غلبه بر بی خوابی؛ رویکرد درمان شناختی رفتاری – جک ادینگر

معرفی کتاب غلبه بر بی‌ خوابی؛ رویکرد درمان شناختی – رفتاری

کتاب غلبه بر بی‌ خوابی؛ رویکرد درمان شناختی رفتاری نوشته جک ادینگر و کالین کارنی، با ترجمه عفت مهدی‌ زاده حکاک و از انتشارات روان، پروتکل درمان شناختی – رفتاری بی‌خوابی (CBT-I) را برای درمانگران شرح می‌دهد و مراحل ارزیابی، اجرای مداخلات و پیگیری روند درمان را در قالب جلسات درمانی توضیح می‌دهد.

کتاب در پنج فصل تنظیم شده و هر فصل با ملزومات و لیست موضوعات اصلی آن بخش آغاز می‌شود؛ فصل اول اطلاعات مقدماتی موردنیاز درمانگران را ارائه می‌کند و در کنار بررسی روند شکل‌گیری درمان‌های مبتنی بر شواهد، به تاریخچهٔ درمان شناختی – رفتاری بی‌خوابی، شیوع و ابعاد بالینی اختلال و ملاک‌های تشخیصی آن می‌پردازد. در بخش تاریخی، شکل‌گیری رویکردهایی مانند کنترل محرک، آرام‌سازی و محدودیت خواب و سپس ترکیب آن‌ها با تکنیک‌های شناخت‌درمانی توضیح داده می‌شود.

یکی از بخش‌های کاربردی کتاب، ساختار جلسه‌به‌جلسهٔ برنامهٔ درمانی است؛ جلسهٔ نخست به ارزیابی پیش از درمان و بررسی مناسب بودن بیمار برای CBT اختصاص دارد؛ در جلسهٔ دوم، ماهیت بی‌خوابی و راهبرد درمانی بررسی می‌شود و جلسهٔ سوم به راهبردهای تکمیلی، نظارت بر خواب، ثبت روزانهٔ خواب و دریافت بازخورد بیمار می‌پردازد. از جلسهٔ چهارم به بعد، روند پیشرفت بیمار با مرور و تنظیم زمان‌بندی خواب، شناسایی موانع درمانی و تقویت پیشرفت‌های حاصل‌شده پیگیری می‌شود.

ثبت روزانهٔ خواب نیز در مراحل مختلف، از ارزیابی پیش از درمان تا سنجش نتیجهٔ نهایی، به‌عنوان ابزار اصلی ارزیابی مورد تأکید قرار دارد. پرسشنامه و نمونهٔ موردی از دیگر ابزارهای همراه کتاب غلبه بر بی‌ خوابی رویکرد درمان شناختی رفتاری، هستند که در کنار توضیح روند درمان، جنبهٔ عملی آن را تکمیل می‌کنند. کتاب همچنین به راهنماها و کتاب‌های تمرین مرتبط با درمان‌های مبتنی بر شواهد می‌پردازد و این راهنما را در ارتباط با یک کتاب تمرین برای مراجعان معرفی می‌کند.

کتاب مرتبط: غلبه بر بی خوابی و مشکلات خواب کولین اسپای

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

مخاطب اصلی کتاب غلبه بر بی‌ خوابی ترجمه عفت مهدی‌ زاده حکاک، متخصصان حوزهٔ سلامت روان و درمانگرانی هستند که با بیماران مبتلا به بی‌خوابی سروکار دارند. محتوای کتاب از ارزیابی پیش از درمان و بررسی مناسب بودن بیمار برای CBT آغاز می‌شود و سپس روند درمان را در قالب جلسات مشخص دنبال می‌کند.

پرسشنامه، نمونهٔ موردی و تأکید بر ثبت روزانهٔ خواب نیز ابزارهایی هستند که بخش عملی کتاب را تکمیل می‌کنند و به درمانگر امکان می‌دهند فرایند ارزیابی و درمان را با روش‌های مشخص دنبال کند. در کنار این مباحث، کتاب به ملاک‌های تشخیصی، شیوع و ابعاد بالینی بی‌خوابی و درمان‌های مبتنی بر شواهد نیز می‌پردازد و تصویری منسجم از اختلال و رویکرد درمانی ارائه‌شده در کتاب در اختیار مخاطب قرار می‌دهد.

توضیحات تکمیلی

جک د. ادینگر (Jack D. Edinger) استاد بخش پزشکی سلامت ملی کلیمیان در دنور، کلرادو است و بیش از ۳۲ سال در زمینهٔ پژوهش و کار بالینی با بیماران مبتلا به بی‌خوابی فعالیت داشته است. بخشی از روش‌های رفتاری این کتاب از پروتکل درمانی او اقتباس شده است. کالین ای. کارنی (Colleen E. Carney) دانشیار بخش روانشناسی و مدیر آزمایشگاه خواب و افسردگی دانشگاه ریورسون تورنتو است و در زمینهٔ بی‌خوابی‌های همراه با سایر بیماری‌ها و درمان آن‌ها با رویکرد CBT فعالیت می‌کند.

پروتکل کتاب غلبه بر بی خوابی انتشارات روان حاصل تلفیق روش‌های رفتاری و شناخت‌درمانی است و ویراست دوم آن با توجه به تغییرات DSM-5 در تعریف و طبقه‌بندی اختلال بی‌خوابی بازبینی شده و بی‌خوابی در آن به‌عنوان اختلالی مستقل در حوزهٔ خواب – بیداری بررسی می‌شود.

بریدۀ کتاب

مصاحبهٔ بالینی یکی از اجزای بسیار مهم در ارزیابی بی‌خوابی است، چرا که بالینگر بر اساس آن عوامل سبب‌شناختی را تعیین و طرح درمان را تنظیم می‌کند. مصاحبهٔ بالینی، علاوه بر فراهم‌کردن یک ارزیابی همه‌جانبه از شکایت بی‌خوابی مخصوص فرد و تاریخچهٔ خواب او، باید شامل ارزیابی مصرف دارو و مواد، و شناسایی شرایط جسمانی و روانی دخیل در بی‌خوابی نیز باشد.

مبانی ضروری یک ارزیابی بالینی متمرکز بر بی‌خوابی در جدول ۱-۲ فهرست شده‌اند. همان‌طور که اطلاعات نشان‌داده‌شده در آن پیشنهاد می‌شود، مصاحبهٔ متمرکز بر بی‌خوابی باید یک ارزیابی توصیفی و عملکردی کامل از شکایت خواب، تاریخچهٔ آن، و عوامل روان‌شناختی و رفتاری که ممکن است آن را تداوم بخشند، باشد. به‌علاوه، مصاحبه باید یک ارزیابی جامع از روابط بین بیماری‌های همایند (جسمانی و روانی) و شکایت بی‌خوابی، اگر وجود داشته باشد، فراهم کند.

فهرست کتاب غلبه بر بی خوابی؛ رویکرد درمان شناختی – رفتاری

فصل 1: اطلاعات مقدماتی برای درمانگران

فصل 2: ارزیابی پیش از درمان

فصل 3: اجزای درمان رفتاری و آموزش روانی

فصل 4: جلسۀ 2: اجزای درمان شناختی

فصل 5: ملاحظاتی در ارائۀ CBT: بیماران و محیط‌های درمانی چالش‌برانگیز