سرچشمه های رنج اثر سلمان اختر – ترجمه الهام موسویان

معرفی کتاب سرچشمه های رنج

«رنج، بخشی جدانشدنی از حیات است، همان‌قدر که شادی و هیجان با ما همراه‌اند»

جملۀ بالا از سلمان اختر در کتاب سرچشمه های رنج است. کتابی که به‌جای آنکه وعدۀ رهایی از درد بدهد، خواننده را دعوت می‌کند تا درد را دقیق‌تر بشناسد. کتاب سرچشمه های رنج، کتابی است که نسخه‌های ساده‌انگارانه برای خوشبختی ارائه نمی‌کند، بلکه می‌کوشد سرچشمه‌های رنج‌های روانی را با نگاهی روانکاوانه، علمی و انسانی واکاوی کند.

نویسنده در مقدمۀ کتاب، میان دو نوع رنج تفاوت قائل می‌شود؛ رنجی که جزئی جدایی‌ناپذیر از زندگی انسان است و از کودکی تا سالمندی در کنار شادی و امید جریان دارد، و رنجی که ناخوشایند، بی‌مورد و افراطی با ماهیتی بیمارگونه است و می‌تواند کیفیت زندگی فرد و اطرافیانش را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد و در عین حال قابل درمان است. تمرکز کتاب حاضر بر دستۀ دوم رنج است.

این اثر از کتاب های روانکاوی تخصصی است که بر پایۀ شش هیجان و تجربۀ بنیادین شکل گرفته است: ترس، طمع، گناه، فریب، خیانت و انتقام. سه مفهوم نخست بیش از هر چیز فرد را درگیر رنج درونی می‌کنند، هرچند پیامدهای بین‌فردی نیز دارند. در مقابل، سه مفهوم دیگر افزون بر ایجاد آشفتگی درونی، بیشترین آسیب را متوجه دیگران می‌کنند و روابط انسانی را به چالش می‌کشند.

برای روشن‌کردن پیچیدگی هر یک از این رنج‌ها، اختر وارد سه لایه می‌شود: نخست لایهٔ پدیدارشناختی که در آن تجربهٔ زیستهٔ این احساسات را بررسی می‌کند، سپس لایهٔ تکوینی که ریشه‌های رشدی آن‌ها را در سیر شکل‌گیری شخصیت دنبال می‌کند، و در نهایت لایهٔ اجتماعی‌فرهنگی که این عواطف را در بستر انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی، کردارشناسی و علوم تکاملی قرار می‌دهد. برای آن‌که این ظرافت‌ها فقط در حد نظریه باقی نمانند، اختر پای ارجاعات ادبی و سناریوهای بالینی را هم در متن کتاب به میان می‌کشد.

کتاب دستورالعمل درمانی ارائه نمی‌دهد، اما ذهن درمانگر را برای مواجهه با موقعیت‌های دشوار بالینی تربیت می‌کند و او را به درکی عمیق‌تر از انتقال، انتقال متقابل و سازوکارهای ایگو می‌رساند.

به اطلاع شما همراهان روان آموز می‌رسانیم، که ما در این مجموعه امکان خرید کتاب سرچشمه های رنج سلمان اختر و سایر کتاب های روانشناسی را با بیشترین تخفیف برای شما فراهم کردیم. از شما عزیزان خواهشمندیم که درصورتی که هرگونه کتاب از مجموعۀ ما تهیه کردید، نظرات ارزشمند روانشناسانه یا نقادانۀ خود را با ما درمیان بگذارید.

محصول مرتبط: کتاب هیجانات سلمان اختر

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

در نگاه نخست شاید تصور شود این کتاب تنها برای روانکاوان یا درمانگران نوشته شده است؛ اما دامنۀ مخاطبان آن گسترده‌تر از این است. دانشجویان روانشناسی، مشاوران، رواندرمانگران، پژوهشگران علوم رفتاری و هر فردی که به شناخت سازوکارهای ذهن و روابط انسانی علاقه دارد، می‌تواند از مطالعۀ این اثر بهره ببرد.

در عین حال، خوانندۀ غیرمتخصص درصورتی که پیش‌زمینۀ کمی از روانشناسی داشته باشد، می‌تواند از این اثر بهره‌مند شود. بسیاری از احساساتی که در کتاب بررسی شده‌اند، تجربه‌هایی آشنا برای همۀ انسان‌ها هستند.

توضیحات تکمیلی

فخری دیویدز، روانکاو برجستۀ بریتانیایی، این کتاب را اثری درخشان توصیف می‌کند که سلمان اختر در آن با نگاهی نافذ به مفاهیمی مانند ترس، طمع، گناه، فریب، خیانت و انتقام پرداخته است. به باور او، نویسنده با تلفیق نظریه‌های روانکاوی، پژوهش‌های روانشناسی رشد، علوم اعصاب و حتی شعر و ادبیات، تصویری بدیع و عمیق از رنج انسان ارائه کرده است؛ رویکردی که کتاب را هم برای روانکاوان باتجربه جذاب می‌کند و هم برای کسانی که به‌تازگی وارد این حوزه شده‌اند.

از سوی دیگر، اتو کرنبرگ، از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان روانکاوی معاصر، این اثر را تحلیلی جامع از شش عاطفۀ بنیادین انسان می‌داند. او معتقد است سلمان اختر توانسته است ابعاد پدیدارشناختی، فرهنگی، اجتماعی و آسیب‌شناختی این هیجان‌ها را با دقت در کنار یکدیگر قرار دهد و با بهره‌گیری از نمونه‌های بالینی، نقش روانکاو را در شناخت و مهار جنبه‌های ویرانگر این عواطف به‌خوبی نشان دهد. کرنبرگ همچنین کتابشناسی غنی اثر را از نقاط قوت آن می‌شمارد و این کتاب را اثری می‌داند که ظرفیت تبدیل‌شدن به یکی از منابع مرجع در روانکاوی روان‌پویشی را دارد.

سلمان اختر (Salman Akhtar) روانکاو هندی-آمریکایی است که به‌عنوان نویسنده، شاعر و استاد روان‌پزشکی و رفتار انسانی در دانشکده پزشکی جفرسون در فیلادلفیا فعالیت می‌کند و از روانکاوان حوزۀ آموزش و همچنین تحلیل‌گر ناظر در مرکز روانکاوان فیلادلفیاست. او در هیئت تحریریۀ مجلۀ بین‌المللی روانکاوی آمریکا نیز عضویت داشته است.

اختر بیش از 300 اثر، شامل 15 کتاب نگارش کرده است که از جملۀ آنها می‌توان به گوش دادن تحلیلی، شرم و صفات الهام بخش نیز اشاره کرد. همچنین ویراستار 42 جلو کتاب روانکاوی و روانپزشکی نیز بوده است. همچنین جوایز بسیاری از جمله جایزۀ بهترین مقالۀ سال (1995) مجلۀ انجمن روانکاوی آمریکا، جایزۀ ادبی مارگرت ماهلر (1996)، جایزۀ زیگموند فروید جامعۀ پزشکان روانکاو آمریکا (2000)، جایزۀ سیگرونی (2013) و چندین جایزۀ معتبر دیگر را دریافت کرده است.

الهام موسویان دانش آموخته دکتری روانشناسی بالینی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز، مسئولیت ترجمۀ این اثر را برعهده گرفته و انتشارات ارجمند آن را به چاپ رسانیده است.

کتاب مرتبط: صفات الهام بخش

بریدۀ کتاب

ترس در فرهنگ وبستر چنین تعریف شده است: «هیجانی ناخوشایند و غالباً شدید که ناشی از انتظار یا آگاهی از خطر است» (میش، 1998، ص 425). اگرچه در این تعریف منبع تهديد مشخص نشده است، از لحن آن کاملاً پیداست که خطر مذکور واقعیتی بیرونی است. به‌بیان‌دیگر، ترس نوعی واکنش ملال‌آور به یک ابژۀ واقعی (برای مثال، حیوانی وحشی یا فردی مست و چاقوکش)، رویداد (برای مثال، زلزله یا هجوم جمعیت یا وضعیت (برای مثال، تماشای فیلمی ترسناک یا از دست کنترل خودرو در جاده‌ای یخبندان) است، که تهدیدآمیز به نظر می‌رسد. میزان ملال در مواجهه با خطر قريب‌الوقوع متفاوت است و در زبان انگلیسی چهار سطح برای شدت ترس شناسایی شده است که عبارت‌اند از: (الف) نگرانی، که به معنای انتظار وقوع رویدادی بد است، (ب) خوف، که به معنای باور به مواجهه با خطر در ترکیب با اکراه از روبه‌رویی با این وضعیت با ابژۀ ترسناک است؛ (ج) هراس، که حاکی از حس شدید ترس در ترکیب با بی‌قراری پرالتهاب (برای مثال، افزایش سرعت یا فرار کردن و برانگیختگی فیزیولوژیکی (برای مثال، افزایش ضربان قلب با دشواری تنفس) است؛ و (د) وحشت، که دال بر بهت و حیرت شدید، احساس به فنا رفتن، «تنهایی فجیع» (گرند، ۲۰۰۲) و فلج روانی حرکتی است.

فهرست کتاب سرچشمه های رنج

مقدمه

بخش 1: رنجی که تحمل می‌شود

1- ترس

2- طمع

3- گناه

بخش 2: رنجی که تحمیل می‌شود

4- فریب

5- خیانت

6- انتقام