عصب پژوهی تصمیم گیری – اوشین وارتانیان

معرفی عصب پژوهی تصمیم گیری

چرا در موقعیت‌های مشابه، افراد تصمیم‌های متفاوتی می‌گیرند؟ چگونه سود و زیان احتمالی، احساسات، تجربه‌های گذشته، باورها و انتظارات بر انتخاب‌های ما اثر می‌گذارند؟ و مغز چگونه از میان چند گزینه، یکی را برای اقدام انتخاب می‌کند؟

برای پاسخ به این پرسش‌ها، بررسی رفتار انسان به‌تنهایی کافی نیست؛ باید فرایندهای شناختی و عصبی دخیل در تصمیم‌گیری را نیز شناخت. کتاب عصب پژوهی تصمیم‌گیری با گردآوری پژوهش‌هایی در مرز علوم اعصاب، روانشناسی و مطالعات رفتاری، به بررسی سازوکارهای مغزی دخیل در قضاوت، ارزیابی گزینه‌ها و انتخاب می‌پردازد. محور اصلی این اثر، فهم ارتباط میان فعالیت مغز و رفتار تصمیم‌گیرنده است؛ ارتباطی که هم در انتخاب‌های روزمره اهمیت دارد و هم در تصمیم‌های پیچیده مدیریتی، اقتصادی و اجتماعی.

یکی از نکات محوری این کتاب روانشناسی این است که تصمیم‌گیری را نمی‌توان صرفاً محاسبه‌ای منطقی برای انتخاب بهترین گزینه دانست. ارزش‌ها، هیجان‌ها، باورها، انگیزه‌ها و تجربه‌های پیشین نیز در این فرایند نقش دارند. مغز باید اطلاعات گوناگون را ارزیابی کند، به پیامدهای احتمالی وزن بدهد و در شرایطی که نتیجه انتخاب‌ها قطعی نیست، میزان اطمینان خود را بسنجد. از این منظر، تصمیم‌گیری حاصل تعامل فرایندهای شناختی و هیجانی و فعالیت شبکه‌های متعدد عصبی است.

اهمیت این رویکرد در آن است که پرسش‌های مربوط به چرایی انتخاب‌های انسان را به شواهد قابل بررسی دربارۀ عملکرد مغز پیوند می‌دهد. نویسندگان فصل‌های کتاب با بهره‌گیری از روش‌هایی مانند تصویربرداری مغزی، آزمایش‌های رفتاری، عصب‌روانشناسی، الکتروفیزیولوژی، الگوسازی محاسباتی و بررسی انتقال‌دهنده‌های عصبی، جنبه‌های مختلف این ارتباط را بررسی می‌کنند.

در برخی مطالعات نیز از پژوهش‌های حیوانی برای روشن‌تر شدن فرایندهای مرتبط با رفتار انسان استفاده شده است. کنار هم قرار گرفتن این روش‌ها امکان بررسی تصمیم‌گیری را از چند سطح فراهم می‌کند؛ از الگوهای رفتاری قابل مشاهده تا فعالیت سلول‌ها و شبکه‌های عصبی.

موضوعات اصلی کتاب، طیفی از تصمیم‌های مبتنی بر سود و زیان تا انتخاب‌های اجتماعی و فرایندهای شناختی پیچیده را در بر می‌گیرند. ساختار کتاب در پنج بخش تنظیم شده است:

• الگوهای نظری: بررسی مبانی شناختی و عصبی تصمیم‌گیری، ویژگی‌های رفتاری انتخاب‌های ساده و نقش بافت و شرایطی که تصمیم در آن‌ها گرفته می‌شود.
• ریسک و ابهام: مطالعه نقش هیجان‌ها، باورها و انواع عدم‌اطمینان در قضاوت و انتخاب؛ از جمله بررسی تفاوت میان پاسخ‌های مبتنی بر باور و پاسخ‌های تحلیلی.
• سود و زیان: بررسی چگونگی ارزیابی پاداش و تنبیه، یادگیری از نتایج گذشته، پیش‌بینی پیامدها و نقش مدارهای عصبی مرتبط با ارزش‌گذاری.
• همکاری و اعتماد: تحلیل انتخاب‌های اجتماعی با تمرکز بر اعتماد، رقابت، انصاف، هنجارهای اجتماعی و نقش زبان در شکل‌گیری یا تضعیف همکاری.
• تصمیم‌گیری هدف‌محور: پرداختن به ارتباط تصمیم‌گیری با برنامه‌ریزی، تفکر خودانگیخته، حل خلاقانه مسئله و انتخاب راه‌حل‌های نو.

این گستردگی موضوعی، وجه متمایز کتاب را شکل می‌دهد. تصمیم‌گیری در این اثر به انتخاب میان چند گزینه محدود نمی‌ماند، بلکه با فرایندهایی مانند یادگیری از تجربه، کنترل هیجان، تعامل اجتماعی، برنامه‌ریزی و خلاقیت بررسی می‌شود.

برای مثال، انتخاب در شرایط عدم‌اطمینان تنها به میزان اطلاعات موجود وابسته نیست؛ باورهای فرد و نحوه پردازش اطلاعات نیز می‌توانند بر قضاوت او اثر بگذارند. همچنین، بررسی همکاری و اعتماد نشان می‌دهد که فهم تصمیم‌های اجتماعی مستلزم توجه به هنجارها و روابط میان افراد است.

در بخش‌های مربوط به سود و زیان نیز توجه به چگونگی یادگیری مغز از پیامدهای گذشته، اهمیت ویژه‌ای دارد. ارزیابی یک گزینه فقط به مطلوبیت آن در لحظه وابسته نیست؛ تجربه‌های پیشین و پیش‌بینی نتایج آینده نیز در شکل‌گیری انتخاب نقش دارند. در ادامه، پیوند تصمیم‌گیری با برنامه‌ریزی و خلاقیت نشان می‌دهد که این فرایند در فعالیت‌های شناختی پیچیده نیز حضور دارد و انتخاب راه‌حل، خود بخشی مهم از حل مسئله است.

کتاب عصب پژوهی تصمیم گیری به ویراستاری اوشین وارتانیان و دیوید آر. ماندل، نخستین‌بار در سال ۲۰۱۱ منتشر شده است. ترجمه فارسی آن را دکتر حسن محجوب عشرت‌آبادی انجام داده و انتشارات ارجمند آن را منتشر کرده است.

این اثر را باید مجموعه‌ای پژوهش‌محور برای مطالعه علمی تصمیم‌گیری دانست، نه راهنمایی عمومی برای تصمیم‌گیری بهتر. ارزش آن در گردآوری دیدگاه‌ها، یافته‌ها و روش‌های پژوهشی گوناگون و نشان دادن ارتباط میان سازوکارهای عصبی و نظریه‌های رفتاری قضاوت و انتخاب است. از همین رو، برای خواننده‌ای که می‌خواهد فراتر از توصیف رفتار انسان برود و مبانی عصبی آن را بررسی کند، منبعی مرتبط و قابل تأمل به شمار می‌آید.

به اطلاع شما همراهان روان آموز می‌رسانیم، که امکان خرید کتاب عصب پژوهی تصمیم گیری با بیشترین تخفیف فراهم شده است. همچنین درصورت تمایل می‌توانید سایر کتاب های علوم اعصاب را با پایین‌ترین قیمت تهیه کنید.

کتاب مرتبط: پژوهش در ذهن مغز و تربیت اثر مارک اس شوارتز

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

• دانشجویان و پژوهشگران علوم اعصاب و علوم شناختی: برای آشنایی با فرایندهای عصبی دخیل در انتخاب، ارزیابی پیامدها، پردازش پاداش و تصمیم‌گیری در شرایط عدم‌اطمینان.
• دانشجویان و متخصصان روانشناسی: برای مطالعه ارتباط میان شناخت، هیجان، باورها و رفتار تصمیم‌گیرنده و بررسی شواهد عصب‌شناختی مرتبط با این حوزه‌ها.
• پژوهشگران اقتصاد رفتاری و تصمیم‌گیری: برای شناخت رویکردهای عصب‌شناختی به ارزش‌گذاری، ریسک، یادگیری از پیامدها و انتخاب در موقعیت‌های اجتماعی.
• دانشجویان و پژوهشگران مدیریت: به‌ویژه افرادی که به مبانی شناختی و هیجانی تصمیم‌های مدیریتی و نقش سوگیری‌ها، باورها و پیچیدگی محیط در قضاوت علاقه‌مندند.
• علاقه‌مندان به همکاری، اعتماد و رفتار اجتماعی: برای بررسی چگونگی تأثیر هنجارها، انصاف، رقابت و تعاملات بین‌فردی بر انتخاب‌های انسان.
• پژوهشگران خلاقیت، برنامه‌ریزی و حل مسئله: برای مطالعه ارتباط فرایندهای تصمیم‌گیری با فعالیت‌های شناختی سطح بالا و نقش انتخاب در شکل‌گیری راه‌حل‌های خلاقانه.

این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی تناسب دارد که با مطالعه علمی و بین‌رشته‌ای ارتباط برقرار می‌کنند و مایل‌اند تصمیم‌گیری را از منظر نظریه‌ها و شواهد تجربی بررسی کنند. تنوع موضوعات و روش‌های پژوهشی آن می‌تواند برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی و افرادی که در پی شناخت عمیق‌تر مبانی عصبی رفتار هستند، جذاب باشد.

توضیحات تکمیلی

اوشین وارتانیان (Oshin Vartanian) روانشناس و پژوهشگر علوم اعصاب است که دکترای خود را در رشته روانشناسی از دانشگاه مِین دریافت کرده است. او به‌عنوان دانشمند پژوهشی در سازمان تحقیقات و توسعه دفاعی کانادا فعالیت دارد و استادیار وابسته گروه روانشناسی دانشگاه تورنتو است. حوزه‌های اصلی پژوهش او شامل عصب‌زیبایی‌شناسی، علوم اعصاب خلاقیت، تصمیم‌گیری و بررسی فرایندهای شناختی مرتبط با ادراک زیبایی و هنر است.

دیگر ویراستار کتاب دیوید آر. مندل (David R. Mandel) روانشناس و پژوهشگر کانادایی است که مدرک دکترای روانشناسی خود را در سال ۱۹۹۶ از دانشگاه بریتیش کلمبیا دریافت کرده است. او به‌عنوان دانشمند ارشد دفاعی در مرکز تحقیقات و توسعه دفاعی کانادا در تورنتو فعالیت می‌کند و استاد وابسته گروه روانشناسی دانشگاه یورک است. حوزه‌های اصلی پژوهش او شامل قضاوت و تصمیم‌گیری انسان در شرایط خطر و عدم‌قطعیت، روانشناسی اجتماعی، شناخت اجتماعی و تحلیل اطلاعات اطلاعاتی است

بریدۀ کتاب

محاسبات مغزی نیز مانند سایر روش‌های محاسباتی، زمان‌بر هستند. فرایند تصمیم‌گیری در مغز انسان متأثر از واکنش‌های نورونی و عکس‌العمل به‌موقع آکسون‌ها، سیناپس و دندریت‌ها است. باوجوداین، هنوز این سؤال مطرح است که چرا تصمیم‌گیری نیازمند زمانی طولانی است؟ در اینجا، لزوماً زمان طولانی اتخاذ برخی تصمیم‌ها توسط افراد موردنظر ما نیست (اگرچه این مسئله نیز در جایگاه خود اهمیت دارد). ممکن است تصمیم گرفتن دربارۀ اینکه تعطیلات به کجا برویم، با چه کسی، چگونه، چه مدت آنجا بمانیم و …، ساعت‌ها، روزها و یا ماه‌ها طول بکشد. استعاره الاغ بوریدان برای نشان دادن دشواری تصمیم‌گیری، به‌کار می‌رود (به احترام ژان بوریدان، فیلسوف فرانسوی قرن 14). در این استعاره پشته‌ای کاه و سطلی آب مقابل الاغ قرار می‌دهند و حیوان که قادر نیست تصمیم بگیرد کدام‌یک را اول بخورد، از گرسنگی و تشنگی می‌میرد؛ اما فارغ از محدودیت‌های گرسنگی یا تصمیم‌گیری در مورد آسیب‌شناسی، حتی تصمیمات ساده از قبیل تشخیص اینکه کدام عدد بزرگ‌تر و یا کدام صدا بم‌تر است نیز بین 1500-500 هزارم ثانیه زمان می‌برد. اگر تأخیر سیناپسی و زمان‌بندی پاسخ‌های گزینشی به محرک حسی را درنظر بگیریم، درمی‌یابیم همین هزارم ثانیه‌ها نیز زمان بسیار زیادی است.

فهرست کتاب عصب پژوهی تصمیم گیری

پیشگفتار
مقدمه نویسنده
بخش اول- نمونه های نظری
فصل اول: چرا تصمیم گیری زمان بر است؟ نقش یک فضای کاری جهانی جامع در یک تصمیم گیری ساده
فصل دوم: قالب ها، مغز و دامنه های محتوا تأثیرات عصبی و رفتاری ناشی از موقعیتهای توصیفی بر انتخاب ارجح
بخش دوم- مخاطره و عدم اطمینان
فصل سوم: نقش هیجانات در تصمیم گیری مفید یا مخرب
فصل چهارم: عدم اطمینان و تعدیل گری عصبی استیل کولین و پاسخ به محرک
فصل پنجم: شهود و سوگیریها در مغز دو گذرگاه عصبی برای تصمیم گیری
بخش سوم- پاداش و زیان
فصل ششم: پردازش پاداش و تصمیم گیری در جسم مخطط انسان
فصل هفتم: مکانیسم های عصبی زیربنای فراگیری تنبیه و پاداش در مغز انسان مشاهداتی بر اساس (FMRI)
فصل هشتم: پردازش پاداش و تنبیه در مغز انسان
بخش چهارم- همکاری و اعتماد
فصل نهم: مبنای عصبی تصمیم گیری اجتماعی
فصل دهم: شواهد اجتماعی و زیست شناختی در مورد انگیزه های تنبیه
بخش پنجم- تصمیم گیری هدف
فصل یازدهم: نقش افکار خودانگیخته (انی) در شناخت انسان
فصل دوازدهم: بسیار خوب چه میخواهید انجام دهید؟ دیدگاه علم عصب شناختی در طرح تصمیم گیری
فصل سیزدهم: درنگهای تصمیم گیری در روشهای خلاقانه