راهنمای جامع دکتری مشاوره

رشته دکتری مشاوره یکی از دوره‌های تخصصی گروه علوم انسانی و یکی از گرایش های دکتری روانشناسی است و برای افرادی طراحی شده که می‌خواهند در زمینۀ نظریه‌پردازی، پژوهش، آموزش و ارائه خدمات تخصصی مشاوره‌ای به سطح بالاتری از دانش و مهارت برسند.

این دوره برای دانش‌آموختگان رشته‌هایی مانند مشاوره، روانشناسی و علوم تربیتی جذابیت بیشتری دارد و می‌تواند مسیر فعالیت دانشگاهی، پژوهشی و حرفه‌ای آنان را توسعه دهد.

در برنامه آموزشی دکتری مشاوره، علاوه بر مباحث نظری مشاوره و روان‌درمانی، موضوعاتی مانند روان‌سنجی، مشاوره خانواده، مشاوره تحصیلی و شغلی، مشاوره گروهی، کارورزی و روش تحقیق نیز مورد توجه قرار گرفته است. در ادامه، مهم‌ترین اطلاعاتی که داوطلبان برای ورود به دکتری مشاوره وزارت علوم نیاز دارند بررسی می‌شود.

در صورت نیاز به دریافت 15 دقیقه مشاوره کنکور دکتری روانشناسی به صورت کاملا رایگان از مشاورین روان آموز می‌توانید به صفحۀ زیر مراجعه کنید و یا با شمارۀ 02182808180 تماس بگیرید.

مشاوره رایگان کنکور دکتری روانشناسی SOS

کنکور دکتری مشاوره چگونه است؟

دکتری مشاوره در مجموعه امتحانی روانشناسی ۱، با کد ترکیب ۳ تعریف شده است. این گرایش با گرایش‌های روانشناسی تربیتی و روانشناسی و آموزش کودکان استثنائی در یک مجموعۀ امتحانی قرار دارد اما کدترکیب هرکدام متفاوت است.

مواد امتحانی این رشته شامل زبان عمومی و دروس تخصصی است. در آزمون سال ۱۴۰۵، ساختار سؤال‌ها برای داوطلب مشاوره به این صورت بود:

بنابراین تعداد سوالات کنکور دکتری مشاوره در مجموع 110 سؤال است که ۴۰ سؤال به زبان و ۷۰ سؤال به دروس تخصصی اختصاص داده شده است. از سال ۱۴۰۵ نیز درس استعداد تحصیلی از مواد آزمون دکتری حذف شده و وزن درس زبان ۱ و دروس تخصصی ۵ در نظر گرفته شده است.

مقاله های مرتبط: گرایش های دکتری روانشناسی

رشته های مجاز برای دکتری مشاوره

یکی از مهم‌ترین نکات برای داوطلبان این است که رشتۀ کارشناسی ارشد آن‌ها باید در فهرست رشته‌های مجاز مندرج در دفترچه آزمون باشد و صرف داشتن مدرک کارشناسی ارشد برای شرکت در دکتری مشاوره کافی نیست.

بر اساس فهرست رشته‌های مرتبط، فارغ‌التحصیلان رشته‌های زیر می‌توانند در مجموعه امتحانی مربوط به مشاوره شرکت کنند:

• علوم تربیتی؛ تمامی رشته‌ها و گرایش‌ها
• روانشناسی؛ تمامی رشته‌ها و گرایش‌ها
• روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی
• آموزش ریاضی
• آموزش فیزیک
• آموزش شیمی
• آموزش زبان فارسی
• مشاوره و راهنمایی
• مشاوره؛ تمامی گرایش‌ها
• اخلاق، توسعه و تبلیغ فرهنگ دینی ـ گرایش مشاوره
• مشاوره با رویکرد اسلامی
• تربیت اخلاقی
• گفتاردرمانی ـ توانبخشی (علوم پزشکی)

منابع آزمون دکتری مشاوره ۱۴۰۶

برای موفقیت در آزمون دکتری مشاوره، انتخاب منابع مناسب و مطالعه هدفمند اهمیت زیادی دارد. منابع این آزمون را می‌توان بر اساس سه محور زبان عمومی، آمار و روش تحقیق و مباحث تخصصی مشاوره و روان‌درمانی و شخصیت دسته‌بندی کرد.

در ادامه لیست مهم‌ترین منابعی که نیاز است داوطلبان برای قبولی در این گرایش در آن مسلط باشند، عبارتند از:

-21%

احتمالات و آمار کاربردی در روانشناسی و علوم تربیتی دلاور

1,600,000تومان

1,268,800تومان

افزودن به سبد

-25%

استنباط آماری در پژوهش رفتاری – حیدر علی هومن

505,000تومان

376,900تومان

افزودن به سبد

-15%

روش های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی جلد اول – مردیت گال

1,125,000تومان

954,500تومان

افزودن به سبد

-13%

روانشناسی شخصیت روان آموز

2,220,000تومان

1,931,400تومان

پیش سفارش

-17%

نظریه های روان درمانی جیمز پروچاسکا – ترجمه یحیی سید محمدی

ناموجود

موجود شد خبرم کن

-24%

نظریه و کاربست مشاوره و روان درمانی جرالد کری – یحیی سید محمدی

1,450,000تومان

1,098,800تومان

افزودن به سبد

-21%

نظریه‌ های شخصیت فیست – ترجمه یحیی سید محمدی

ناموجود

موجود شد خبرم کن

-25%

روانشناسی شخصیت لارسن – ترجمه جمهری

ناموجود

موجود شد خبرم کن

این فهرست مربوط به سال 1405 است. فهرست رشته‌های مرتبط ممکن است در دفترچه‌های سال‌های مختلف اصلاح شود؛ بنابراین داوطلبان باید دفترچۀ ثبت‌نام همان سال را ملاک قرار دهند

مقاله مرتبط: دکتری روانشناسی تربیتی

چارت درسی دکتری مشاوره؛ مشاوره در مقطع دکتری چند ترم است؟

مطابق برنامه آموزشی موجود در چارت دانشگاه علامه طباطبایی و همچنین چارت دانشگاه اصفهان، همچنین چارت دانشگاه خوارزمی، دوره دکتری مشاوره در مجموع 36 واحد دارد که شامل 10 واحد دروس الزامی، 8 واحد دروس تخصصی اختیاری و ۱۸ واحد رساله است.

در چارت دانشگاه علامه 4 واحد کارورزی به صورت دروس جبرانی برای این گرایش تعریف شده است که گذراندن آن اجباری بوده و مازاد بر 36 واحد محاسبه می‌شود که این کارورزی 2 واحد در مشاورۀ خانواده و مشاورۀ توانبخشی و 2 واحد در مشاورۀ مدرسه و شغلی است.

در دانشگاه اصفهان و دانشگاه خوارزمی کارورزی جزو دروس تخصصی محسوب می‌شود و نیازی به گذراندن دروس جبرانی مازاد بر تعداد واحدهای تعیین شده نیست.

از همین رو با توجه به متفاوت بودن تعداد واحدهای تعیین شده برای این گرایش دکتری در هر دانشگاه، پیشنهاد می‌کنیم در زمان انتخاب رشته حتما با واحد آموزشی دانشگاه مدنظر خود در ارتباط باشید.

نکتۀ اصلی این است که به صورت کلی برنامۀ دوره در دو مرحله آموزشی و پژوهشی اجرا می‌شود و دانشجو پس از گذراندن دروس و موفقیت در آزمون جامع، وارد مرحله پژوهشی و تدوین رساله خواهد شد.

چارت دکتری مشاوره دانشگاه علامه طباطبایی

دکتری مشاوره چند سال است؟

مدت زمان دکتری مشاوره به گذراندن دروس و کارورزی، قبولی در آزمون جامع و تکمیل و دفاع از رساله بستگی دارد. اما با توجه به چارت‌های دانشگاه های ارائه دهندۀ این گرایش، به صورت کلی می‌توان حداقل مدت زمان تحصیل در این گرایش را 3 سال (6 نیمسال) و حداکثر 4 سال (8 نیمسال) است که در چارت اختصاصی دانشگاه اصفهان این حداقل مدت زمان 5 نیمسال درنظر گرفته شده است.

این زمان با توجه به تأیید کمیسیون دانشگاه و تأیید استاد راهنما حداکثر یکسال می‌تواند افزایش پیدا کند.

دروس دکتری رشته مشاوره

با توجه به قدیمی بودن چارت وزارت علوم، دروسی که در ادامه معرفی می‌شوند، با توجه به چارت تعیین شده در دانشگاه علامه طباطبایی در سال 1403 نوشته شده‌‌اند، در دانشگاه‌های دیگری که گرایش دکتری مشاوره را ارائه می‌کنند ممکن است عنوان برخی دروس متفاوت باشد یا برخی دروس به چارت مربوطه اضافه یا برخی کم شده باشند.

ما در تیم روان آموز دروس تخصصی الزامی و اختیاری در گرایش دکتری مشاوره را با توجه چارت دانشگاه علامه طباطبایی به اطلاع شما می‌رسانیم اما چنانچه در هر دانشگاه دیگری پذیرفته شدید، برای اطلاع از دروس تعیین شدۀ دانشگاه برای این گرایش، اطلاعات بیشتر را از واحد آموزشی دانشگاه جویا شوید.

نکات مربوط به دروس تعیین شده برای گرایش مشاوره در مقطع دکتری:

1. گذراندن دروس جبرانی برای تمامی دانشجویان این گرایش الزامی است.
2. از بین دروس تخصصی اختیاری، دانشجو موظف است 8 واحد را با تأیید گروه آموزشی، بگذراند.
3. تنها واحدهای دروس «مهارت‌های کاربردی مشاورۀ گروهی» و «ارزیابی کمی و کیفی در مشاوره» و دروس جبرانی به صورت عملی ارائه می‌شود و مابقی دروس نظری هستند.
4. به جز کارورزی تعداد ساعت برای هر واحد دروس نظری 16 ساعت و برای هر واحد دروس عملی 32 واحد است. در کارورزی به ازای هر واحد با 64 ساعت در مراکز مشخص شده گذرانده شود.

در آزمون جامع که پس از گذراندن واحدهای آموزشی، برگزار می‌شود، دانشجو در سه زمینۀ تحلیل و نقد  نظریه‌های مشاوره و روان‌درمانی و مبانی مشاوره اسلام، تحلیل و نقد  نظریه‌ها و روش‌های مشاوره خانواده و مشاورۀ ازدواج و در نهایت  در زمینۀ تحلیل و نقد  نظریه‌ها و روش‌های مشاوره شغلی، مدرسه و توانبخشی باید به سؤالات پاسخ دهد.

با توجه به چارت دکتری مشاوره دانشگاه اصفهان و دانشگاه خوارزمی، دروس تعیین شده برای این گرایش در این دو دانشگاه به شرح زیر است:

از دروس اختیاری بالا، دانشجو موظف است تنها دو درس را به ارزش 4 واحد بگذراند.

ظرفیت پذیرش دکتری مشاوره

ظرفیت دکتری مشاوره در سال 1405 در دورۀ تحصیلی روزانه 29 نفر، در نوبت دوم 5 نفر ، در پردیس خودگردان 2 نفر، در دانشگاه‌های غیرانتفاعی 7 نفر بوده است.

ظرفیت دکتری مشاوره دانشگاه آزاد نیز در سال 1405، 136 نفر در واحدهای مختلف بوده است.

مقاله مرتبط: ظرفیت پذیرش دکتری روانشناسی

معرفی دانشگاه‌هایی که دکتری مشاوره دارند!

رشته دکتری مشاوره در برخی دانشگاه‌های دولتی، غیرانتفاعی و دانشگاه آزاد ارائه می‌شود؛ با این حال تعداد دانشگاه‌ها و ظرفیت پذیرش هر سال ممکن است تغییر کند و ملاک نهایی باید دفترچه انتخاب رشتۀ همان سال باشد.

برای مثال، در سال‌های مختلف دانشگاه‌هایی از جمله دانشگاه علامه طباطبایی، اصفهان، خوارزمی و برخی دانشگاه‌های دیگر در حوزۀ مشاوره پذیرش داشته‌اند. اما دانشگاه پیام نور در گرایش دکتری مشاوره پذیرش ندارد.

در سال 1404 تعداد دانشگاه‌های دولتی بیشتری در این گرایش دانشجو پذیرفتند. در این سال دانشگاه اردکان، دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه الزهرا نیز هرکدام با ظرفیت 3 نفر این گرایش را ارائه کردند که در سال 1405 در این گرایش دانشجو نپذیرفتند.

در مورد دانشگاه آزاد نیز آزمون دکتری با آزمون سراسری ادغام شده است و داوطلبان پس از شرکت در آزمون و دریافت مجوز انتخاب رشته، می‌توانند رشته‌محل‌های دانشگاه آزاد را نیز انتخاب کنند که در ادامه واحدهای دانشگاه آزاد که در این گرایش دانشجو می‌پذیرند، معرفی خواهیم کرد.

دکتری مشاوره بدون کنکور

پذیرش دکتری بدون آزمون به معنی پذیرش آزاد و بدون شرط نیست. یکی از مسیرهای اصلی آن، پذیرش استعدادهای درخشان است که بر اساس فراخوان دانشگاه‌ها انجام می‌شود.

در این شیوه معمولاً داشتن معدل مناسب در کارشناسی و کارشناسی ارشد، مرتبط بودن رشته، سوابق آموزشی و پژوهشی، کیفیت پایان‌نامه و موفقیت در ارزیابی و مصاحبۀ علمی اهمیت دارد. برای نمونه، در فراخوان‌های اخیر دانشگاه‌ها که باید تا حداکثر تا نیمۀ اسفند اعلام کنند، حداقل معدل کارشناسی ۱۶ و حداقل معدل کارشناسی ارشد ۱۷ بدون احتساب نمره پایان‌نامه از شرایط رایج بوده و ظرفیت پذیرش بدون آزمون نیز در چارچوب ضوابط، حداکثر تا ۲۰ درصد ظرفیت پذیرش با آزمون در هر رشته‌محل تعیین شده است.

پذیرش استادمحور نیز یکی از شیوه‌های پذیرش دکتری بدون کنکور بوده  که تاکنون گرایش دکتری مشاوره با این شیوه ارائه نشده است. اما برای اطلاع از ظرفیت‌های استادمحور، حتما دفترچۀ ثبت‌نام سال مربوطه را با  دقت بررسی کنید چراکه دانشگاهایی که در دشتۀ استادمحور پذیرش دارند، در قسمت توضیحات رشته، اطلاعات لازم را درج می‌کنند.

در حال حاضر نمی‌توان وجود پذیرش استادمحور در دکتری مشاوره را به‌صورت دائمی فرض کرد؛ بنابراین اگر هدف داوطلب دکتری مشاوره بدون آزمون است، مسیر استعداد درخشان تنها راه برای پذیرش در مقطع دکتری به این شیوه است.

مقاله مرتبط: دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی

بازار کار دکتری مشاوره

بازار کار دکتری مشاوره را نباید صرفاً به استخدام دانشگاهی محدود کرد. فارغ‌التحصیل این رشته می‌تواند با توجه به مجوزها و شرایط حرفه‌ای، در حوزه‌های مختلف فعالیت کند؛ از جمله:

• فعالیت  در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی به‌عنوان استاد یا عضو هیئت علمی
• فعالیت پژوهشی و اجرای طرح‌های تحقیقاتی
• فعالیت تخصصی در مراکز مشاوره
• مشاوره خانواده، ازدواج و روابط
• مشاوره تحصیلی و شغلی
• مشاوره گروهی
• فعالیت در حوزۀ آموزش و توانمندسازی
• تألیف و ترجمۀ کتاب‌های تخصصی در این رشته

البته داشتن مدرک دکتری به‌تنهایی به معنی دریافت مجوز فعالیت حرفه‌ای یا استخدام هیئت علمی نیست و برای فعالیت حرفه‌ای باید ضوابط سازمان‌ها و نهادهای مربوط نیز رعایت شود.

ثبت نام آزمون دکتری مشاوره ۱۴۰۶

ثبت‌نام آزمون دکتری ۱۴۰۶ طبق تقویم اعلام‌شده از ۳ تا ۹ آبان ۱۴۰۵ انجام می‌شود و آزمون نیز برای ۱۶ بهمن ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده است.

داوطلبان علاقه‌مند به دکتری مشاوره باید هنگام ثبت‌نام، مجموعه ۱ روانشناسی را انتخاب کرده و کد مجموعه ۲۱۴۴ را در فرم ثبت‌نام وارد کنند. سپس باید در زمان آزمون، درصورت تمایل به قبولی در مشاوره، تنها دروس کد ترکیب 3 را پاسخ دهند.

(البته اجباری برای پاسخ به تنها یک کد ترکیب نیست و دانشجویان می‌توانند تمامی دروس منبع در مجموعۀ امتحانی 1 را پاسخ دهند و خود را در سه گرایش مختلف این مجموعه بسنجند)

از مهم‌ترین شرایط عمومی و اختصاصی ثبت‌نام نیز می‌توان به داشتن مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری حرفه‌ای مورد تأیید، یا دانشجوی سال آخر بودن با امکان فراغت از تحصیل در مهلت مقرر، رعایت شرط معدل و تطابق رشته کارشناسی ارشد با رشته‌های مجاز دکتری اشاره کرد. حداقل معدل کارشناسی ارشد یا دکتری عمومی برای شرکت در آزمون ۱۴۰۶، طبق ضوابط اعلام‌شده، ۱۴ است

آزمون دکتری مشاوره خانواده

یکی از ابهام‌های رایج داوطلبان، تصور وجود گرایش «دکتری مشاوره خانواده» در وزارت علوم است.

باید به اطلاع شما برسانیم که در میان گرایش‌های دکتری روانشناسی، گرایشی با عنوان «دکتری مشاوره خانواده» در زیرگروه روانشناسی تاکنون وجود نداشته است.

اما لازم است بدانید که دکتری مشاوره خانواده در زیرگروه علوم حوزوی-دانشگاهی وجود دارد که در جامعه المصطفی العالمیه در شهر مشهد ارائه می‌شود

طبق اطلاعات دفترچۀ ثبت‌نام دکتری پذیرفته شدن در این رشته  از طریق آزمون سراسری امکان پذیر نیست و شرایط ویژۀ مخصوص به خود را دارد.

برای دسترسی به چارت و اطلاعات بیشتر در رابطه با این گرایش به وبسایت این نهاد و سایت وزارت علوم مراجعه کنید.

پسا دکتری رشته مشاوره

قبل از هرچیز لازم است بدانید که پسادکتری مشاوره، مقطعی بالاتر از دکتری مشاوره نیست. پسادکتری، درواقع یک دورۀ پژوهشی است که دانشگاه‌های مختلف برای پذیرش پژوهشگر در حوزه‌های مختلف برای آن فراخوان می‌دهند

اطلاع‌رسانی پژوهش‌های پسادکتری از طریق سایت ایرانداک انجام می‌شود و درصورتی که طرح پژوهشی دانشگاه‌ها به متخصصین دکتری مشاوره نیاز داشته باشد، می‌توانید برای فوق دکتری درخواست دهید.

اما شرایطی پذیرفته‌شدن در آن وجود دارد که از این شرایط می‌توان به نگذشتن بیش از ۳ تا ۵ سال از دریافت مدرک دکتری، نداشتن شغل دولتی یا غیردولتی، برخورداری از رزومۀ علمی قوی و مقالات معتبر (معمولاً حداقل دو مقاله)، ارائۀ طرح پژوهشی جدید و غیرتکراری، نمره پایان‌نامه مناسب و همچنین توصیه‌نامه اشاره کرد.

البته جزئیات این شرایط بسته به دانشگاه، رشته و قوانین مؤسسۀ پذیرنده متفاوت است.

برای اطلاع کامل از این دوره و شرایط دقیق آن، پیشنهاد می‌کنیم به مقالۀ زیر مراجعه کنید.

مقاله مرتبط: پسا دکتری چیست؟

جمع‌بندی

دکتری مشاوره دوره‌ای تخصصی برای دانش‌آموختگان مشاوره، روانشناسی و علوم تربیتی است که از طریق مجموعه امتحانی روانشناسی ۱ (کد ترکیب ۳) و با شرط داشتن کارشناسی ارشد در یکی از رشته‌های مجاز دفترچه پذیرش می‌کند. کنکور دکتری برای این گرایش مجموعا ۱۱۰ سؤال در زبان انگلیسی، آمار و روش تحقیق، و نظریه‌های مشاوره و روان‌درمانی به‌همراه شخصیت دارد. این دوره ۳۶ واحد دارد که ۱۸ واحد آن رساله است و معمولاً ۳ تا ۴ سال طول می‌کشد. پذیرش بدون آزمون نیز تنها از مسیر استعداد درخشان در این گرایش ممکن است.

فارغ‌التحصیلان می‌توانند در دانشگاه، پژوهش، مراکز مشاوره و آموزش فعالیت کنند، اما مدرک دکتری به‌تنهایی تضمین‌کنندهٔ مجوز حرفه‌ای یا استخدام نیست. با توجه به اینکه چارت دروس، کارورزی و ظرفیت‌ها بین دانشگاه‌ها در هرسال متفاوت است، پس داوطلبان باید دفترچهٔ همان سال و اطلاعات دانشگاه موردنظر را ملاک قرار دهند.