شناخت اجتماعی و آموزش تعامل (راهنمای درمانگر) – دیوید رابرتس

معرفی کتاب شناخت اجتماعی و آموزش تعامل

کتاب شناخت اجتماعی و آموزش تعامل نوشته دیوید رابرتس و دیوید پن با ترجمه حسین زارع و سوسن علیزاده‌ فرد، با هدف معرفی و تبیین برنامۀ آموزشی شناخت اجتماعی و تعامل (SCIT) تدوین شده است؛ رویکردی درمانی که به‌صورت گروهی برای افراد مبتلا به اختلالات روان‌پریشی به‌کار می‌رود. این برنامه با بهره‌گیری از تمرین‌های متنوع، بازی، بحث‌های گروهی و محرک‌های تعاملی اجتماعی تلاش می‌کند نارسایی‌های مرتبط با شناخت اجتماعی را بهبود ببخشد و توانایی برقراری ارتباط مؤثر را در بیماران ارتقا دهد.

اختلال در شناخت اجتماعی یکی از عوامل مهم محرومیت افراد مبتلا به روان‌پریشی از تجربۀ یک زندگی معنادار و تعاملات اجتماعی سالم به‌شمار می‌رود. در این میان، رویکرد SCIT به‌عنوان یکی از مؤثرترین درمان‌های مبتنی بر بهبود شناخت اجتماعی شناخته می‌شود که از پشتوانۀ پژوهشی و تجربی قابل‌توجهی برخوردار است و در سال‌های اخیر توجه متخصصان سلامت روان را به خود جلب کرده است.

این کتاب در ۱۳ فصل تنظیم شده و یک برنامۀ آموزشی جامع و کاربردی را در اختیار متخصصان حوزۀ سلامت روان قرار می‌دهد. ساختار برنامه به‌گونه‌ای طراحی شده که جلسات درمانی به‌صورت گروهی و در قالب نشست‌های هفتگی یک‌ساعته برگزار می‌شوند و هدف اصلی آن، ارتقای توانایی‌های شناخت اجتماعی و افزایش مشارکت بیماران در زندگی اجتماعی است.

نویسندگان در بخش مقدمه، مبانی نظری و اصول منطقی رویکرد SCIT را به‌صورت خلاصه و روشن توضیح می‌دهند و سپس تفاوت‌های این روش را با سایر درمان‌های روانی ـ اجتماعی مورد استفاده در اختلالات روان‌پریشی بررسی می‌کنند.

بخش اصلی کتاب به تشریح دقیق جلسات درمانی اختصاص یافته و راهنمایی‌های لازم برای اجرای صحیح برنامۀ SCIT را در اختیار درمانگران قرار می‌دهد. همچنین در پایان کتاب، چهار پیوست کاربردی و خلاقانه ارائه شده که می‌تواند در فرایند درمان و آموزش مورد استفاده قرار گیرد.

از ویژگی‌های برجستۀ این اثر می‌توان به ساختار منظم و آموزشی آن اشاره کرد. در هر فصل، جزئیات مربوط به جلسات درمان، اهداف، تمرین‌ها و تکالیف درمانجویان به‌صورت دقیق مطرح شده و نمونه‌هایی از گفت‌وگو میان درمانگر و اعضای گروه نیز آورده شده است تا مفاهیم کتاب شفاف‌تر و روند یادگیری برای مخاطب کاربردی‌تر شود. علاوه بر این، وجود منابع علمی گسترده و واژه‌نامۀ تخصصی در پایان کتاب، ارزش علمی و آموزشی اثر را دوچندان کرده است.

کتاب مرتبط: مهارت های اجتماعی در ارتباطات میان فردی

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

خرید کتاب شناخت اجتماعی و آموزش تعامل انتشارات ارجمند به متخصصانی که در حوزۀ درمان و بازتوانی بیماران مبتلا به اختلالات روان‌پریشی فعالیت می‌کنند، پیشنهاد می‌شود. روان‌شناسان بالینی، روان‌پزشکان، مشاوران، کاردرمانگران و مددکاران اجتماعی می‌توانند از محتوای آموزشی و ساختار عملی این اثر برای اجرای درمان‌های گروهی و ارتقای مهارت‌های اجتماعی بیماران بهره ببرند.

این کتاب همچنین برای دانشجویان رشته‌های روانشناسی، مشاوره، علوم شناختی و سایر حوزه‌های مرتبط با سلامت روان، منبعی آموزشی و کاربردی محسوب می‌شود؛ زیرا علاوه بر مباحث نظری، شیوۀ اجرای جلسات درمانی، نمونه گفت‌وگوها، تمرین‌ها و تکالیف درمانی را نیز به‌صورت دقیق و قابل‌فهم ارائه می‌کند.

مطالعۀ این اثر برای درمانگرانی که به رویکردهای مبتنی بر شناخت اجتماعی علاقه‌مند هستند یا قصد دارند برنامۀ SCIT را در مراکز درمانی، بیمارستان‌ها و کلینیک‌های روان‌پزشکی اجرا کنند، بسیار مفید است. همچنین پژوهشگران حوزۀ اختلالات روان‌پریشی و بازتوانی روانی ـ اجتماعی نیز می‌توانند از مبانی نظری و منابع علمی گستردۀ کتاب در پژوهش‌ها و مطالعات تخصصی خود استفاده کنند.

توضیحات تکمیلی

دیوید ل. رابرتس، DAVID L. ROBERTS، استاد علوم کامپیوتر در دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی است. پژوهش‌های او در مرز میان علوم کامپیوتر، یادگیری ماشین و علوم رفتاری قرار دارد و بر تحلیل رفتار انسان و حیوان در بسترهای واقعی و دیجیتال تمرکز دارد. او با استفاده از رویکردهای مبتنی بر هوش مصنوعی، در توسعه ابزارهایی برای تحلیل و درک رفتار اجتماعی نقش داشته است.

دیوید ل. پن، DAVID L. PENN، استاد برجستۀ روانشناسی و علوم اعصاب در دانشگاه کارولینای شمالی و پژوهشگر بین‌المللی دانشگاه کاتولیک استرالیاست. حوزۀ تخصصی او شناخت اجتماعی و درمان‌های روانی ـ اجتماعی در اختلالات روان‌پریشی است و بیش از ۲۰۰ مقالۀ علمی در این زمینه منتشر کرده است. او از پژوهشگران پراستناد در حوزۀ روانشناسی و روان‌پزشکی محسوب می‌شود.

دنیس ر. کامبس، DENNIS R. COMBS، روانشناس بالینی و استاد روانشناسی در دانشگاه تگزاس در تایلر است. پژوهش‌های او عمدتاً بر شناخت اجتماعی، اسکیزوفرنی، روان‌پریشی و درمان‌های شناختی ـ رفتاری متمرکز است. او سال‌ها در زمینۀ ارزیابی و درمان اختلالات روان‌پریشی فعالیت علمی و بالینی داشته و از پژوهشگران شناخته‌شدۀ این حوزه به‌شمار می‌رود.

دکتر سوسن علیزاده‌ فرد، استادیار دانشگاه پیام نور و عضو هیئت‌مدیرۀ انجمن روانشناسی اجتماعی ایران، و دکتر حسین زارع، پژوهشگر و مترجم حوزۀ روانشناسی شناختی و علوم رفتاری، مترجمان کتاب شناخت اجتماعی و آموزش تعامل هستند.

کتاب مرتبط: چطور با آدم های دشوار تعامل کنید

بریدۀ کتاب

مرحلۀ پایانی از دورۀ SCIT به تثبیت مهارت‌های یادگرفته‌شده تا این نقطه پرداخته است و بر کاربرد این مهارت‌ها در زندگی شخصی افراد تمرکز دارد. درواقع این مهم‌ترین بخش این دستورالعمل است و بیشترین چالش را برای درمانگران و بیماران به همراه دارد. افراد تشویق می‌شوند تا مشکلات بین‌فردی و اتفاقات زندگی خود را بیان کنند.

سپس گروه با استفاده از مهارت‌های مرحلۀ اول و دوم، هر موقعیت را تحلیل می‌کنند؛ و همۀ افراد به شیوۀ بارش مغزی راه‌حلی برای این مشکل در برقراری ارتباط مؤثر با دیگران یا کاستن احساسات منفی ارائه می‌دهند. این کار با یک رویکرد قدم‌به‌قدم، به نام فرایند جمع‌بندی انجام می‌شود که به کرات در مرحلۀ سوم تمرین خواهد شد.

فهرست کتاب شناخت اجتماعی و آموزش تعامل

فصل ۱: اطلاعات مقدماتی جهت آشنایی درمانگران

فصل ۲: طرح کلی و نکات کاربردی SCIT

مرحله اول: جلسات ۱ تا ۷
مقدمه و هیجان‌ها

فصل ۳: جلسات اول و دوم: مقدمه

فصل ۴: جلسه سوم: هیجان‌ها و موقعیت‌های اجتماعی (موضوع اختیاری)

فصل ۵: جلسه چهارم: تعریف هیجان‌ها

فصل ۶: جلسه پنجم: حدس زدن هیجان دیگران

فصل ۷: جلسه ششم: به‌روزرسانی حدس‌های هیجانی

فصل ۸: جلسه هفتم: احساس سوءظن

مرحله دوم: جلسات ۸ تا ۱۵
موقعیت‌ها را دریابیم

فصل ۹: جلسه هشتم: نتیجه‌گیری شتاب‌زده

فصل ۱۰: جلسات نهم و دهم: راهبرد ۱- به حدس‌های دیگر فکر کن

فصل ۱۱: جلسات یازدهم و دوازدهم: راهبرد ۲- جدا کردن حقایق از حدسیات

فصل ۱۲: جلسات چهاردهم و پانزدهم: راهبرد ۳- جمع‌آوری مدرک بیشتر

مرحله سوم: جلسات 16 تا 20
جمع‌بندی

فصل 13: جلسات شانزدهم تا بیستم: جمع‌بندی و بررسی کلی