درمان حساسیت زدایی از طریق حرکت چشم و پردازش مجدد (EMDR)

تجربۀ اتفاقات تلخ و آسیب‌زا می‌تواند اثراتی عمیق بر روان انسان بگذارد. بسیاری از افراد که تجربه‌های ناگوار مانند تصادف، سوگ، تجاوز، جنگ یا خشونت را پشت سر گذاشته‌اند، همچنان درگیر استرس، اضطراب و کابوس‌های شبانه هستند. روش‌های درمانی متعددی برای کمک به این افراد توسعه یافته است، اما برخی از آن‌ها چندان کارآمد یا سریع نیستند.

یکی از روش‌های نسبتاً جدید و مؤثر که برای درمان اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و دیگر مشکلات روان‌شناختی به کار گرفته می‌شود، حساسیت‌زدایی از طریق حرکت چشم و پردازش مجدد (EMDR) است. این روش به بیمار کمک می‌کند تا خاطرات آزاردهنده را پردازش کرده و تأثیر منفی آن‌ها را کاهش دهد.

در این مقاله، ابتدا رویکرد emdr در روانشناسی را معرفی می‌کنیم، سپس کاربردهای آن، مراحل درمان، ویژگی‌های درمانگر و تفاوت آن با سایر رویکردهای درمانی را بررسی خواهیم کرد. همچنین به میزان اثربخشی، تکنیک‌های مورد استفاده، هزینه‌ها و وضعیت این روش در ایران خواهیم پرداخت.

روش درمانی emdr چیست؟

حساسیت‌زدایی از طریق حرکت چشم و پردازش مجدد (Eye Movement Desensitization and Deprocessing) یا به اختصار EMDR یکی از روش‌های نوین و مؤثر در حوزۀ روانشناسی است که برای کمک به افرادی که دچار خاطرات آسیب‌زا و تجارب دردناک هستند، طراحی شده است.

این روش بر اساس تحریک حرکات دوطرفۀ مغز، از جمله حرکت چشم‌ها، ضربه‌های لمسی و صداهای متناوب، به بیمار کمک می‌کند تا خاطرات ناخوشایند را پردازش کرده و تأثیر هیجانی آن‌ها را کاهش دهد.

مقاله مرتبط: انواع اختلالات اضطرابی

آشنایی اولیه با روش EMDR

EMDR چگونه و توسط چه کسی ابداع شد؟

این روش در دهۀ ۱۹۸۰ میلادی توسط دکتر فرانسین شاپیرو (Francine Shapiro) توسعه یافت، شاپیرو نخستین بار این تکنیک را به‌طور تصادفی کشف کرد، زمانی که متوجه شد حرکات سریع چشم می‌توانند احساسات منفی ناشی از خاطرات ناخوشایند را کاهش دهند.

این مشاهدۀ اولیه، مسیر تحقیقات گسترده‌تری را هموار کرد و در سال ۱۹۸۹، وی یافته‌های خود را در قالب یک مقالۀ علمی منتشر کرد. با گذشت زمان، پژوهش‌های بالینی گسترده‌ای نشان دادند که این روش نه تنها در درمان اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مؤثر است، بلکه برای سایر مشکلات روان‌شناختی نظیر اضطراب، افسردگی و فوبیا نیز کاربرد دارد.

EMDR چگونه عمل می کند؟

روش emdr در روانشناسی به‌گونه‌ای طراحی شده است که فرد تحت راهنمایی درمانگر، به مرور خاطرات ناخوشایند پرداخته و هم‌زمان با انجام حرکات چشمی یا سایر تحریکات دوطرفه، این تجربیات را به شکلی متفاوت پردازش کند. این رویکرد، موجب کاهش شدت هیجانی خاطرات آزاردهنده شده و به فرد اجازه می‌دهد تا آن‌ها را بدون ایجاد استرس شدید بازنگری کند

از زمان ابداع این روش، تکنیک emdr به سرعت به یکی از تکنیک‌های پرکاربرد در درمان مشکلات مرتبط با تروما تبدیل شد و در بسیاری از مراکز درمانی و کلینیک‌های روانشناسی در سراسر جهان مورد استفاده قرار گرفت. همچنان تحقیقات در حال گسترش این روش و بررسی کارایی آن در حوزه‌های مختلف سلامت روان است و به نظر می‌رسد که درمان به روش emdr جایگاه ویژه‌ای در درمان‌های نوین روان‌شناختی به خود اختصاص داده است.

EMDR برای چه اختلالاتی مؤثر است؟

یکی از مهم‌ترین ویژگی های تکنیک emdr در روانشناسی، دامنۀ گستردۀ کاربرد آن در درمان انواع اختلالات روان‌شناختی است که در ادامه به تفکیک بررسی خواهیم کرد.

این روش، به‌ویژه در درمان اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) اثربخشی بالایی داشته و به عنوان استاندارد طلایی درمان آن شناخته شده است. همچنین می‌تواند تجربۀ آسیب‌های شدید روحی ناشی از جنگ، تصادف، سوءاستفاده یا فجایع طبیعی را کاهش دهد.

علاوه بر PTSD، این سبک درمان در درمان اضطراب فراگیر، حملات پانیک ، فوبیا و اضطراب اجتماعی نیز به کار می‌رود. این روش با تأثیر بر فرآیندهای پردازشی مغز، می‌تواند به کاهش نشانه‌های استرس و اضطراب کمک کند. بسیاری از بیماران مبتلا به افسردگی ناشی از رویدادهای آسیب‌زا نیز با این روش بهبود یافته‌اند.

همچنین، این روش در کاهش تأثیرات سوگ و فقدان مؤثر بوده و می‌تواند به افرادی که عزیزان خود را از دست داده‌اند، کمک کند تا فرآیند پذیرش و کنار آمدن با غم را بهتر طی کنند. مطالعات نشان داده‌اند که کاربرد EMDR در وسواس فکری-عملی (OCD) و اختلالات روان‌تنی نیز نتایج امیدوارکننده‌ای داشته است.

این طیف وسیع از کاربردها، ای ام دی آر را به یکی از روش‌های محبوب و پرطرفدار در روانشناسی درمانی تبدیل کرده است. استفاده از این رویکرد در سال‌های اخیر افزایش یافته و همچنان پژوهش‌های بیشتری برای کشف دامنۀ دقیق اثرات آن در حال انجام است.

مطلب مرتبط: با انواع اختلالات روانی، طبقه بندی و درمان هریک آشنا شوید!

مراحل درمان؛ هشت مرحله EMDR چیست؟

روش درمان ای ام دی آر طی یک فرآیند دقیق و ساختاریافته انجام می‌شود که هدف آن کاهش شدت هیجانی خاطرات آسیب‌زا و پردازش مجدد آن‌ها به شیوه‌ای سالم‌تر است. این فرآیند در قالب هشت مرحلۀ اساسی صورت می‌گیرد که هر کدام نقشی کلیدی در روند درمان دارند. مراحل درمان Emdr عبارتند از:

1- بررسی شرح حال بیمار (History Taking):

در این مرحله، درمانگر به بررسی تاریخچۀ فرد پرداخته و اطلاعاتی دربارۀ تجربیات آسیب‌زا، میزان شدت آن‌ها و نحوۀ واکنش روانی فرد جمع‌آوری می‌کند. این ارزیابی به درمانگر کمک می‌کند تا نقاط بحرانی را شناسایی کرده و روند درمان را بر اساس نیازهای فرد تنظیم کند.

2- آمادگی (Preparation):

در این مرحله، بیمار با اصول و روش emdr آشنا شده و تکنیک‌های کنترل استرس و آرام‌سازی را یاد می‌گیرد. هدف این مرحله ایجاد احساس امنیت و آمادگی روانی برای ورود به پردازش خاطرات دشوار است.

3- ارزیابی (Assessment):

در این مرحله، درمانگر نقاط هدف برای پردازش را تعیین می‌کند. این نقاط می‌توانند خاطرات خاص، باورهای منفی دربارۀ خود یا احساسات شدید باشند. بیمار همچنین میزان ناراحتی خود را نسبت به این تجربیات مشخص می‌کند تا در پایان درمان، میزان تغییر ارزیابی شود.

4- پردازش خاطرات آسیب زا (Desensitization):

در این مرحله، بیمار هم‌زمان با انجام حرکات دوطرفه مانند حرکت چشم‌ها یا دریافت ضربه‌های لمسی، بر خاطرات و احساسات منفی تمرکز می‌کند. این مرحله، که هستۀ اصلی روش حساسیت‌زدایی از طریق حرکت چشم و پردازش مجدد محسوب می‌شود، به بیمار کمک می‌کند تا خاطرات ناخوشایند را به شیوه‌ای متفاوت پردازش کند و از تأثیر مخرب آن‌ها کاسته شود.

5- تثبیت باورهای مثبت (Installation):

در این مرحله، باورهای مثبت جایگزین باورهای منفی شده و خاطرات بازپردازش‌شده در ذهن بیمار به شکل سالم‌تری ذخیره می‌شوند. این فرآیند کمک می‌کند تا بیمار به درک جدیدی از تجربیات گذشتۀ خود برسد.

6- اسکن بدنی (Body Scan):

بیمار بررسی می‌کند که آیا هنوز واکنش‌های جسمی مرتبط با استرس در بدنش باقی مانده است یا خیر. این فرآیند تا زمانی که هیچ احساس ناراحت‌کننده‌ای باقی نماند، ادامه پیدا می‌کند و بیمار به سطحی از آرامش جسمی و ذهنی می‌رسد.

7- پایدارسازی دستاوردهای درمانی (Closure):

درمانگر تمرین‌هایی برای تقویت و پایدارسازی نتایج درمانی انجام می‌دهد و بیمار را با تکنیک‌های مقابله‌ای برای پیشگیری از بازگشت علائم آشنا می‌کند.

8- ارزیابی نهایی (Reevaluation):

در این مرحله، بیمار و درمانگر بررسی می‌کنند که میزان شدت هیجانی خاطرات کاهش یافته است یا خیر. این ارزیابی به درمانگر نشان می‌دهد که آیا درمان به نتیجۀ مطلوب رسیده و بیمار به سطحی از آرامش پایدار دست یافته است.
درمان با EMDR، به دلیل ساختار دقیق و علمی خود، یکی از مؤثرترین روش‌های درمانی برای پردازش تجربیات آسیب‌زا و بازیابی تعادل روانی به شمار می‌رود.

برای اطلاعات بیشتر؛ کتاب درمان EMDR

-20%

حساسیت زدایی و بازپردازش از طریق حرکات چشم EMDR – شاپیرو

ناموجود

موجود شد خبرم کن

-21%

حساسیت زدایی با حرکت چشم و پردازش مجدد EMDR

724,000تومان

570,900تومان

افزودن به سبد

-17%

مبانی درمان EDMR از آموزش تا عمل – بابارا هنسلی

724,000تومان

599,900تومان

افزودن به سبد

-18%

عبور از گذشته – فرانسین شاپیرو

491,000تومان

401,620تومان

افزودن به سبد

انتخاب درمانگر EMDR

درمانگر در این روش نقشی حیاتی ایفا می‌کند و موفقیت این شیوه درمانی تا حد زیادی به مهارت‌ها، تخصص و درک عمیق درمانگر از فرآیند درمانی بستگی دارد. درمانگر EMDR نه‌تنها باید از تکنیک‌های درمانی آگاه باشد، بلکه باید توانایی ایجاد امنیت روانی و اعتماد متقابل را در بیمار تقویت کند.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های درمانگر، تسلط بر فرآیند هشت‌مرحله‌ای حساسیت‌زدایی از طریق حرکت چشم و پردازش مجدد است. این درمان دارای ساختاری مشخص و علمی است و اجرای صحیح هر مرحله تأثیر مستقیمی بر میزان موفقیت آن دارد. درمانگر باید بتواند سازوکارهای پردازش ذهنی بیمار را درک کرده و روند درمان را متناسب با نیازهای فردی او تنظیم کند.

هوش هیجانی بالا نیز از دیگر الزامات درمانگران EMDR است. بسیاری از بیمارانی که به این روش درمانی روی می‌آورند، خاطراتی دردناک و آسیب‌زا را بازنگری می‌کنند. بنابراین، درمانگر باید بتواند با همدلی و دقت بالا، احساسات بیمار را درک کرده و بدون قضاوت، او را در مسیر درمان همراهی کند. صبر و حوصله در این فرایند ضروری است؛ چرا که برخی از بیماران ممکن است به‌سرعت بهبود نیابند و نیازمند جلسات متعددی باشند.

آموزش‌های تخصصی، یکی دیگر از ارکان ضروری برای درمانگران این حوزه است. درمانگر EMDR باید دوره‌های آموزشی رسمی و معتبر را گذرانده باشد و با تکنیک‌های این روش از طریق کارگاه‌های عملی آشنا شده باشد. همچنین، آشنایی با مبانی علوم اعصاب شناختی و روانشناسی تروما به درمانگر کمک می‌کند تا بهتر بتواند تأثیر این روش بر پردازش‌های مغزی بیمار را درک کند.

از دیگر ویژگی‌های کلیدی یک درمانگر موفق، قدرت تطبیق‌پذیری است. همۀ بیماران یکسان نیستند و هرکدام با چالش‌های متفاوتی مواجه هستند. بنابراین، درمانگر باید بتواند رویکردی انعطاف‌پذیر داشته باشد و تکنیک‌های درمانی را متناسب با ویژگی‌های شخصیتی و نیازهای خاص هر بیمار تنظیم کند.

در نهایت، درمانگر EMDR باید همواره در حال به‌روزرسانی دانش خود باشد. این روش درمانی همچنان در حال توسعه و پژوهش است و درمانگرانی که به آخرین یافته‌های علمی و بالینی در این حوزه تسلط دارند، می‌توانند بهترین نتایج درمانی را برای بیماران خود به ارمغان آورند.

مقاله مرتبط: درمانگر خوب چه ویژگی هایی دارد؟

تکنیک های مورد استفاده در درمان EMDR

روش EMDR از تکنیک‌های ویژه‌ای برای پردازش و کاهش تأثیر خاطرات آسیب‌زا استفاده می‌کند. این تکنیک‌ها با تحریک دوطرفۀ مغز به بیمار کمک می‌کنند تا تجربیات منفی را به شیوه‌ای سالم پردازش کند.

1- حرکات چشمی هدایت‌شده (Guided Eye Movements)

یکی از رایج‌ترین تکنیک‌های مورد استفاده در روش درمانی ای ام دی ار ، حرکات چشمی هدایت‌شده است. در این روش، بیمار تحت راهنمایی درمانگر، چشم‌های خود را به چپ و راست حرکت می‌دهد، در حالی که روی یک خاطرۀ ناراحت‌کننده تمرکز کرده است. این تکنیک به مغز کمک می‌کند تا اطلاعات و هیجانات مرتبط با خاطره را مجدداً پردازش کند و از بار هیجانی آن بکاهد.

2- تحریک لمسی (Tactile Stimulation)

در این روش، بیمار با استفاده از ضربه‌های ریتمیک روی دست‌ها یا پاها، فرایند پردازش خاطرات را تقویت می‌کند. این تحریکات موجب تسهیل عملکرد مغز در کاهش تأثیرات منفی خاطرات می‌شوند. برخی از درمانگران از دستگاه‌های ضربه‌ای یا روش‌های دستی برای این منظور استفاده می‌کنند.

3- تحریک شنوایی (Auditory Stimulation)

روش تحریک شنوایی در برخی از جلسات درمانی به کار می‌رود. در این تکنیک، بیمار به صداهایی که از یک گوش به گوش دیگر پخش می‌شوند، گوش می‌دهد. این فرایند باعث تحریک متعادل مغز و تسریع در پردازش تجربیات گذشته می‌شود. معمولاً از هدفون‌های مخصوص برای این روش استفاده می‌شود تا بیمار به شکل مؤثرتری در روند درمان قرار گیرد.

تفاوت EMDR با سایر رویکردهای درمانی

رویکرد درمانی EMDR در مقایسه با سایر شیوه‌های درمانی، رویکردی منحصر به فرد دارد. این روش برخلاف درمان شناختی-رفتاری (CBT) که بر بازسازی افکار و شناخت‌های منفی تمرکز دارد، از تحریک دوطرفۀ مغز برای پردازش خاطرات آسیب‌زا بهره می‌برد.

در CBT، بیمار یاد می‌گیرد که باورهای نادرست و مخرب خود را شناسایی و اصلاح کند و انجام تکالیف درمانی بخش مهمی از فرآیند محسوب می‌شود، اما در حساسیت‌زدایی از طریق حرکت چشم و پردازش مجدد ، فرآیند بازپردازش خاطرات گذشته به شکلی انجام می‌شود که خود ذهن، بدون نیاز به تغییر عمدی افکار، به ادراک جدیدی از تجربۀ آسیب‌زا برسد.

از سوی دیگر، برخلاف درمان مواجهه‌ای (Exposure Therapy) که بیمار را به طور مستقیم در معرض خاطرات یا موقعیت‌های استرس‌زا قرار می‌دهد، در درمان با روش emdr این پردازش به شیوه‌ای کنترل‌شده و تدریجی انجام می‌شود که مانع از تجربۀ دوبارۀ استرس بیش از حد در بیمار می‌گردد. در واقع، در حالی که درمان مواجهه‌ای روی شرطی‌سازی مجدد بیمار تمرکز دارد، روش درمانی ای ام دی آر به دنبال حل ریشه‌ای هیجانات متصل به خاطرات است.

یکی دیگر از موارد کلیدی در مقایسه EMDR با CBT ، مدت زمان درمان است. بسیاری از بیماران گزارش داده‌اند که EMDR در مقایسه با روش‌های سنتی مانند روان‌درمانی تحلیلی یا CBT، تأثیرات سریع‌تری داشته و در تعداد جلسات کمتری بهبود را تجربه کرده‌اند. با این حال، اثربخشی EMDR ممکن است به شدت تجربۀ آسیب‌زا و میزان پذیرش بیمار از این روش بستگی داشته باشد.

از نظر کاربردهای درمانی، این روش درمان به طور خاص برای اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و دیگر اختلالات مرتبط با تروما توصیه شده است، در حالی که روش‌هایی مانند CBT دامنۀ گسترده‌تری برای درمان اختلالات روانی نظیر افسردگی، اضطراب فراگیر و وسواس فکری-عملی (OCD) دارند. این تفاوت باعث شده است که درمان به روش emdr بیشتر برای کسانی که تجربۀ رویدادهای آسیب‌زا را دارند توصیه شود.

در مجموع، روش درمانی ای ام دی آر در مقایسه با سایر درمان‌ها، رویکردی عمیق، مبتنی بر پردازش تجربیات ناخودآگاه و با تمرکز بر حل هیجانی خاطرات آسیب‌زا است. این ویژگی باعث شده که این روش درمانی برای بیمارانی که از حساسیت بالای هیجانی و خاطرات پردازش‌نشده رنج می‌برند، گزینه‌ای مؤثر و کارآمد باشد.

مقاله مرتبط: هیپنوتیزم چیست؟

هزینه EMDR نسبت به سایر رویکردهای درمانی

هزینۀ درمان با روش ای ام دی آر بسته به تجربۀ درمانگر و تعداد جلسات، می‌تواند متفاوت باشد. در مقایسه با CBT که معمولاً نیازمند جلسات بیشتری است، EMDR اغلب در مدت‌زمان کوتاه‌تری نتایج مطلوبی ارائه می‌دهد و ممکن است هزینۀ کلی کمتری داشته باشد.

بااین‌حال، تفاوت عمده‌ای در هزینۀ هر جلسه با سایر درمان‌ها ندارد و برخی درمانگران متخصص در این حوزه ممکن است هزینۀ بیشتری دریافت کنند. در نهایت، انتخاب این روش باید بر اساس کارآمدی و سرعت تأثیرگذاری آن سنجیده شود.

بررسی تجربیات بیمارانی که با این روش درمان شده‌اند

تجربۀ جلسات درمانی

بیماران احساسات متفاوتی را هنگام ورود به جلسات emdr تجربه کرده‌اند. یکی از آن‌ها دربارۀ اولین جلسۀ خود می‌گوید: “در ابتدا نگران بودم که بازگشت به این خاطرات سخت خواهد بود، اما در نهایت احساس آزادی پیدا کردم.” برخی دیگر از بیماران دربارۀ حمایت درمانگر خود در طول فرآیند درمان قدردانی کرده‌اند: “درمانگرم به من احساس امنیت داد و هرگز من را مجبور به انجام کاری نکرد. او همه چیز را به‌طور واضح توضیح داد که باعث شد احساس آرامش کنم.”

پردازش و بینش‌های جدید

یکی از مهم‌ترین جنبه‌های حساسیت‌زدایی از طریق حرکت چشم و پردازش مجدد ، کمک به بیماران در برقراری ارتباط بین تجربیات گذشته و احساسات کنونی آن‌هاست. یک بیمار دربارۀ این موضوع چنین می‌گوید: “در طول درمان متوجه شدم که ترس دوران کودکی‌ام از مکان‌های تاریک، در واقع ناشی از احساس عدم کنترل در زندگی‌ام بوده است. EMDR به من کمک کرد که این ارتباط را ببینم و آن را بهتر درک کنم.”

تجربۀ نهایی پس از درمان

بسیاری از بیماران گزارش داده‌اند که پس از استفاده از این درمان، احساس آرامش ذهنی بیشتری دارند. یکی از بیماران این تجربه را این‌گونه توصیف کرده است: “این روش مثل یک خانه‌تکانی ذهنی بود. انگار کشوهای ذهنم را باز کردم، چیزهای کهنه را کنار گذاشتم و نظم جدیدی به آن‌ها دادم.” بیمار دیگری اظهار داشته است: “در ابتدا مردد بودم، اما این روش به من کمک کرد که دیدگاه متفاوتی نسبت به تجربیات گذشتۀ خود داشته باشم. حالا احساس سبکی و آزادی دارم که قبلاً تجربه نکرده بودم.”

مقاله مرتبط: درمان مبتنی بر پذریش و تعهد

بررسی وضعیت emdr در ایران و آینده‌ آن

در سال‌های اخیر، برگزاری دوره‌های آموزشی و کارگاه‌های تخصصی توسط روانشناسان و اساتید دانشگاه در ایران باعث شده است که آگاهی نسبت به این روش درمانی افزایش یابد. برخی از کلینیک‌های روان‌درمانی نیز این روش را به بیماران خود ارائه می‌دهند. با این حال، همچنان تعداد درمانگران متخصص در این حوزه محدود است و نیاز به آموزش گسترده‌تر احساس می‌شود

چالش ها و موانع استفاده از emdr در ایران

• نبود انجمن علمی تخصصی: در حال حاضر، هیچ نهاد رسمی یا انجمن علمی مشخصی در ایران مسئول توسعه، استانداردسازی و نظارت بر اجرای ای ام دی آر نیست. این مسئله می‌تواند به پراکندگی اطلاعات و نبود یک چارچوب مشخص برای آموزش و اجرای این روش در کشور منجر شود.
• کمبود درمانگران متخصص: هنوز تعداد کمی از روانشناسان ایرانی در زمینۀ ای ام دی آر آموزش دیده‌اند و این روش به‌صورت گسترده در دسترس عموم قرار ندارد.
• عدم آگاهی عمومی: بسیاری از بیماران و حتی برخی از درمانگران سنتی، هنوز با این روش و مزایای آن آشنا نیستند.

چرا در مورد EMDR اختلاف نظر وجود دارد؟

با وجود مقبولیت این روش درمانی، برخی انتقادات پیرامون آن مطرح شده است که بیشتر بر مکانیسم‌های درمانی، مقایسه با سایر روش‌ها و تضاد در نتایج مطالعات علمی تمرکز دارند.

1- مکانیسم نامشخص درمانی

یکی از انتقادات اصلی این است که روش درمانی emdr از ترکیبی از عناصر درمان‌های موجود استفاده می‌کند و مشخص نیست که کدام بخش آن نقش کلیدی در درمان دارد. این روش شامل پردازش شناختی، مواجهۀ تدریجی و تحریک دوطرفۀ مغز است، اما برخی مطالعات نشان داده‌اند که اثربخشی آن ممکن است بیشتر به مواجهۀ بیمار با خاطرات آسیب‌زا مرتبط باشد تا تحریک دوطرفۀ مغز.

2- تضاد در نتایج مطالعات

در حالی که برخی مطالعات از تأثیر مثبت رویکرد emdr حمایت کرده‌اند، مطالعات دیگر نتایج متناقضی را نشان داده‌اند. این امر باعث شده که برخی محققان ادعا کنند که روش‌شناسی مطالعات مربوط به EMDR ناهماهنگ است و نمی‌توان به نتایج آن‌ها اطمینان کامل داشت. به‌ویژه، برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که حذف حرکات چشمی از پروتکل emdr تأثیر چندانی بر نتایج درمانی ندارد، که باعث تردید در مورد ضرورت این عنصر شده است.

3- شباهت به درمان‌های دیگر

بسیاری از اجزای تکنیک ای ام دی آر مشابه درمان‌های سنتی مانند مواجهه‌درمانی و پردازش شناختی است. این امر باعث شده است که برخی محققان معتقد باشند که این روش در اصل شکل جدیدی از روش‌های موجود است و نه یک درمان کاملاً متمایز.

4- جنجال‌های پیرامون پذیرش علمی

اختلاف نظرهای شدید بین حامیان و منتقدان درمان ای ام دی آر نیز قابل توجه است. برخی از محققان استدلال می‌کنند که مطالعات علمی معتبر باید به‌طور دقیق مشخص کنند که کدام عناصر ای ام دی آر اثربخش هستند. این در حالی است که طرفداران این روش بر اثرگذاری بالای آن در درمان PTSD تأکید دارند.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

EMDR به‌عنوان یک روش درمانی تأییدشده برای PTSD مورد حمایت سازمان‌هایی مانند سازمان بهداشت جهانی (WHO) و انجمن روانشناسی آمریکا (APA) است. با این حال، همچنان تردیدهایی دربارۀ مکانیسم دقیق آن و تفاوتش با سایر درمان‌ها وجود دارد.

برخی مطالعات اثربخشی آن را به پردازش شناختی و مواجهۀ بیمار با خاطرات آسیب‌زا نسبت می‌دهند، نه تحریک دوطرفۀ مغز. باوجود این چالش‌ها، درمان به روش emdr همچنان یک گزینۀ مؤثر برای درمان تروما محسوب می‌شود و تحقیقات برای بهینه‌سازی و درک بهتر آن ادامه دارد.