موضوعاتی می‌پردازد که در ارزیابی دانش‌آموزان مشکوک به ناتوانی یادگیری ویژه اهمیت ویژه‌ای دارند. تمایز میان تفاوت‌های فرهنگی و زبانی با ناتوانی یادگیری، یکی از این موضوعات است؛ زیرا بدون توجه به زمینه زبانی و فرهنگی دانش‌آموز، احتمال برداشت نادرست از عملکرد او وجود دارد.

تشخیص افتراقی نیز از دیگر مباحث این بخش است. در این زمینه، کتاب به ضرورت تمایز ناتوانی یادگیری ویژه از سایر مشکلاتی می‌پردازد که ممکن است نشانه‌هایی مشابه داشته باشند. همچنین، موضوع مهارت‌های خواندن کلمات با توجه به پژوهش‌های مرتبط بررسی می‌شود.

کتاب مرتبط: یادگیری و مشکلات یادگیری پیتر وستوود

🔹 ویژگی های ساختاری و محتوایی کتاب

این کتاب با بهره‌گیری از مطالب پژوهشی و دیدگاه‌های متنوع، برای مطالعه تخصصی و مراجعه موضوعی به مباحث ارزیابی طراحی شده است. ویژگی‌های آن عبارت‌اند از:

• برای تکمیل توضیحات و ارائه یافته‌ها، آمار و اطلاعات مرتبط با قوانین و رویکردهای آموزشی از جداول متعدد در متن استفاده شده است.
• برای جمع‌بندی مباحث و روشن‌تر شدن نکات اصلی، در تمامی فصل‌ها نتیجه‌گیری در پایان فصل وجود دارد.
• برای دسترسی به مراجع پژوهشی مرتبط با هر موضوع، منابع و مراجع در انتهای فصل معرفی می‌شوند.
• برای توضیح اصطلاحات و کمک به درک بهتر مطالب، پانویس در برخی صفحات وجود دارد.
• برای آشنایی با افرادی که در تدوین فصل‌های کتاب مشارکت داشته‌اند، اطلاعات مربوط به نویسندگان و ویراستاران در انتهای کتاب قرار گرفته است.
• واژه‌نامه انگلیسی به فارسی و فارسی به انگلیسی برای مراجعه به معادل‌های تخصصی و استفاده آسان‌تر از اصطلاحات حوزۀ ناتوانی‌های یادگیری در انتهای کتاب وجود دارد.
• جلد گالینگور و حجم قابل‌توجه کتاب نیز با گستردگی مباحث آن همراه است.

به اطلاع شما می‌رسانیم که امکان خرید کتاب روش‌ های شناسایی نا‌توانایی های یادگیری ویژه و سایر کتاب های روانشناسی تربیتی و آموزش با بیشترین تخفیف در نشر روان آموز وجود دارد. درصورت تهیۀ این کتاب خواهشمندیم نظرات ارزشمند خود را با ما درمیان بگذارید.

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

کتاب روش های شناسایی ناتوانایی های یادگیری ویژه انتشارات ارجمند برای افرادی مناسب است که در حوزه ارزیابی، آموزش یا مطالعه تخصصی مشکلات یادگیری فعالیت می‌کنند و به شناخت دقیق‌تر مبانی تشخیص و تفاوت میان مدل‌های موجود نیاز دارند.

• روانشناسان و متخصصان ارزیابی روان‌شناختی: برای آشنایی با رویکردهای تشخیصی و بررسی نقش توانایی‌های شناختی و فرایندهای عصب‌روان‌شناختی در ارزیابی.
• روانشناسان کودک و متخصصان حوزه ناتوانی‌های یادگیری: برای شناخت نمودهای مختلف ناتوانی یادگیری ویژه و آشنایی با ملاحظات تشخیص افتراقی.
• مشاوران مدارس و متخصصان آموزش ویژه: برای درک بهتر تفاوت میان مدل‌های شناسایی و آشنایی با جایگاه پاسخ به مداخله در کنار سایر رویکردها.
• معلمان و کارشناسان آموزشی: برای شناخت بهتر دشواری‌های یادگیری در حوزه‌های خواندن، نوشتن، ریاضی و زبان و آشنایی با مبانی ارزیابی تخصصی.
• دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های روانشناسی، علوم تربیتی و عصب‌روانشناسی: برای مطالعه نظریه‌ها، پژوهش‌ها و اختلاف‌نظرهای علمی درباره شناسایی ناتوانی یادگیری ویژه.
• متخصصانی که با دانش‌آموزان دارای مشکلات یادگیری کار می‌کنند: برای آشنایی با اهمیت تفاوت‌های فردی، عوامل فرهنگی و زبانی و ضرورت ارزیابی جامع.

این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی تناسب دارد که می‌خواهند فراتر از آشنایی مقدماتی با اختلالات یادگیری بروند و مبانی، ظرفیت‌ها و محدودیت‌های مدل‌های تشخیصی را با نگاهی مقایسه‌ای بررسی کنند.

توضیحات تکمیلی

دان پی. فلانگان (Dawn P. Flanagan)، استاد روانشناسی در دانشگاه سنت جان (St. John’s University) در ایالت نیویورک آمریکا و از پژوهشگران برجسته در زمینۀ روانشناسی مدرسه‌ای، ارزیابی شناختی و تشخیص و درمان اختلالات یادگیری خاص است.

او مدرک کارشناسی روانشناسی خود را در سال ۱۹۸۶ از دانشگاه ماساچوست و مدارک کارشناسی ارشد و دکتری خود را در رشتۀ روانشناسی مدرسه‌ای به‌ترتیب در سال‌های ۱۹۸۹ و ۱۹۹۲ از دانشگاه ایالتی اوهایو دریافت کرده است. فلاناگان بیش از همه به دلیل توسعۀ رویکرد ارزیابی متقاطع مبتنی بر نظریه کَتِل–هورن–کارول (CHC Cross-Battery Approach) و ارائه تعریفی عملیاتی از اختلال یادگیری خاص شناخته می‌شود.

وینسنت سی. آلفونسو (Vincent C. Alfonso)، دیگر نویسندۀ این اثر،وینسنت سی. آلفونسو (Vincent C. Alfonso)، دارای مدرک دکتری، رئیس پیشین دانشکده آموزش Gonzaga University در ایالات متحده آمریکا، رئیس موقت دانشکده تحصیلات تکمیلی روان‌شناسی Ferkauf Graduate School of Psychology at Yeshiva University و رئیس پیشین بخش روانشناسی مدرسه‌ای انجمن روانشناسی آمریکا (American Psychological Association) بوده است.

بریدۀ کتاب

تعاریف ناتوانی یادگیری به اواسط تا اواخر دهۀ 1800 در رشته‌های عصب‌شناسی، روان‌شناسی و آموزش باز می‌گرد (ماثر و گداشتاین، 2008). اولین تعاریف ثبت‌شده از ناتوانی یادگیری توسط پزشکان بر اساس مشاهدات آنها از افرادی که با وجود هوش عمومی متوسط یا بالاتر از متوسط، با مشکلات چشمگیری در کسب مهارت‌های تحصیلی پایه مواجه بودند، یا کسانی که توانایی خود رابرای انجام تکالیف خاص پس از یک آسیب مغزی ناشی از ضربه به سر یا سکتۀ مغزی از دست داده بودند، ایجاد شد (کافمن، 2008). با توجه به اینکه پزشکان در آن زمان فناوری لازم یا ابزارهای قابل دفاع روان‌سنجی را برای آزمایش فرضیه‌های خود در مورد ناتوانی یادگیری مبتنی بر مغز نداشتند، مطالعۀ متمرکز بر پزشکی ناتوانی راکد ماند و منجر به توسعۀ تعاریف اجتماعی و متمرکز بر آموزش [از ناتوانی یادگیری] شد که [برای آن] یک علت عصبی اساسی را فرض می‌کردند (هیل و فیورلو، 2004؛ کافمن، 2008؛ لیون و همکاران، 2001).

در سال 1963، ساموئل کرک برای گروهی از مربیان و والدین در اجلاس کاوش در مشکلات کودک معلول ادراکی در شیکاگوی ایلینوی سخنرانی کرد. هدف این اجلاس عبارت بود از (1) جمع‌آوری اطلاعات از کارشناسان برجسته از زمینه‌های مختلف درمورد مشکلات کودکانی که دشواری‌های یادگیری مبتنی بر ادراک داشتند و (2) ایجاد یک سازمان ملی که برای ارائۀ خدمات ایمن برای این کودکان تلاش می‌کرد.

فهرست کتاب روش‌ های شناسایی نا‌توانایی های یادگیری ویژه

پیشگفتار

بخش اول- تعاریف و نمود های ناتوانی های یادگیری ویژه

1- مروری بر ناتوانی‌های یادگیری ویژه

2- عصب روان‌شناسی اختلال‌های خواندن نحوۀ نمود ناتوانی یادگیری ویژه در خواندن

3- نحوۀ نمود ناتوانی یادگیری ویژه در ریاضی

4- نحوۀ نمود ناتوانی یادگیری ویژه در نوشتن

5- نحوۀ نمود ناتوانی یادگیری ویژه بیان شفاهی و درک مطلب شنیداری

6- ناتوانی‌های یادگیری غیرکلامی

بخش دوم- روش ها و مدل های شناسایی ناتوانی یادگیری ویژه

7- پاسخ به مداخله رویکردی برای شناسایی ناتوانی یادگیری ویژه

8- استفاده از پاسخ دانش‌آموز به مداخله برای شناسایی ناتوانی یادگیری ویژه

9- کمک‌های علوم اعصاب شناختی به درک نظری ناتوانی یادگیری ویژه

10- یکپارچه‌سازی تشخیص‌های ناتوانی یادگیری ویژه مرتبط آموزشی، الگوهای نقاط قوت و …

11- تعریف عملیاتی ناهمخوانی/ همخوانی دوگانۀ ناتوانی یادگیری ویژه

12- آسان‌سازی الگوی نقاط قوت و ضعف

13- فرایند ارزیابی انتخابی اصلی و مدل‌های ناهمخوانی/ همخوانی دوگانه برای …

بخش سوم- ملاحظات خاص در شناسایی ناتوانی یادگیری ویژه

14- تفاوت یا اختلال

15- تشخیص افتراقی ناتوانی یادگیری ویژه از سایر مشکلات

درمورد ویراستاران

درمورد نویسندگان

واؤه نامه