اصول و روش های تغییر و اصلاح رفتار – ترجمه شهناز محمدی

معرفی کتاب اصول و روش های تغییر و اصلاح رفتار

اصول و روش های تغییر و اصلاح رفتار اثر ریموند جی میلتن برگر، با ترجمه دکتر شهناز محمدی و کبری جمشیدی از انتشارات ارسباران، به اصول و شیوه‌هایی می‌پردازد که برای شناخت و تغییر رفتار انسان به کار گرفته می‌شوند. این کتاب در پنج بخش و ۲۵ فصل تنظیم شده است و مطالب آن به‌گونه‌ای ارائه شده‌اند که آموختن مباحث ابتدایی، زمینۀ لازم برای درک و به‌کارگیری شیوه‌های مطرح‌شده در بخش‌های بعدی را فراهم می‌کند.

بخش نخست به اندازه‌گیری رفتار و تغییر رفتار اختصاص دارد. در این بخش، شیوه‌های مشاهده و ثبت رفتارهایی که قرار است در یک برنامه اصلاح رفتار بهبود یابند، همچنین روش ساخت نمودار و ارزیابی اطلاعات برای تحلیل تغییر رفتار بررسی می‌شوند. بخش دوم به اصول بنیادین رفتار می‌پردازد که از جمله آن‌ها می‌توان به تقویت، خاموش‌سازی، تنبیه، کنترل محرک و شرطی‌سازی پاسخگر اشاره کرد. این اصول، مبنای شیوه‌های اصلاح رفتار در بخش‌های بعدی کتاب را تشکیل می‌دهند.

بخش سوم این اثر به تثبیت رفتارها و مهارت‌های جدید و مطلوب اختصاص دارد و شیوه‌هایی مانند شکل‌دهی، رهنمود دادن و انتقال کنترل محرک، زنجیره‌ای کردن و آموزش مهارت‌های رفتاری را توضیح می‌دهد. بخش چهارم نیز به کاهش رفتارهای نامطلوب و افزایش رفتارهای مطلوبی می‌پردازد که با فراوانی کافی رخ نمی‌دهند. در این بخش، افراط‌ها و کاستی‌های رفتاری و همچنین کاربرد تقویت، خاموش‌سازی، کنترل محرک و تنبیه برای تغییر آن‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد.

بخش پنجم به سایر شیوه‌های تغییر رفتار اختصاص دارد و به بررسی روش‌های پیچیده‌تر اصلاح رفتار می‌پردازد. مدیریت خود، اختلالات عادتی، اقتصادهای ژتونی، قرارداد رفتاری، راهکارهای مبتنی بر شرطی‌سازی پاسخگر برای کاهش ترس و اضطراب و شیوه‌های اصلاح رفتار برای تغییر رفتارهای شناختی، از جمله موضوعات این بخش هستند. در کنار این مباحث، کتاب رفتار انسان را به‌عنوان اعمالی دارای یک یا بیش از یک جنبۀ فیزیکی و قابل مشاهده و ثبت بررسی می‌کند و بر تأثیر رویدادهای محیطی بر رخداد رفتار تأکید دارد.

در این کتاب همچنین به کاربرد شیوه‌های اصلاح رفتار در حوزه‌هایی مانند ناتوانی‌های رشدی، بیماری روانی، آموزش و پرورش استثنایی، توانبخشی، روانشناسی اجتماعی و بالینی، تجارت، صنعت، خدمات انسانی، مدیریت، خودمدیریتی، رفتار کودک، پیشگیری، عملکرد ورزشی، رفتارهای مرتبط با سلامتی و پیری‌شناسی اشاره شده است.

یکی از ویژگی‌های کتاب اصول و روش‌ های تغییر و اصلاح رفتار که توجه ما را به خود جلب کرد، استفاده از مثال‌های ساده و متعدد در سراسر کتاب است؛ این مثال‌ها مطالب را عینی‌تر و مفاهیم و روش‌های مطرح‌شده را ملموس‌تر و قابل‌درک‌ می‌کنند. جداول و نمودارها در بخش های مختلف نیز به سازمان‌دهی بهتر مطالب کمک کرده‌اند. همچنین، در ابتدای هر فصل از کتاب اهداف آن مشخص شده و در پایان، خلاصه‌ای از مطالب ارائه شده است. به این ترتیب، خواننده هم از مسیر بحث آگاه است و هم می‌تواند در پایان هر فصل مطالب را مرور و جمع‌بندی کند.

محصول مرتبط: کتاب تغییر رفتار و رفتار درمانی علی اکبر سیف

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

کتاب اصول و روش های تغییر و اصلاح رفتار ریموند میتلن برگر برای افرادی مناسب است که به شناخت علمی رفتار انسان و روش‌های مشاهده، اندازه‌گیری و تغییر آن علاقه‌مند هستند. این کتاب به‌ویژه می‌تواند برای دانشجویان و علاقه‌مندان رشته‌های روانشناسی، علوم تربیتی، آموزش و پرورش، مشاوره، توانبخشی و حوزه‌های مرتبط با رفتار مفید باشد؛ زیرا مباحث را از اصول پایه آغاز کرده و به‌تدریج به روش‌های کاربردی‌تر تغییر رفتار می‌رساند.

این کتاب همچنین برای معلمان، مربیان، مشاوران، روانشناسان و متخصصان حوزه‌های توانبخشی و خدمات انسانی مناسب است؛ به‌خصوص افرادی که در کار خود با آموزش مهارت‌های جدید، افزایش رفتارهای مطلوب یا کاهش رفتارهای نامطلوب سروکار دارند. از سوی دیگر، محتوای کتاب تنها به محیط‌های آموزشی و درمانی محدود نمی‌شود و برای افرادی که در مدیریت، کسب‌وکار، صنعت، ورزش، خودمدیریتی یا برنامه‌های مرتبط با سلامت و پیشگیری فعالیت می‌کنند نیز قابل استفاده است.

توضیحات تکمیلی

ریموند جی. میلتن برگر (Raymond Miltenberger)، استاد دانشگاه و پژوهشگر برجسته در حوزه تحلیل رفتار کاربردی است که در دانشگاه فلوریدای جنوبی به‌عنوان استاد و مدیر برنامه تحلیل رفتار کاربردی فعالیت می‌کند. پژوهش‌های او بر آموزش مهارت‌های ایمنی، ارزیابی و مداخله رفتاری و کاربرد تحلیل رفتار در سلامت، ورزش و تناسب‌اندام متمرکز است.

ترجمه کتاب اصول و روش های تغییر و اصلاح رفتار توسط دکتر شهناز محمدی، دکتری روانشناسی صنعتی و استادیار دانشگاه خوارزمی، و کبری جمشیدی به زبان فارسی انجام شده و انتشارات ارسباران آن را به چاپ رسانده است.

بریدۀ کتاب

راهکارهای اصلاح رفتار شامل تحلیل و دستکاری رویدادهای محیطی برای تغییر رفتارند. یک افراط رفتاری یا کاستی رفتاری می‌تواند هدف تغییر یا شیوه‌های اصلاح رفتار باشد. راهکارهای اصلاح رفتار بر پایه اصول رفتاری استوارند که حاصل پژوهش علمی هستند.

بی. اف. اسکینر اولین پژوهش علمی را انجام داد و اصلاح رفتار را پایه‌گذاری کرد. وی همچنین تعدادی کتاب منتشر کرد که کاربرد اصول رفتاری در زندگی روزمره را نشان دادند. راهکارهای اصلاح رفتار غالباً توسط مردم در زندگی روزمره به کار بسته می‌شوند. رفتار قبل و بعد از به‌کارگیری راهکارهای اصلاح رفتار اندازه‌گیری می‌شود تا سودمندی این راهکارها اثبات گردد. اصلاح رفتار بر رویدادهای گذشته تأکید نمی‌ورزد و علل زیربنایی فرضی رفتار را رد می‌کند.

فهرست کتاب اصول و روش های تغییر و اصلاح رفتار

فصل اول: مقدمه

بخش اول) اندازه‌گیری رفتار و تغییر رفتاری

فصل دوم: مشاهده و ثبت رفتار

فصل سوم: ترسیم نمودار رفتاری و اندازه‌گیری تغییر

بخش دوم) اصول بنیادین رفتار

فصل چهارم: تقویت

فصل پنجم: خاموش کردن رفتار

فصل ششم: تنبیه

فصل هفتم: کنترل محرک: افتراق و تعمیم

فصل هشتم: شرطی‌سازی پاسخگر

بخش سوم) راهکارهای تثبیت رفتار جدید

فصل نهم: شکل‌دهی رفتار

فصل دهم: رهنمود دادن و انتقال کنترل محرک

فصل یازدهم: زنجیره‌ای کردن رفتارها

فصل دوازدهم: راهکارهای آموزش مهارت‌های رفتاری

بخش چهارم) راهکارهای افزایشرفتار مطلوب و کاهش رفتار نامطلوب

فصل سیزدهم: شناختن رفتارهای مشکل‌آفرین با اجرای ارزیابی کارکردی

فصل چهاردهم: استفاده از خاموش‌سازی رفتار

فصل پانزدهم: تقویت افتراقی

فصل شانزدهم: راهکارهای کنترل پیشایند

فصل هفدهم: استفاده از تنبیه: محروم کردن و جریمه

فصل هجدهم: راهکارهای تنبیه مثبت و اصول اخلاقی تنبیه

فصل نوزدهم: ارتقای تعمیم

بخش پنجم) سایر راهکارهای تغییر رفتار

فصل بیستم: خودتدبیری

فصل بیست و یکم: راهکارهای تغییر عادت

فصل بیست و دوم: اقتصاد ژتونی

فصل بیست و سوم: قراردادهای رفتاری

فصل بیست و چهارم: راهکارهای کاهش ترس و اضطراب

فصل بیست و پنجم: اصلاح رفتار شناختی