پیشگامان نقد ادبی در ایران – دکتر محمد دهقانی

معرفی کتاب پیشگامان نقد ادبی در ایران

کتاب پیشگامان نقد ادبی در ایران اثر دکتر محمد دهقانی، پژوهشی جامع و روایی درباره شکل‌گیری و تحول نقد ادبی نوین در ایران است. نویسنده در این اثر با نگاهی تاریخی و بی‌طرفانه، مسیر گذار اندیشه ادبی ایرانی از سنت دیرپا به سوی روش‌های نو و علمی نقد را بررسی می‌کند و از جایگاه داور فاصله می‌گیرد تا همانند یک راوی منصف، ماجراهای نقد ادبی ایران در فاصله عصر بازگشت ادبی تا سال‌های منتهی به ۱۳۲۰ را روایت کند.

کتاب در دو بخش تنظیم شده است: بخش نخست که «ستیز با سنت» نام دارد، به جریان‌های انتقادی دوره قاجار می‌پردازد و پس از مروری کوتاه بر وضعیت نقد ادبی در عصر بازگشت، اندیشه‌های چهار چهره اثرگذار آن دوره میرزا فتحعلی آخوندزاده، طالبوف تبریزی، میرزا ملکم‌خان و میرزا آقاخان کرمانی را بررسی می‌کند.

دکتر دهقانی در کتاب پیشگامان نقد ادبی در ایران نشان می‌دهد چگونه این متفکران، هر یک از زاویه‌ای متفاوت، نخستین گام‌های عبور از نقد سنتی و حرکت به سمت نقد اجتماعی، تحلیلی و مدرن را برداشتند.

بخش دوم کتاب که «تجدد» نام‌گذاری شده، به دوره مشروطه تا شهریور ۱۳۲۰ اختصاص دارد؛ دوره‌ای که در آن تقریباً همه منتقدان سنت‌گرایان ادعای نو شدن دارند و می‌کوشند نقد را بر پایه علم، پژوهش، تجربه‌های تازه و آشنایی با روش‌های مدرن غربی استوار کنند.

دهقانی برای روایت این دوره از منابع دست‌اول، نشریات، رسائل و نوشته‌های همان زمان استفاده کرده و بارها به اشعار، مقالات و آثار ادبی رجوع کرده تا تصویر دقیقی از زمینه اجتماعی و فکری این دوران ارائه دهد. همین اتکای گسترده به متون معاصر با موضوع، کتاب را به یک روایت مستند، دقیق و خواندنی تبدیل کرده است.

هم‌اکنون می‌توانید جهت خرید کتاب پیشگامان نقد ادبی با تخفیف استثنایی در روان آموز اقدام کنید.

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی: این کتاب یکی از منابع ارزشمند برای فهم روند توسعه نقد ادبی مدرن در ایران و مطالعه جریان‌های فکری از قاجار تا مشروطه است.

منتقدان ادبی و علاقه‌مندان به نظریه و تاریخ نقد: برای افرادی که می‌خواهند بدانند نقد ادبی در ایران چگونه شکل گرفته و چه اندیشه‌هایی آن را دگرگون کرده است می‌توانند از کتاب پیشگامان نقد ادبی در ایران انتشارات سخن .

مدرسان دانشگاه و طراحان سرفصل‌های آموزشی: کتاب برای تدریس تاریخ نقد ادبی، مطالعات فکری دورۀ قاجار و مشروطه، و نیز شناخت بسترهای شکل‌گیری ادبیات مدرن کاربرد جدی دارد.

دانشجویان رشته‌های علوم انسانی مرتبط با تاریخ اندیشه، مطالعات فرهنگی و تاریخ مطبوعات: زیرا این کتاب تصویری روشن از تحولات فکری و اجتماعی ایران در یک دوره بسیار اثرگذار ارائه می‌دهد.

علاقه‌مندان جدی به ادبیات ایران، روشنفکری و تاریخ معاصر: خوانندگان عمومی که مایل‌اند بدانند چرا نقد ادبی ایرانی از دل چه چالش‌ها و کشاکش‌هایی متولد شد و چگونه در مسیر نو شدن قرار گرفت کتاب پیشگامان نقد ادبی در ایران برای آنان مفید خواهد بود.

نویسندگان، روزنامه‌نگاران و فعالان فرهنگی: اثر به‌ویژه برای کسانی که به تحلیل و نقد آثار ادبی یا نوشتن درباره جریان‌های فکری جامعه می‌پردازند، الهام‌بخش و آموزنده است.

کتاب مرتبط: مربیان بزرگ ایران

توضیحات تکمیلی

نویسنده با دقتی مثال‌زدنی تلاش کرده فقط به روایت و تحلیل بپردازد و در مقام داوری یا جانب‌داری نایستد؛ ویژگی‌ای که اثر را به یکی از مهم‌ترین منابع پژوهشی برای شناخت ریشه‌های نقد ادبی نو در ایران تبدیل کرده است.

کتاب پیشگامان نقد ادبی در ایران با زبانی روان اما پژوهشی نوشته شده، بدون پیچیدگی‌های غیرضروری، و در بسیاری از بخش‌ها، مثال‌ها و شواهد ادبی به فهم بهتر خواننده کمک می‌کنند. این اثر توسط انتشارات سخن منتشر شده و یکی از کتاب‌های معتبر و ماندگار در حوزه تاریخ نقد ادبی ایران به شمار می‌رود.

دکتر محمد دهقانی نیز به‌عنوان نویسنده، مترجم و منتقد ادبی برجسته، سال‌ها عضو هیئت علمی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران بوده و آثار متعددی در حوزۀ نقد ادبی، تاریخ‌نگاری و مطالعات فرهنگی ارائه کرده است.

بریدۀ کتاب

معادل‌یابی برای لغات فرنگی

تقی زاده به‌طور کلی، با هرگونه فرنگی مآبی در حیطۀ زبان مخالف و معتقد است که نه تنها باید از اقتباس لغات و تعبیرات فرنگی احتراز کرد، بلکه آن دسته از لغات فرنگی را هم که در گذشته به‌زبان فارسی راه یافته باید تا حد امکان از قلمرو زبان خارج کرد، اما در این میان نکته‌ای هم وجود دارد که، به‌اعتقاد او، «رعایتش مهم است».

و آن اینست که نسبت به بلغات اروپائی باید میان اسم ذات و اسم معنی فرق گذاشت یعنی در اسامی اشیاء و ادوات هم نسبت بگذشته و هم در آینده بیشتر مسامحه و تسهیل میتوان نشان داد ولی در الفاظ و اصطلاحات راجع بمعنویات نه تنها در آینده حتی‌الامکان هیچ اجازه نباید داده شود بلکه حتی لغات فرنگی ازین قبیل را که در گذشته هم داخل شده‌اند باید ثانیا از سرحد ایران خارج نموده و اجازۀ اقامت نداد.

فهرست کتاب پیشگامان نقد ادبی در ایران

بخش اول: ستیز با سنت

مقدمه : آشنایی با تمدن، ادبیات فرهنگ و نقد ادبی

بخش دوم: تجدد

مقدمه

محمد قزوینی

سید حسن تقی زاده

علی اکبر دهخدا

محمد تقی بهار

احمد کسروی

سعید نفیسی

علی دشتی

نیما یوشیج

فاطمه سیاح

صادق هدایت

بدیع‌الزمان فروزانفر