مقدمه ای بر شناخت پژوهی استعاره – حبیب الله قاسم زاده

معرفی کتاب مقدمه‌ ای بر شناخت‌ پژوهی استعاره

کتاب مقدمه‌ ای بر شناخت‌ پژوهی استعاره؛ قطره در نهان‌خانۀ صدف اثر حبیب‌ اللّه قاسم‌ زاده را می‌توان یکی از جدی‌ترین تلاش‌ها در زبان فارسی برای فهم علمی استعاره دانست. این کتاب استعاره را به‌عنوان سازوکاری بنیادین در تفکر، ادراک و معنا‌سازی انسانی بررسی می‌کند.

نویسنده با تکیه بر دستاوردهای علوم شناختی، زبان‌شناسی شناختی، عصب‌پژوهی و نوروپسیکولوژی، تصویری چندلایه و عمیق از استعاره ترسیم می‌کند.

قاسم‌ زاده در این کتاب نشان می‌دهد که استعاره چگونه از دل تجربه‌های حسی‌حرکتی، هیجان‌ها و طبقه‌بندی‌های ذهنی برمی‌خیزد و به ابزار قدرتمند اندیشیدن، استدلال‌ورزی و حتی خلاقیت علمی تبدیل می‌شود.

ساختار شش‌فصلی کتاب مقدمه‌ ای بر شناخت‌ پژوهی استعاره، خواننده را از تاریخچه و نظریه‌های کلاسیک استعاره (از ارسطو و جرجانی تا دیدگاه‌های معاصر) به سوی مباحث پیشرفته‌تر هدایت می‌کند.

از استعاره به‌مثابۀ ساختار مفهومی در نظریۀ لیکاف و جانسون، تا مبانی عصب‌شناختی حس‌آمیزی، نقش نیم‌کره‌های مغز در پردازش استعاره، و در نهایت، خاستگاه‌های تجربی و بومی استعاره در زبان فارسی.

نویسنده در این مسیر با نگاه انتقادی، تفاوت دیدگاه‌ها را برجسته می‌کند و در مواردی، پیشنهادهای پژوهشی تازه‌ای پیش روی مخاطب می‌گذارد.

یکی از نقاط قوت کتاب مقدمه‌ ای بر شناخت‌ پژوهی استعاره، تأکید بر «ساد‌ه‌نمایی ظاهر‌فریب» استعاره است؛ یعنی این ایده که استعاره در نگاه نخست ساده و بدیهی می‌نماید، اما در عمق، پدیده‌ای پیچیده، چندبعدی و شناختی است.

قاسم‌ زاده با مثال‌هایی دقیق، نشان می‌دهد که چگونه مفاهیمی مانند «عشق»، «ثروت»، «قدرت» یا «امنیت» از رهگذر شبکه‌ای از استعاره‌ها فهمیده می‌شوند و چگونه همین شبکه‌ها، رفتار، قضاوت و حتی سیاست‌ورزی ما را شکل می‌دهند.

این اثر کتابی است که استعاره را از حاشیۀ زیبایی‌شناسی به متن تفکر انسانی می‌آورد. این اثر، هم مرجعی آموزشی برای ورود به مطالعات شناختی استعاره است و هم دعوتی جدی به پژوهش‌های بومی و میان‌رشته‌ای در زبان فارسی. هم‌اکنون می‌توانید جهت خرید کتاب مقدمه‌ ای بر شناخت‌ پژوهی استعاره با تخفیف ویژه در روان آموز اقدام کنید.

کتاب مرتبط: درآمدی بر روانشناسی هنر و ادبیات 

این کتاب برای چه افرادی مناسب است؟

دانشجویان و پژوهشگران زبان‌شناسی و علوم شناختی: این کتاب منبعی غنی برای آشنایی نظام‌مند با نظریه‌ها، مدل‌ها و روش‌های پژوهش در حوزۀ استعاره است و می‌تواند مبنای مطالعات پیشرفته و پایان‌نامه‌های دانشگاهی قرار گیرد.

دانشجویان روانشناسی، نورولوژی و فلسفه: با مطالعۀ این کتاب، می‌توانند با دیدگاه‌ها و نظریه‌های مختلف مربوط به شناخت‌پژوهی استعاره آشنا شوند و ابعاد روانی، زیستی و حتی فلسفۀ آن را بشناسند.

دانشجویان ادبیات فارسی و نقد ادبی: برای کسانی که می‌خواهند از خوانش صرفاً بلاغی استعاره عبور کنند و به لایه‌های شناختی و مفهومی شعر و نثر فارسی دست یابند، کتاب مقدمه‌ ای بر شناخت‌ پژوهی استعاره انتشارات ارجمند افقی تازه می‌گشاید.

روانشناسان و علاقه‌مندان به زبان و ذهن: کتاب نشان می‌دهد که استعاره چگونه با هیجان، ادراک و تجربه‌های زیسته پیوند دارد؛ از این‌رو برای روانشناسانی که به زبان، معنا و روایت توجه دارند، خواندنی و الهام‌بخش است.

پژوهشگران میان‌رشته‌ای (آموزش، هنر، سیاست، ارتباطات): با توجه به بررسی کاربردهای استعاره در حوزه‌های متنوع، این اثر می‌تواند برای پژوهشگرانی که به نقش زبان در آموزش، تبلیغات، سیاست و هنر می‌اندیشند، سودمند باشد.

توضیحات تکمیلی

حبیب‌ اللّه قاسم‌ زاده روانشناس، پژوهشگر و استاد دانشگاه در حوزۀ روانشناسی بالینی و علوم شناختی است. او دکتری روانشناسی خود را از دانشگاه واندربیلت آمریکا دریافت کرده و پس از بازگشت به ایران به‌عنوان عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، به‌ویژه در بیمارستان روا‌نپزشکی روزبه، فعالیت آموزشی، پژوهشی و بالینی گسترده‌ای داشته است.

حوزۀ تخصصی او عمدتاً درمان‌های شناختی‌رفتاری (CBT)، روانشناسی زبان و شناخت، نوروپسیکولوژی و درمان اختلالاتی مانند وسواس فکری–عملی است.

قاسم‌ زاده علاوه بر انتشار مقالات علمی در نشریات داخلی و بین‌المللی، تألیف و ترجمه چندین کتاب تخصصی را در کارنامه دارد که اغلب با رویکردی عمیق، میان‌رشته‌ای و مبتنی بر پیوند زبان، مغز و فرایندهای شناختی نوشته شده‌اند و در محافل دانشگاهی و بالینی مورد استفاده قرار می‌گیرند. کتاب مقدمه‌ ای بر شناخت‌ پژوهی استعاره از دکتر قاسم‌ زاده، توسط انتشارات ارجمند منتشر شده است.

کتاب مرتبط: انگیزه اندیشه و گفتار

بریدۀ کتاب

در نگاه اوّل چنین می‌نماید که وقتی کسی به حرف شخص دیگری گوش می‌کند یا نوشته‌ای را می‌خواند، به‌معنای لُغوی یا لفظیِ آن بیان یا نوشته پی می‌برد و هر تفسیری که به‌عمل می‌آورد، بر مبنای این معنای لغوی یا لفظی صورت می‌گیرد. بنابراین، بخش مهّمی از ادبیّات و حتّی پژوهش‌های مربوط به جنبه‌های سنّتی و روان‌شناسیِ کلاسیک زبان، به چه‌گونگی درک کاربرد لفظی زبان اختصاص پیدا می‌کند. امّا در بسیاری از مواقع، اتّفاق می‌افتد که منظور ضمنی یا منظور اصلی گوینده، معنای “متداول” الفاظ نیست، بلکه الفاظ وسیله‌ای است که بر اساس آن، یا به‌واسطۀ آن، او می‌خواهد معنا، مضمون یا نکتۀ دیگری را برساند. به‌عنوان مثال، بیان و جملۀ ساده‌ای مانند “زمستان است”، می‌تواند علاوه بر اشاره به یک واقعیّتِ فصل و چرخش زمین به دور خورشید، معانی ضمنی مربوط به سرما و برف، و نیز گرایش عاطفی و روان‌شناختی به زمستان را القا کند و حتّی می‌تواند در نقش نشانه و نماد نیز ظاهر شود و مضمون کاملاً خاصّی پیدا نماید.

فهرست کتاب مقدمه ای بر شناخت پژوهی استعاره

1- مقدمه

2- نگرش‌هایی دربارۀ استعاره

3- حس‌آمیزی و استعاره

4- نوروپسیکولوژی استعاره

5- بحثی دربارۀ خاستگاه تجربی استعاره‌ها – نگاهی متفاوت

6- استعاره و ادبیات

مصاحبه