آموزش ذهن آگاهی دنیل رکتشافن – ترجمه ترمه علیدوستی

معرفی کتاب آموزش ذهن آگاهی؛ کتاب کار

کتاب آموزش ذهن آگاهی (The Mindful Education Workbook: Lessons for Teaching Mindfulness to Students)، راهنمایی جامع و کاربردی است که به معلمان این امکان را می‌دهد تا هنر ارزشمند ذهن‌آگاهی را ابتدا در خود پرورش داده و سپس با اعتماد‌به‌نفس و مهارت به دانش‌آموزان خود منتقل کنند.

این اثر از آن دسته کتاب‌هایی است که با ساختاری منسجم و گام‌به‌گام، فرایند یادگیری و تدریس ذهن‌آگاهی را برای خواننده تسهیل می‌کند. نویسنده با زبانی روان و قابل‌فهم، ابتدا خود معلمان را در مسیر خودآگاهی و کاهش استرس یاری می‌کند، زیرا همان‌طور که پژوهش‌ها نشان می‌دهند، معلمانی که تکنیک‌های ذهن‌آگاهی را تجربه کرده‌اند، برای انتقال این مهارت به دانش‌آموزان موفق‌تر خواهند بود.

نویسنده با تأکید بر این نکته که بزرگ‌سالان نیز مانند دانش‌آموزان به کاهش استرس و افزایش توجه متمرکز نیاز دارند، مسیر تحول معلمان را هموار می‌سازد.

یکی از ویژگی‌های برجستۀ این کتاب، تقسیم‌بندی هوشمندانۀ تمرین‌ها در قالب پنج حیطۀ علمی است: دانش جسمی-حرکتی، ذهنی، احساسی، اجتماعی و جهانی. این ساختار منظم به معلمان کمک می‌کند تا با روشی جامع و یکپارچه، تمام ابعاد شخصیت دانش‌آموزان را در نظر بگیرند.

کتاب شامل درس‌های کاملاً عملی است که هر کدام دارای اهداف آموزشی روشن، ملاحظات تدریس برای گروه‌های سنی مختلف و توصیه‌های اجرایی کاربردی هستند. این درس‌ها فقط برای کلاس‌های درس طراحی نشده‌اند، بلکه می‌توانند در بافت برنامۀ درسی عادی مدرسه نیز گنجانده شوند.

این کتاب روانشناسی در چهار بخش اصلی سازمان‌دهی شده است:

1- بخش نخست، «آغاز از خویش»، بر اهمیت پرورش خودآگاهی معلمان تأکید دارد و به آن‌ها می‌آموزد چگونه قبل از راهنمایی دانش‌آموزان، خود را بشناسند و با استفاده از تمرین‌های ذهن‌آگاهی، بدن، ذهن، احساسات و تعاملات خود را بهتر درک کنند.

2- بخش دوم، «معرفی ذهن‌آگاهی به دانش‌آموزان»، ابزارهای لازم برای تدریس مؤثر را فراهم می‌کند و نشان می‌دهد چگونه این تمرین‌ها را متناسب با سن و نیاز دانش‌آموزان مقاطع مختلف تطبیق دهیم.

3- بخش سوم، «درس‌های ذهن‌آگاهی برای دانش‌آموزان»، شامل ۲۵ درس عملی با رویکرد کاملاً ذهن‌آگاه‌محور است که با توجه به یافته‌های ۱۰ پژوهش علمی طراحی شده‌اند.

4- بخش پایانی، «توصیه‌هایی برای یکپارچگی»، دیدگاه‌ها و ابزارهایی را ارائه می‌دهد که به معلمان کمک می‌کند این مهارت‌ها را وارد زندگی روزمره و محیط کاری خود کنند و با اعتماد‌به‌نفس، این تمرین‌ها را در جامعۀ بزرگ‌تر نیز گسترش دهند.

هدف اصلی ذهن آگاهی، یادگیری زندگی در زمان حال و مهربانی با آنچه درون ما حقیقت دارد، و کمک به دانش‌آموزان برای دستیابی به همین مهارت‌هاست. این کتاب با چشم‌اندازی بلندپروازانه، تصویری از آیندۀ‌ای ترسیم می‌کند که در آن نسل بعدی با ذهن‌آگاهی بیشتری به دنیا می‌آیند و بزرگ می‌شوند.

کتاب کار آموزش ذهن آگاهی دنیل رکتشافن یک منبع کامل و عملی برای معلمانی است که می‌خواهند هوش ذهن‌آگاه و هوش هیجانی را وارد فضای آموزشی خود کنند. این اثر معلمان را از مرحلۀ خودآگاهی شخصی تا تدریس مؤثر به دانش‌آموزان و تلفیق ذهن‌آگاهی در جامعۀ مدرسه همراهی می‌کند و ابزارهای لازم برای ایجاد تحولی پایدار در آموزش و پرورش را فراهم می‌آورد.

کتاب مرتبط: ذهن آگاهی در کلاس درس جاشوا فلور

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

• معلمان و مربیان: این کتاب به‌ویژه برای معلمان مقاطع ابتدایی و متوسطه طراحی شده که می‌خواهند تکنیک‌های ذهن‌آگاهی را در کلاس‌های خود به‌کار بگیرند.
• مشاوران مدرسه و روانشناسان تربیتی: مشاوران و روانشناسان مدارس می‌توانند از روش آموزش مبتنی بر ذهن‌آگاهی در کنار سایر روش‌های آموزشی مؤثر برای بهبود خودکارآمدی تحصیلی و سازگاری با مدرسه در دانش‌آموزان استفاده کنند.
• والدین علاقه‌مند به رشد فرزندان: والدینی که به دنبال روش‌های علمی و کاربردی برای کمک به فرزندان خود در مدیریت استرس، افزایش تمرکز و پرورش هوش هیجانی هستند، می‌توانند از تمرین‌های این کتاب در محیط خانه بهره ببرند و فضایی آرام‌تر و آگاهانه‌تر برای خانواده ایجاد کنند.
• دانشجویان رشته‌های روانشناسی و علوم تربیتی: دانشجویانی که در رشته‌های روانشناسی، مشاورۀ تحصیلی، علوم تربیتی یا روانشناسی کودک و نوجوان تحصیل می‌کنند، با مطالعۀ این کتاب می‌توانند با کاربرد عملی ذهن‌آگاهی در محیط‌های آموزشی آشنا شوند و آن را در پروژه‌ها و تحقیقات خود به‌کار بگیرند.
• مدیران مدارس و مسئولان آموزشی: مدیرانی که به دنبال بهبود فضای آموزشی مدرسه، کاهش مشکلات رفتاری دانش‌آموزان و افزایش رضایت شغلی معلمان هستند، می‌توانند با استفاده از رویکرد این کتاب، برنامه‌های جامع ذهن‌آگاهی را در مدارس خود پیاده‌سازی کنند.
• علاقه‌مندان به خودشناسی و رشد شخصی: افرادی که به دنبال پرورش خودآگاهی و کاهش استرس در زندگی شخصی خود هستند، می‌توانند از بخش‌های مربوط به تمرین‌های فردی ذهن‌آگاهی در این کتاب بهره‌مند شوند و با تمرین منظم، کیفیت زندگی خود را ارتقا دهند.

توضیحات تکمیلی

دنیل رکتشافن (Daniel Rechtschaffen)، نویسندۀ این اثر، درمانگر ازدواج و خانواده در منطقه خلیج سانفرانسیسکو است. او برای درمان بالینی‌اش از تلفیق سه رویکرد سیستم‌های خانوادۀ درونی، گشتالت‌درمانی و راهنمایی روانی‌معنوی بهره می‌برد. رکتشافن همچنین خود را یک مربی، نویسنده، شاعر، معلم مدیتیشن، پدر و باغبان معرفی می‌کند.

دکتر ترمه علی‌دوستی، مترجم این کتاب، با دقت و مهارت متن اصلی را به فارسی روان و خوانا برگردانده است.

انتشارات ارجمند، ناشر این کتاب، با هدف انتشار کتب علمی و تخصصی در حوزه‌های علوم پزشکی، روانشناسی و علوم پایه در سال ۱۳۷۴ تأسیس شد. این ناشر با بیش از دو دهه تجربه در عرصۀ نشر کتاب‌های روانشناسی و علوم تربیتی، به‌عنوان یکی از معتبرترین ناشران در این حوزه شناخته می‌شود.

بریده ای از کتاب آموزش ذهن آگاهی نشر ارجمند

وقتی توجه دانش‌آموز را جلب کنیم، از او می‌پرسیم: «آیا اینجایی؟ کجایی؟» آن‌ها گاهی برخلاف حضور جسمی، در آن مکان حاضر نیستند. درواقع تنها بدن آن‌ها حضور دارد.

ما باید یاد بگیریم که آرام باشیم، دم و بازدم را حس کنیم و طرح و نقشۀ کاملی از چگونگی وضعیت بدن خود داشته باشیم. ما به دانش‌آموز کمک می‌کنیم تا به‌خوبی بیاموزد و این کار را با آرام‌کردن سیستم عصبی او، جلب‌توجه کافی و اطمینان از حضور ذهنی او، برخلاف حالت جسمی دانش‌آموز در آن زمان، انجام می‌دهیم به‌گونه‌ای که اذهان آن‌ها متمرکز باشد.

حالات جسمی می‌تواند نوعی مانع برای درس‌های ذهن‌آگاه باشد. برای ایجاد تمرکز کافی باید به تجربۀ جسمی زمان حال توجه کافی داشته باشیم. برای سامان‌دهی و نظم دادن به احساسات نیز باید به چگونگی بازتاب جسمی این احساسات در بدن خود آگاهی داشته باشیم. به همین دلیل و کاملاً تعمدی، در درجۀ اول باید آگاهی جسمانی را به دانش‌آموز آموخت.

فهرست کتاب آموزش ذهن آگاهی (کتاب کار) درس هایی برای تعلیم ذهن آگاهی به دانش آموزان

سپاسگزاری

مقدمۀ مترجم

سرآغاز

بخش 1: از خود شروع کنیم

بخش 2: معرفی ذهن آگاهی

بخش 3: درس‌های ذهن آگاهی برای دانش آموزان

درس‌های دانش جسمی – حرکتی

درس‌های دانش ذهنی

درس‌های دانش احساسی

درس‌های دانش اجتماعی

درس‌های دانش جهانی

تمرین‌های یکپارچه

بخش 4: توصیه‌هایی برای یکپارچگی

جمع‌بندی

منابع

واژه‌نامه انگلیسی – فارسی

واژه‌نامه فارسی – انگلیسی