درآمدی بر روانشناسی هنر و ادبیات – داود بیات

معرفی کتاب درآمدی بر روانشناسی هنر و ادبیات

کتاب درآمدی بر روانشناسی هنر و ادبیات مجموعه‌ای از آرای روانشناسان و روانکاوان مشهور و نیز افراد به نسبت کم‌اهمیت‌تر در رابطه با هنر و ادبیات است. حیطه‌های هنری و ادبی زیادی از جمله نقاشی، مجسمه‌سازی، موسیقی، رقص، معماری، شعر و نشر، تا اندازه‌ای که در نظریه‌های مذکور تبیین گشته‌اند، در کتاب گردآمده‌اند.

در این کتاب آثار نظریه‌پردازان مشهور در کنار افرادی که نامشان جدید است قرار داده شده و سعی شده کالبد نظریه‌ها بررسی شود و تحلیل کلی دربارۀ خلاقیت یا هنر از منظر هر نظریه ارائه گردد. همچنین کاربست نظریه‌ها روی زندگی یا آثار برخی هنرمندان نیز گنجانده شده است.

هدف این کتاب تشریح تجربۀ هنری از مجرای چند قالب نظری روانشناختی است که آن تجربه را عمق می‌بخشد.

در میان نظریه‌های مختلف برای توضیح هنر، ادبیات و خلاقیت هنری، ابتدا نظریه‌های روان‌پویشی و سپس روانشناسی گشتالت و وجودگرا بیشتر تحلیل‌کننده و نیز برانگیزاننده است.

بخش اعظم کتاب را نظریه‌های روان‌پویشی نظیر روان‌کاوی فروید، روانشناسی تحلیلی یونگ، روان‌کاوی ایگو، روابط ابژه، روانشناسی خود، روان‌کاوی ارتباطی، رانک، رایش، لکان و شاگردان آن‌ها تشکیل می‌دهند. در واقع، پس از مطالعۀ این کتاب، خواننده علاوه بر آشنایی با نظریات، هنر را از منظر زبان‌های جدید فرویدی، یونگی، لکانی، رانکی، کلاینی و غیره و حتی زبان‌های فرعی مانند وینیکاتی و لوونی بررسی می‌کند.

ویژگی‌های مهم کتاب درآمدی بر روانشناسی هنر و ادبیات ارجمند عبارتند از:

1- روانشناسی هنر شامل چندین زیرشاخه است، اما تمرکز این کتاب صرفاً بر تحلیل هنر و خلاقیت هنری و برخی آثار هنری و هنرمندان خاص از منظر نظریه‌های مهم روانشناختی است.

2- برخی نظریه‌ها مانند روانشناسی شناختی، رفتاری و زیستی و نظریه‌پردازانی که اندک به هنر پرداخته‌اند مانند کارن هورنای، اریک اریکسون و اریک فرام، در کتاب بررسی نشده‌اند.

3- اغلب نظریات گردآوری شده متعلق به افرادی است که درگذشته‌اند، چرا که امروزه روانشناسان بیشتر بر مسائل بالینی و تخصصی تمرکز دارند.

4- نظریه‌ها به‌گونه‌ای ارائه شده‌اند که برای افراد با سواد متوسط قابل فهم باشد، هرچند فصول مربوط به رانک و لکان ممکن است پیچیده به نظر برسد چرا که مفاهیم این نظریه‌ها سلسله‌مراتبی و به‌هم تنیده‌اند.

5- اصطلاحات هر متفکر باید در بافت نظریۀ او فهمیده شود، مانند واژه «ناخودآگاه» که نزد هر نظریه‌پرداز وجوه متفاوتی دارد.

6- برخی واژه‌های تخصصی ترجمه نشده و به همان شکل زبان اصلی آورده شده‌اند.

7- به دلیل محدودیت دسترسی به نوشته‌های کریس، رایک، رایش و رورشاخ، از منابع محدودی که به نظریات افراد مذکور در رابطه با هنر پرداخته‌اند استفاده شده است.

8- بیان مطالب کتاب مختصر و جامع است، اما در تمامی قسمت‌های کتاب آثاری نام برده شده که جهت مطالعۀ بیشتر می‌توانید به آن‌ها مراجعه کنید.

کتاب مرتبط: ساز و کار هنر اثر الن وینر

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

خرید کتاب درآمدی بر روانشناسی هنر و ادبیات اثر داود بیات به هنرپژوهان و روانشناسان و نیز علاقمندان به هنر، ادبیات و روانشناسی توصیه می‌شود.

لازم به ذکر است که در نشر روان آموز قیمت این کتاب روانشناسی با تخفیف ویژه برای علاقه‌مندان به مطالعه درنظر گرفته شده است و همین حالا می‌توانند جهت خرید این کتاب اقدام به صورت کاملا آنلاین اقدام کنند.

بریده ای از کتاب درآمدی بر روانشناسی هنر و ادبیات داود بیات

پرداختن به کاربست روانشناسی گشتالت در مورد هنر، شاید بیشت از هرکسی در آثار رودولف آرنهایم به‌خصوص کتاب هنر و ادراک بصری او یافت شود. این کتاب از مهم‌ترین کتب قرن بیستم راجع به  هنر شناخته می‌شود. آرنهایم که شاگرد ورتهایمر بود، نظریه‌ای پشتالتی راجع به زیبایی‌شناسی ارائه نمود (آرنهایم، 1974/1954) و در مورد شاخه‌های هنری بسیاری اعم از نقاشی، عکاسی، فیلم، معماری و موسیقی مطالبی را بیان داشت.

در نظر او، ادراک و شهود بر تفکر، عقل و زبان اولویت دارند، چراکه این دانش حسی است که به زبان امکان وجود می‌دهد، به این سبب که انسان تنها از مجرای حواسش به واقعیت دسترسی دارد.

در مورد دانش حسی به خصوص ادراک بصری جزئی مهم است چراکه به ما رخصت می‌دهد فهمی حقیقی از تجربه‌مان داشته باشیم. آرنهایم البته تأکید می‌کند که تجربۀ حسی از ادراک ساده فراتر می‌رود و همچنین شامل تصاویر ذهنی و دانش مبتنی بر تجربه است.

به این معنا، آرنهایم تجربۀ حسی را بر تفکر ارجحیت می‌دهد. آرنهایم همچنین بر آن است که ابرازگری هنری (درمقابل تفکر منطقی) راهی دیگر برای برهان‌آوری و آموزش است. آرنهایم در هنر برای ادراک اهمیت زیادی قائل است و سعی دارد برای زیبایی‌شناسی قوانینی را با استفاده از روانشناسی گشتالت ارائه کند.

فهرست کتاب درآمدی بر روانشناسی هنر و ادبیات

مقدمه

فصل اول: هنر و روان‌نژندی – زیگموند فروید، اتو فنیکل و آلفرد آدلر

فصل دوم: هنر و فضای رها از تعارض ایگو – ارنست کریس

فصل سوم: هنر و مشارکت عرفانی – کارل یونگ

فصل چهارم: هنر در برابر فاشیسم – ویلهام رایش و نئورایشی‌ها

فصل پنجم: هنر و اراده به خلق – اتو رانک

فصل ششم: هنر و بازسازی حیات روانی – نظریه‌های روابط ابژه

فصل هفتم: هنر به مثابه کوزه‌ای به دور هیچی – ژک لکان

فصل هشتم: هنر و قلمرو مادرانه – یولیا کریستوا

فصل نهم: هنر و پویش‌های روانی ادراک – هرمان رورشاخ

فصل دهم: هنر و تجربۀ ذهنی گشتالتی – روان‌شناسی گشتالت

فصل یازدهم: هنر به مثابه دشواری در جهان‌بودگی و نیاز به خلق خود – روان‌شناسی وجودگرا

فصل دوازدهم: دیگر نظریه‌پردازان – سابینا اشپیلرین، ارنست جونز، شارل مورون، نورمن هالند، برونو بتلهایم، آنتون اهرنتزوایگ، لارنس کوبی، فیلیس گرینیکر، فیلیپ وایسمن، و ارنست شاختل

واژه‌نامه

منابع