رهایی از اضطراب و وسواس در کودکان – الی آر. لبوویتز

معرفی کتاب رهایی از اضطراب و وسواس در کودکان

والدین اغلب با احساس درماندگی و ناتوانی در برابر رنج فرزندان خود روبه‌رو می‌شوند. «فرزند من دچار اضطراب است، آیا می‌توانی به ما کمک کنی؟» سؤالی است که بارها از دهان پدران و مادران شنیده می‌شود. کتاب رهایی از اضطراب و وسواس در کودکان (Breaking Free of Child Anxiety and OCD: A Scientifically Proven Program for Parents)، یک برنامۀ علمی اثبات‌شده برای والدین است که با پاسخی روشن و امیدبخش به این پرسش می‌گوید: «شما خودتان می‌توانید به فرزندتان کمک کنید!»

این اثر ارزشمند، حاصل سال‌ها پژوهش و تلاش دکتر الی آر. لبوویتز، مدیر برنامۀ اختلالات اضطرابی در مرکز مطالعات کودک دانشگاه ییل آمریکا است. برنامۀ SPACE (والدین حمایتی برای عواطف کودکان مضطرب) که توسط دکتر الی لبوویتز و تیم بالینی مرکز مطالعات کودک ییل توسعه یافته، یک برنامۀ درمانی مبتنی بر والدین است که در کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌شده آزمایش و به‌عنوان یک درمان مبتنی بر شواهد مؤثر شناخته‌شده است. این برنامه بر پایۀ رویکرد درمان رفتاری-شناختی (CBT) بنا شده و در آزمایشات بالینی به اثبات رسیده است.

آنچه SPACE را از سایر روش‌های درمانی متمایز می‌کند، تمرکز کامل آن بر والدین است. در بیشتر موارد، کودک یا نوجوان نیازی به حضور در جلسات درمانی ندارد و والدین با شرکت در SPACE، مهارت‌ها و ابزارهایی را فرامی‌گیرند تا به فرزند خود در غلبه بر اضطراب، وسواس یا مشکلات مرتبط کمک کنند. این رویکرد بر این اصل استوار است که والدین بدون اینکه فرزندشان را تحت فشار قرار دهند تا کاری را انجام دهند که نمی‌خواهند، تنها با تغییر رفتار خود می‌توانند تحولی شگرف در کاهش اضطراب کودکشان ایجاد کنند.

کتاب حاضر با متنی روان و قابل‌فهم، به مطالعات موردی، تصاویر بالینی و مثال‌های عملی می‌پردازد و در پایان هر فصل، بخش «در این فصل یاد گرفتیم» خلاصه‌ای کوتاه از نکات کلیدی را در اختیار خوانندگان قرار می‌دهد. برنامۀ گام‌به‌گام ارائه‌شده، با کاربرگ‌های عملی همراه است که والدین را در مسیر کاهش اضطراب فرزندشان راهنمایی می‌کند.

نویسنده با دقت توضیح می‌دهد که چگونه والدین با کاهش رفتارهای سازگارانه که ناخودآگاه برای آرامش کودک انجام می‌دهند، می‌توانند به فرزند خود کمک کنند تا به‌تدریج با اضطرابش مقابله کند و استقلال عاطفی پیدا کند.

یکی از نکات مهم و انسانی این کتاب، رد قاطع افسانۀ والدین مقصر اضطراب فرزندانشان هستند، است. نویسنده با زبانی همدلانه و علمی تأکید می‌کند که اشتیاق به کمک‌کردن به فرزند برای داشتن زندگی بهتر، کاملاً با مقصر دانستن والدین متفاوت است. این رویکرد بار سنگین احساس گناه را از دوش پدران و مادران برمی‌دارد و آن‌ها را با ابزارهای عملی برای تغییر مثبت توانمند می‌سازد.

مطالعات نشان داده‌اند که برنامۀ SPACE به اندازۀ درمان شناختی رفتاری مبتنی بر کودک (CBT) در کاهش علائم اضطراب کودکان و سطح استرس والدین مؤثر است. این برنامه همچنین به‌طور قابل‌توجهی رفتارهای سازگارانۀ والدین را کاهش می‌دهد و به آن‌ها کمک می‌کند تا با پاسخ‌های حمایتی‌تر و مؤثرتر، فرزندان مضطرب خود را یاری کنند.

لازم به ذکر است که در نشر روان آموز، قیمت این کتاب روانشناسی با توجه به مطالب مفید ارائه شده در آن، منطقی در نظر گرفته شده است و علاقمندان به مطالعۀ این کتاب می‌توانند از طریق همین صفحه اقدام به خرید کتاب رهایی از اضطراب و وسواس کودکان الی لبوویتز با بیشترین تخفیف نمایند.

مطالعۀ این کتاب با ارائۀ رویکردی نظام‌مند و علمی مبتنی بر شواهد، به والدین قدرت و مهارت می‌دهد تا با تغییر رفتار خود، بدون فشار آوردن به فرزند، تحولی مثبت در زندگی او ایجاد کنند.

محصول مرتبط: کتاب کار مدیریت اضطراب در کودکان اثر کریستال کلارک

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

• والدین کودکان و نوجوانان مضطرب: این کتاب در درجۀ نخست برای پدران و مادرانی نوشته شده که فرزندشان با اضطراب، وسواس فکری‌عملی یا ترس‌های شدید دست‌وپنجه نرم می‌کند.
• روانشناسان، روان‌پزشکان و مشاوران: متخصصان حوزۀ سلامت روان که با کودکان و نوجوانان مضطرب کار می‌کنند، می‌توانند از این کتاب به‌عنوان منبعی ارزشمند برای یادگیری برنامۀ SPACE و ادغام آن با رویکردهای درمانی موجود بهره ببرند.
• معلمان و آموزگاران: معلمان و مشاوران مدرسه با مطالعۀ این کتاب، درک بهتری از ماهیت اضطراب کودکان پیدا می‌کنند و می‌توانند به والدین مشاوره و راهنمایی بهتری ارائه دهند.
• دانشجویان روانشناسی و رشته‌های مرتبط: دانشجویانی که در حال تحصیل در رشته‌های روانشناسی، مشاوره، مددکاری اجتماعی و آموزش کودکان استثنایی هستند، با آشنایی با برنامۀ SPACE و رویکرد مبتنی بر والدین، دیدگاهی نوین و کاربردی در زمینۀ درمان اضطراب کودکان به دست می‌آورند که می‌تواند در آیندۀ حرفه‌ای آن‌ها بسیار مفید باشد.
• سایر اعضای خانواده و مراقبان کودکان: پدربزرگ‌ها، مادربزرگ‌ها، پرستاران کودک و سایر افرادی که در مراقبت از کودکان مضطرب نقش دارند، با مطالعۀ این کتاب می‌توانند نحوۀ برخورد صحیح با کودک را بیاموزند.

توضیحات تکمیلی

برنامۀ این کتاب، حتی برای جوانان بالغ (بالای ۱۸ سال) که همچنان به والدین خود وابسته هستند و با چالش‌هایی مانند کناره‌گیری از مدرسه یا بیکاری روبه‌رو هستند نیز مؤثر است. دکتر الی آر. لبوویتز (Eli Lebowitz)، نویسندۀ کتاب حاضر، روانشناس کودک و نوجوان و مدیر برنامۀ اختلالات اضطرابی و خلقی مرکز مطالعات کودک دانشگاه ییل است.

تحقیقات دکتر لبوویتز توسط سازمان‌های خصوصی و دولتی از جمله بنیاد مغز و رفتار، مؤسسۀ ملی سلامت روان و مرکز ملی پیشرفت علوم ترجمه به رسمیت شناخته شده است. او پدر سه پسر بزرگ است و تجربۀ شخصی خود به‌عنوان پدر را نیز با دانش علمی خود ترکیب کرده تا رویکردی انسانی و واقع‌بینانه به چالش‌های والدینی ارائه دهد.

دکتر سمیه عابدینی مزرعه، مترجم این اثر، استادیار دانشگاه و روان‌درمانگر تخصصی کودک و نوجوان است. انتشارات ارجمند، ناشر این کتاب، نیز همواره در تلاش بوده تا با انتشار کتاب‌های مرجع و کاربردی در حوزۀ روانشناسی و سلامت روان، به ارتقای دانش متخصصان و آگاهی عموم جامعه کمک کند.

نقد کتاب رهایی از اضطراب و وسواس کودکان بر اساس نظرات کاربران وب

بزرگترین نقطه قوت این کتاب که در نظرات کاربران به تکرار دیده می‌شود، تمرکز آن بر روی روش SPACE است. بسیاری از والدین از این گله دارند که فرزندشان آن‌قدر مضطرب است که حتی حاضر نیست با درمانگر صحبت کند. دکتر لبوویتز در این کتاب به شما می‌آموزد که چگونه با تغییر رفتار خودتان، اضطراب فرزندتان را درمان کنید. این یعنی برای شروع تغییر، نیازی به متقاعد کردن کودک ندارید؛ قدرت در دستان شماست.

بسیاری از ما از روی عشق و برای آرام کردن فرزندمان، با وسواس‌ها یا ترس‌های او همراهی می‌کنیم برای مثال چک کردن مداوم درها یا اجازه دادن به او برای خوابیدن در تخت ما. این کتاب با لحنی دلسوزانه و بدون ایجاد حس گناه، به والدین نشان می‌دهد که چگونه این همراهی‌های دلسوزانه، ناخواسته باعث تداوم اضطراب می‌شوند. کاربران این بخش را تأثیرگذار و کاربردی توصیف کرده‌اند.

این کتاب از تئوری‌های خسته‌کننده فاصله گرفته است. وجود کاربرگ‌های عملی، نمونه‌های گفت‌وگو و گام‌های مرحله‌بندی شده، آن را به یک دفترچۀ راهنما برای والدین تبدیل کرده است.

نکته جالب اینجاست که نه تنها والدین، بلکه بسیاری از روان‌شناسان و پزشکان اطفال نیز در نظرات خود اعلام کرده‌اند که این کتاب را به عنوان منبع اصلی به مراجعان خود معرفی می‌کنند. درمانگران کودک، روان‌شناسان و مشاوران خانواده بارها تأکید کرده‌اند که کتاب هم برای استفاده‌ی حرفه‌ای مناسب است و هم برای والدینی که هیچ پیش‌زمینه‌ی روان‌شناختی ندارند.

بریدۀ کتاب

یک نوع دیگر مطالبه یا درخواست، زمانی است که والدین از کودک می‌خواهند طوری رفتار کند که انگار نترسیده است، حتی اگر ترسیده باشد. وقتی کارمن به گرانت می‌گوید: «باید این کار را بکنی و دست از بچه‌بازی برداری»، درواقع از او می‌خواهد همان موقع بر ترسش غلبه کند و با چیزی مقابله کند که هنوز برایش ترسناک است. گرانت احساس می‌کرد هیچ حق انتخابی ندارد: می‌تواند با وجود ترس زیادی که دارد داخل آب برود، اما احساس می‌کند نمی‌تواند این کار را انجام دهد؛ یا اینکه می‌تواند به حرف مادرش نکند و او را عصبانی و ناراحت کند.

فهرست کتاب رهایی از اضطراب و وسواس در کودکان

1- درک اضطراب کودک

2- اضطراب کودک انواع و درمان‌ها

3- آیا اضطراب فرزندتان کل خانواده را درگیر کرده است؟

4- مشکلات رایج در تربیت فرزند مضطرب

5- انطباق خانواده

6- تهیۀ نقشۀ انطباق

7- چطور می‌توانید حمایت کنید؟

8- اول باید کدام انطباق را کاهش دهید؟

9- برنامه‌ریزی برای کاهش انطباق

10- چطور فرزندتان را در جریان برنامه‌تان می گذارید؟

11- کارکردن روی برنامه‌تان

12- رفع اشکال- برخورد با پاسخ‌های نادرست کودک

13- رفع اشکال- مقابله با مشکلات موجود در همکاری با همسرتان

14- جمع‌بندی و مرحلۀ بعد چیست؟