آزمون جامع دکتری چیست؟ شرایط، منابع و نمره قبولی
دوران دکتری فقط به گذراندن واحدهای درسی و حضور در کلاس‌ها محدود نمی‌شود. دانشجویان این مقطع باید علاوه بر یادگیری مباحث تخصصی رشته خود، توانایی تحلیل، بررسی مسائل علمی و انجام پژوهش مستقل را هم به دست بیاورند. به همین دلیل، پیش از ورود به مرحله نگارش رساله، باید از یک مرحله مهم به نام آزمون جامع دکتری عبور کنند.
آزمون جامع یا ارزیابی جامع وزارت علوم یکی از مراحل مهم تحصیل در مقطع دکتری است که پس از پایان دورۀ آموزشی و در انتهای نیمسال تحصیلی سوم به‌صورت کتبی و شفاهی در هر دانشگاه برگزار می‌شود تا میزان تسلط دانشجو بر مباحث تخصصی رشته و آمادگی او برای شروع فعالیت پژوهشی و نوشتن رساله بررسی شود.
بسیاری از دانشجویان دربارۀ زمان برگزاری، شرایط شرکت، منابع امتحانی و نحوه ارزیابی این آزمون سؤال دارند. حتی این نگرانی برای بعضی از آن‌ها وجود دارد که در صورت قبول نشدن، چه اتفاقی برای ادامه تحصیل آن‌ها در مقطع دکتری می‌افتد.
در این مقاله قرار است به زبان ساده با آزمون جامع دکتری آشنا شویم، شرایط و مراحل آن را بررسی کنیم و به سؤالاتی پاسخ دهیم که معمولاً ذهن دانشجویان را پیش از شرکت در این آزمون درگیر می‌کند.
مقاله مرتبط: دکتری روانشناسی
برای دسترسی سریع‌تر به مطالب بر روی لینک‌های زیر کلیک کنید
هدف از برگزاری آزمون جامع دکتری چیست؟
شاید این سؤال برای شما پیش آمده باشد که وقتی دانشجو تمام درس‌های دوره دکتری را گذرانده و نمرات لازم را کسب کرده، چرا باید دوباره در یک آزمون شرکت کند؟
تفاوت آزمون جامع با امتحانات معمول دانشگاهی در نوع ارزیابی آن است. در امتحانات پایان‌ترم، معمولاً دانشجو از نظر تسلط بر محتوای یک درس مشخص سنجیده می‌شود؛ اما در آزمون جامع، قرار است میزان تسلط او بر مجموعه‌ای از مباحث تخصصی و قدرت تحلیل مباحث در دانشجو بررسی شود.
به عبارت دیگر، دانشجو باید بتواند آموخته‌های خود را به هم ارتباط دهد، مفاهیم مختلف را تحلیل کند و در برابر پرسش‌های تخصصی، پاسخ‌های منطقی و مستدل ارائه دهد.
برای مثال، دانشجوی دکتری روانشناسی ممکن است با سؤالاتی روبه‌رو شود که پاسخ به آن‌ها فقط به دانستن مطالب یک درس محدود نیست و نیاز به شناخت نظریه‌های مختلف روانشناسی و ارتباط میان آن‌ها دارد.
پس از قبولی در آزمون جامع، دانشجو می‌تواند مراحل مربوط به انتخاب موضوع، ثبت پروپوزال در ایرانداک و شروع نگارش رساله دکتری را پیگیری کند.
در ارزیابی جامع معمولاً چند موضوع اهمیت بیشتری دارند:
- تسلط بر مباحث تخصصی: دانشجو باید نظریه‌ها، مفاهیم و موضوعات اصلی رشته خود را به‌خوبی بشناسد.
- قدرت تحلیل: توانایی بررسی مسائل، مقایسه دیدگاه‌های علمی و ارائه پاسخ منطقی اهمیت زیادی دارد.
- توانایی ارتباط مفاهیم: دانشجو باید بتواند از آموخته‌های چند درس برای پاسخ به یک سؤال استفاده کند.
- آمادگی برای پژوهش: یکی از اهداف این ارزیابی، بررسی آمادگی دانشجو برای شروع فعالیت پژوهشی و نگارش رساله است.
مقاله مرتبط: دروس دکتری روانشناسی
آزمون جامع دکتری چند واحد است؟
نمره قبولی آزمون جامع دکتری چند است؟
حداقل نمره قبولی زبان برای شرکت در آزمون جامع دکتری چند است؟
چنانچه دانشجو دارای حداقل میانگین (16) باشد ولی در یک درس نمرۀ کمتر از 14 کسب کرده باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟
مرحلۀ شفاهی آزمون جامع دورۀ دکتری توسط چه افرادی برگزار می‌شود؟
آیا نمره نهایی آزمون جامع دکتری نیز می‌تواند در معدل فرد تاثیر بگذارد؟
آزمون جامع دکتری چه زمانی است؟
زمان برگزاری آزمون جامع در دانشگاه‌های مختلف یکسان نیست و هر دانشگاه با توجه به تقویم آموزشی و برنامه گروه‌های تخصصی، تاریخ آن را مشخص می‌کند. اما معمولا این آزمون پس از گذراندن سه نیمسال تحصیلی برگزار می‌شود.
معمولاً این آزمون در هر سال تحصیلی دو نوبت برگزار می‌شود؛ اما زمان دقیق آن را باید از طریق اطلاعیه‌های معاونت آموزشی یا گروه آموزشی دانشگاه پیگیری کرد.
طبق اطلاعیه دانشگاه علامه طباطبایی، برگزاری آزمون جامع دکتری نیمسال اول سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ در روزهای پنجم و ششم دی‌ماه ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده است. بر اساس این برنامه، آزمون کتبی در روز شنبه پنجم دی‌ماه و بخش شفاهی در روز یکشنبه ششم دی‌ماه برگزار می‌شود.
البته این تاریخ مربوط به دانشگاه علامه طباطبایی است و سایر دانشگاه‌ها ممکن است برنامۀ متفاوتی داشته باشند. به‌عنوان مثال دانشگاه بوعلی سینا در آخرین اطلاعیۀ خود، نیمۀ دوم اردیبهشت و نیمۀ دوم آبان‌ماه و دانشگاه علم و فرهنگ نیمۀ تیرماه را برای این آزمون درنظر گرفته بودند.
بنابراین، بهتر است دانشجویان از چند هفته قبل اطلاعیه‌های دانشگاه خود را دنبال کنند تا فرصت کافی برای آماده‌سازی مدارک و مطالعۀ منابع داشته باشند.
آزمون جامع دکتری چگونه است؟
این آزمون معمولا بین 2 تا 4 ساعت زمان می‌برد. در اکثر دانشگاه‌ها، نمره نهایی از ترکیب نمرۀ امتحان کتبی و شفاهی محاسبه می‌شود. برای مثال، در برخی دانشگاه‌ها سهم بخش کتبی ۷۰ درصد و سهم بخش شفاهی ۳۰ درصد است.
یکی از سؤالات رایج دانشجویان این است که آزمون جامع دکتری تستی یا تشریحی است؟ آیا همه دانشجویان باید در مصاحبه شفاهی هم شرکت کنند؟
پاسخ این سؤال به قوانین دانشگاه و تصمیم گروه آموزشی بستگی دارد. به‌طور معمول، آزمون جامع دوره دکتری از دو بخش کتبی و شفاهی تشکیل می‌شود. اما طبق شیوه نامه اجرایی آیین نامه یکپارچه آموزشی مقطع دکتری تخصصی مصوب شورای تحصیلات تکمیلی 1402، این آزمون بنا بر نظر دانشگاه می‌تواند فقط کتبی یا فقط شفاهی و یا ترکیبی از هردو باشد.
شرط قبولی در آزمون به این‌صورت است که میانگین آزمون‌های کتبی و شفاهی دانشجو باید کمتر از 16 (80 از 100) نباشد.
- آزمون کتبی
در بخش کتبی، دانشجو باید به سؤالات مربوط به مباحث تخصصی رشته خود پاسخ دهد. این سؤالات معمولاً از 2 تا 4 درس اصلی انتخاب می‌شوند و منابع آن‌ها با پیشنهاد استاد راهنما و تأیید شورای گروه آموزشی مشخص می‌شود.
همچنین تستی یا تشریحی بودن آزمون نیز بنا به نظر شورای گروه آموزشی انجام می‌شود که برای اطلاع از این موضوع با واحد آموزشی دانشگاه خود در ارتباط باشید.
- آزمون شفاهی
بخش شفاهی بیشتر به بررسی میزان تسلط دانشجو بر مباحث تخصصی و توانایی پاسخ‌گویی به سؤالات تحلیلی مربوط می‌شود.
در این مرحله، استادان ممکن است دربارۀ نظریه‌های اصلی رشته، مفاهیم مهم، کاربردهای علمی و ارتباط میان موضوعات مختلف سؤال بپرسند.
برای مثال، ممکن است از دانشجوی روانشناسی خواسته شود دو نظریه را با یکدیگر مقایسه کند، درباره کاربرد یک رویکرد در درمان توضیح دهد یا ارتباط میان یک مفهوم روانشناختی و مسائل اجتماعی و یا چالش‌های اتاق درمان را بررسی کند.
به همین دلیل، آمادگی برای بخش شفاهی فقط با حفظ کردن مطالب امکان‌پذیر نیست. دانشجو باید بتواند مطالب را با زبان خود توضیح دهد و برای پاسخ‌های خود دلیل و استدلال داشته باشد.
مقاله مرتبط: گرایش های دکتری روانشناسی
شرایط شرکت در آزمون جامع دکتری به چه صورت است؟
برای شرکت در آزمون جامع، دانشجو باید چند شرط آموزشی و اداری را داشته باشد. این شرایط ممکن است در دانشگاه‌های مختلف کمی متفاوت باشد، اما معمولاً موارد زیر در نظر گرفته می‌شوند:
1- گذراندن واحدهای درسی
دانشجو باید واحدهای آموزشی دورۀ دکتری را با موفقیت گذرانده باشد. این تعداد در بسیاری از دانشگاه‌ها بین ۱۲ تا ۱۸ واحد است و معمولاً انتظار می‌رود دانشجو تا پایان نیمسال سوم این مرحله را تکمیل کند.
2- داشتن معدل موردنیاز
یکی دیگر از شرایط شرکت در آزمون، کسب حداقل معدل تعیین‌شده توسط دانشگاه است. در بیشتر دانشگاه‌ها حداقل معدل ۱۶ در نظر گرفته می‌شود، اما در بعضی دانشگاه‌ها این عدد ۱۵ است.
3- کسب نمره قابل قبول در دروس تخصصی
در برخی دانشگاه‌ها، دانشجو باید در تمام دروس تخصصی حداقل نمره ۱۴ را کسب کرده باشد.
4- داشتن مدرک زبان
شرکت در آزمون های زبان برای امتحان جامع دکتری و گرفتن مدرک معتبر هم یکی از شرایط رایج این آزمون است. البته زمان ارائه این مدرک در دانشگاه‌ها متفاوت است. بعضی دانشگاه‌ها مدرک زبان را پیش از آزمون یا سال اول قبولی در درخواست می‌کنند و برخی دیگر فرصت بیشتری برای ارائه آن در اختیار دانشجو قرار می‌دهند.
دانشجویان باید دقت کنند که مدرک زبان باید معتبر باشد و اعتبار آن منقضی نشده باشد.
و همچنین نمرۀ تعیین‌شده برای مدرک زبان نیز در هر دانشگاه متفاوت است. برای مثال دانشگاه بوعلی سینا حد نصاب نمرۀ زبان برای آزمون جامع دکتری را به‌صورت زیر تعیین کرده است:
برای اطلاعات بیشتر: آزمون MSRT در واقع همان MCHE است که مورد قبول همۀ دانشگاه‌های کشور بوده و در مقایسه با TOEFL و IELTS، ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر است. اعتبار مدرک این آزمون 2 سال است. دانشجویان باید دقت کنند که دانشگاه‌های مختلف نمرۀ قبولی مدنظر خود را اعمال می‌کنند. به‌عنوان مثال دانشگاه تهران حداقل نمرۀ مورد پذیرش خود را در این آزمون 60 اعلام کرده است.
| آزمون | حداقل نمرۀ لازم برای شرکت در آزمون جامع | حداقل نمرۀ لازم برای دفاع از رساله |
| MCHE(MSRT) | 40 | 50 |
| TOEFL (PBT) | 446 | 480 |
| TOEFL (IBT) | 48 | 60 |
| TOLIMO | 464 | 500 |
| IELTS | 5 | 6 |
دانشگاه آزاد نیز در اطلاعیه‌ای در آذر 1401 برای شرط مدرک زبان، نمرات زیر را تعیین کرده است.
EPT آزمونی است برای ارزیابی مهارت زبان انگلیسی توسط دانشگاه آزاد اسلامی برگزار می شود و دانشگاه‌های سراسری عموما مدرک این آزمون را نمی‌پذیرند.
| آزمون | حداقل نمرۀ لازم برای شرکت در آزمون جامع | حداقل نمرۀ لازم برای دفاع از رساله |
| EPT-IAU | 40 | 48 |
| MCHE(MSRT) | 40 | 50 |
| TOEFL (PAPER BASE) | 400 | 500 |
| TOEFL (IBT) | 52 | 65 |
| TOLIMO | 400 | 500 |
| IELTS | 4/8 | 6 |
یادآوری می‌شود که جهت اطمینان از مدارک و شرایط تعیین شده برای آزمون جامع، با واحد آموزش دانشگاه خود و اساتید راهنما در ارتباط باشد.
5- تکمیل مدارک و فرم‌های آموزشی
دانشجو باید فرم درخواست شرکت در آزمون جامع را تکمیل کند و مدارک موردنیاز، از جمله کارنامۀ تحصیلی و مدرک زبان، را به بخش آموزشی دانشگاه تحویل دهد.
نکته مهم این است که شرایط گفته‌شده ممکن است با توجه به آیین‌نامه دانشگاه و سال ورود دانشجو تغییر کند. به همین دلیل، بهتر است قبل از ثبت‌نام، شرایط دقیق را از گروه آموزشی خود بپرسید.
نمونه فرم درخواست شرکت در آزمون جامع دکتری (دانشگاه همدان)
نمونه فرم درخواست شرکت در آزمون جامع دکتری (دانشگاه تبریز)
آیا آزمون جامع دکتری حذف می شود؟
موضوع درخواست حذف آزمون جامع دکتری در سال‌های اخیر مطرح شده و باعث ایجاد سؤال‌هایی برای دانشجویان شده است.
بر اساس اظهارات اعلام‌شده از سوی وزیر علوم، قرار نیست آزمون جامع به‌طور کامل حذف شود؛ اما برای بعضی از دانشجویانی که شرایط علمی و پژوهشی ویژه‌ای دارند، امکان استفاده از روش‌های جایگزین وجود دارد.
برای مثال، دانشجویانی که معدل بالای ۱۸ دارند وتمامی دروس را بدون مردودی پشت سر گذاشته‌اند، یا موفق به انتشار مقالات علمی معتبر، ثبت اختراع یا اجرای طرح‌های پژوهشی شاخص شده‌اند، ممکن است با تأیید دانشگاه از شرکت در آزمون معاف شوند.
در برخی ضوابط نیز معدل ۱۷ به همراه انتشار یک مقاله در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی و داخلی به‌عنوان یکی از شرایط مطرح شده است.
البته داشتن این شرایط به‌تنهایی به معنای معافیت قطعی نیست و تصمیم نهایی بر اساس آیین‌نامه و نظر دانشگاه گرفته می‌شود.دانشگاه‌ها می‌توانند با توجه به دستاوردهای آموزشی و پژوهشی دانشجو، در صورت احراز شرایط، این دستاوردها را جایگزین آزمون جامع دورۀ دکتری کنند.
دکتر سیدمرتضی افقه، استادتمام اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا دربارۀ اهمیت این آزمون توضیح داده است که دانشجوی دکتری باید دانش کافی داشته باشد تا بتواند از جایگاه علمی و اجتماعی مدرک دکتری برخوردار شود. به اعتقاد او، دانشگاه نیز باید ابزار مناسبی برای اطمینان از سطح علمی فارغ‌التحصیلان در اختیار داشته باشد.
او با حذف کامل آزمون جامع موافق نیست، اما معتقد است می‌توان شیوۀ برگزاری آن را ساده‌تر کرد. برای مثال، اگر دانشجو در یکی از درس‌ها عملکرد مناسبی نداشته باشد، لزومی ندارد تمام مباحث را دوباره از ابتدا امتحان دهد. چنین تغییری می‌تواند هم کیفیت علمی را حفظ کند و هم فشار آزمون را برای دانشجویان کاهش دهد.
دکتر علیرضا جلیلی‌فر، دانشیار گروه آموزش زبان انگلیسی دانشگاه شهید چمران اهواز، نیز در گفت‌وگو با ایسنا بر ضرورت برگزاری آزمون جامع در دوره‌های دکتری آموزشی و پژوهشی تأکید کرده است. از نظر او، اگر دوره دکتری کاملاً پژوهش‌محور باشد، ممکن است نیازی به برگزاری چنین آزمونی وجود نداشته باشد؛ اما در دوره‌هایی که بخش آموزشی و پژوهشی در کنار هم قرار دارند، ارزیابی جامع اهمیت پیدا می‌کند.
شرایط معافیت از آزمون جامع دکتری چیست؟
دانشجو می تواند پس از موافقت استاد راهنما و تایید شوراهای دانشکده و تحصیلات تکمیلی دانشگاه یکی از موارد زیر را به‌عنوان جایگزین آزمون جامع دکتری انتخاب نماید:
1- کسب میانگین کل ۱۸ و بالاتر پس از گذراندن تمامی دروس توسط دانشجو بدون احتساب نمره سمینار به شرط عدم مردودی در دروس گذرانده شده
2- کسب میانگین کل ۱۷ و بالاتر پس از گذراندن تمامی دروس بدون احتساب نمرۀ سمینار و انتشار یک مقاله علمی-پژوهشی يا علمی-مروری در پایگاه‌های معتبر بین المللی و داخلی
- مقاله باید در مجلات علمی -پژوهشی مورد تأئید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و یا نشریات دارای نمایه ISC یا نشریات نمایه شده در لیست نمایه های مورد تایید وزارت و دارای ناشر معتبرمورد تایید شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه چاپ یا پذیرش شده باشد.
- مقاله باید در دوران تحصیل دکتری تخصصی با وابستگی دانشگاه محل تحصیل دوره دکتری و در راستای زمینۀ پژوهشی مصوب ارسال و چاپ شده باشد.
- مقاله نباید مستخرج از پایان نامه کارشناسی ارشد باشد.
3- کسب میانگین کل ۱۷و بالاتر پس از گذراندن تمامی دروس بدون احتساب نمرۀ سمینار و ثبت یک اختراع داخلی یا بین‌المللی در مراجع ثبت اختراع با تاییدیۀ علمی در دوران تحصیل دکتری تخصصی و در راستای زمینۀ پژوهشی مصوب.
پیشنهاد می‌کنیم دانشجویانی که قصد استفاده از این شرایط را دارند، قوانین دقیق را از معاونت آموزشی دانشگاه خود پیگیری کنند. چراکه ممکن است دانشگاه مدنظر هیچ شرایطی برای معافیت از آزمون جامع نداشته باشد به‌عنوان مثال در دانشگاه تهران، هیچگونه جایگزینی برای آزمون جامع دورۀ دکتری وجود ندارد.
دروس و مواد آزمون جامع دکتری
در بیشتر دانشگاه‌ها، استاد راهنما منابع و محورهای پیشنهادی را معرفی می‌کند و شورای گروه آموزشی پس از بررسی، دربارۀ مواد امتحانی تصمیم می‌گیرد.
برای مثال، در سال 1405-1406 در رشتۀ روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی، روانشناسی تحولی و روانشناسی اجتماعی به‌عنوان دو درس اصلی آزمون جامع در نظر گرفته شده‌اند. همچنین روانشناسی شخصیت و آسیب‌شناسی روانی با توجه به مسائل خاص فرهنگ ایران دو درس اختیاری هستند که دانشجو باید یکی از آن‌ها را برای امتحان انتخاب کند.
بهتر است دانشجویان برای انتخاب منابع، ابتدا فهرست رسمی دروس امتحانی را از گروه آموزشی دریافت کنند. سپس مطالعه کتاب‌های اصلی، نظریه‌های مهم و مقالات مرتبط را در برنامه خود قرار دهند.
برای اطلاع از سایر دروس تعیین شده برای آزمون جامع دکتر در بخش کتبی در دانشگاه علامه طباطبایی، پیشنهاد می‌کنیم فایل زیر را مطالعه کنید:
دروس امتحانی آزمون جامع دکتری 1405 (دانشگاه علامه طباطبایی)
دروس امتحانی آزمون جامع دکتری 1404 (دانشگاه علامه طباطبایی)
نکته: این فایل‌ها صرفا جهت آشنایی شما با دروس تعیین شده برای آزمون دکتری روانشناسی بوده و باید دقت داشته باشید که دروس امتحانی در تمامی دانشگاه‌ها یکسان نیست و برای اطلاع از دروس با واحد آموزشی دانشگاه خود در ارتباط باشید.
منابع آزمون جامع دکتری روانشناسی چیست؟
منابع آزمون جامع دکتری معمولاً با توجه به رشته و گرایش دانشجو مشخص می‌شوند. به همین دلیل، نمی‌توان یک فهرست ثابت از کتاب‌ها را برای تمام رشته‌های روانشناسی معرفی کرد.
تیم روان آموز امکان خرید اکثر منابع دانشگاهی برای این آزمون را با بیشترین تخفیف برای شما فراهم کرده است. پیشنهاد می‌کنیم چنانچه منبع دانشگاهی خود را در این صفحه یافت نکردید، حتما به صفحۀ کتاب های روانشناسی سر بزنید و از قسمت جستجو منبع مورد نظر خود را پیدا کنید.
– نمونه منابع آزمون جامع دکتری روانشناسی بالینی
در ادامه منابعی که دانشگاه علامه برای رشتۀ دکتری روانشناسی بالینی در سال 1403 معرفی کرده بود، به‌عنوان نمونه برای شما قرار داده می‌شود:
الف) الزامی:
آسیب‌شناسی روانی پیشرفته
1- راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی DSM-5-TR – فرزین رضاعی (American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed). APA.)
2- American Psychiatric Association. (2018). Handbook of psychopathology(Adults), understanding, assessing & treating. APA.
3- آسیب شناسی روانی بر اساس DSM-5 هالجین و ویتبورن ترجمه یحیی سیدمحمدی
4- روانشناسی مرضی تحولی جلد اول، انتشارات سمت اثر پریرخ دادستان
5- آسیب‌شناسی روانی جلد 1 و 2 کرینگ – ترجمه شمسی پور
روش ارزیابی و تشخیص در روانشناسی بالینی
1- دستنامه سنجش روانشناختی مارنات ترجمه ابوالفضل حسینی نسب (ویراست پنجم) انتشارات ارجمند
2- مصاحبۀ بالینی جان سامر فلنگن ترجمه آوادیس یانس – انتشارات رشد
ب) اختیاری
کاربرد روش‌های شناختی رفتاری در روانشناسی بالینی
1- درمان شناختی رفتاری جودیت بک ترجمه علی مشهدی از انتشارات دانشگاه مشهد
2- فنون شناخت درمانی رابرت لیهی مخصوص درمانگران – انتشارات دانژه ترجمه لادن فتی
3- Dobson, K& at al. (2019). C.B.T. Fourth edition. Guilford press.
گروه‌درمانی و خانواده‌درمانی
HaroldBehr, Liesel Hearst (2006). Group-Analytic Psychotherapy_A Meeting of Minds. Whurr Publishersw
Maria Borcsa, Peter Stratton. (2016). Origins and Originality in Family Therapy and Systemic Practice (European family Therapy Association Series)-Springer International AG.
Pereira, Roberto, Linares Juan Luis. (2018). Clinical Interventions in S YSTEMIC Couple and Family Therapy- Practice (European Family Therapy Association Series) Springer International Publishing AG.
Ieavitt. Judith P. (2010). Common Dilemmas in Couple Therapy-Routledge
مداخله‌های دینی و معنوی دکتری بالینی
1- اصول درمانگری و مشاوره با رویکرد اسلامی، دکتر مسعود جان بزرگی و آیت اله غروری؛انتشارات سمت و حوزه و دانشگاه.
2- روان درمانی و مشاوره با رویکرد اسلامی، دکتر سیدمهدی حسین بیرجندی انتشارات آوای نور
3- پیوند معنویت در روان درمانی و مشاوره، جری میلر، ترجمه دکتر ابوالقاسم خوش کنش، انتشارات رشد.
– نمونه منابع آزمون جامع دکتری روانشناسی (عمومی)
همچنین دانشگاه علامه طباطبایی برای منابع رشتۀ دکتری روانشناسی (عمومی) در سال 1403 نیز منابع زیر را معرفی کرده بود:
الف) الزامی
آسیب‌شناسی روانی
1- راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی DSM-5-TR – فرزین رضاعی (American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed). APA.)
2- American Psychiatric Association. (2018). Handbook of psychopathology(Adults), understanding, assessing & treating. APA.
3- آسیب شناسی روانی بر اساس DSM-5 هالجین و ویتبورن ترجمه یحیی سیدمحمدی
4- روانشناسی مرضی تحولی جلد اول، انتشارات سمت اثر پریرخ دادستان
5- آسیب‌شناسی روانی جلد 1 و 2 کرینگ – ترجمه شمسی پور
روانشناسی تحولی
Miller, Patricia H. (2011). Theories of Developmental Psychology (Fifth Edition). New York: Worth Publishers
Sigelman, Carol K.& Rider, Elizabeth A. (2018). Life-Span Human Development, (Ninth Edition). Boston: Cengage Learning
3 – روانشناسی رشد با نگرش به منابع اسلامی ناصر بیریا (جلد اول و دوم) 1390 انتشارات سمت
4 – روانشناسی رشد. جلد 1 و 2 لورا برک ترجمه یحیی سید محمدی. ارسباران
5- روانشناسی ژنتیک: تحول روانی از تولد تا پیری (جلد 1) محمود منصور و پریرخ دادستان (انتشارات رشد)
6 – روانشناسی ژنتیک 2 محمود منصود و پریرخ دادستان
7- روانشناسی رشد و تحول انسان پاپالیا ای. دایان (چاپ هشتم). ترجمه داود عرب قهستانی و همکاران 1397 (انتشارات رشد)
8- نظریه های رشد کرین، مفاهیم و کاربردها، ترجمه غلامرضا خویی و علیرضا رجایی،1397 ، انتشارات رشد.
ب) اختیاری
روانشناسی بالینی
1- تشخیص اختلال‌های روانی به زبان ساده جیمز موریسون ترجمه بشر دوست تجلی (نشر ارسباران)
2- روانشناسی بالینی جفری کرامر ترجمه مهرداد فیروزبخت (نشر ارسباران)
3- دستنامه سنجش روانشناختی مارنات ترجمه ابوالفضل حسینی نسب (ویراست پنجم) انتشارات ارجمند
4- روانشناسی بالینی پرون ترجمه پریرخ دادستان و محمود منصور انتشارات بعثت
روانشناسی شخصیت
1- روانشناسی شخصیت لارسن ترجمه جمهری و همکاران انتشارات رشد
2- نظریه‌های شخصیت فیست ترجمۀ یحیی سیدمحمدی انتشارات روان
3- شخصیت: نظریه و پژوهش نوشتۀ لارسن پروین و الیور جان انتشارات آبیژ
4- روانشناسی شخصیت شولتز ترجمه یحیی سیدمحمدی، انتشارات ویرایش
5- فلسفۀ نوین علوم اجتماعی برایان فی ترجمه خشایار دیهیمی انتشارات طرح نو
علم النفس
1- تاریخ فلسفه در جهان اسلامی حنا الفاخوری و خلیل الجر انتشارات علمی فرهنگی
2- روانشناسی شفا حسین ابن عبدالله بن سینا ترجمه اکبر دانا سرشت انتشارات امیرکبیر
3- افق زندگی و اندیشه‌های ابن سینا سهیل محسن افنان ترجمه مرضیه سلیمانی (نشر علم)
روانشناسی اجتماعی
1- روانشناسی اجتماعی الیوت آرونسون ترجمه مجید صفاری‌نیا (نشر ارسباران)
2- روانشناسی اجتماعی رابرت بارون ترجمه دکتر یوسف کریمی (انتشارات روان)
3- روانشناسی اجتماعی با نگرش به منابع اسلامی جمعی از مؤلفان (انتشارات سمت)
– نمونه منابع آزمون جامع دکتری روانشناسی تربیتی
دانشگاه علامه طباطبایی برای منابع رشتۀ دکتری روانشناسی تربیتی در سال 1403 نیز منابع زیر را معرفی کرده بود:
الف) الزامی
روانشناسی یادگیری و آموزش
1- مقدمه‌ای بر نظریه‌های یادگیری، تألیف السون و هرگنهان، ترجمۀ علی‌اکبر سیف، نشردوران
2- روانشناسی یادگیری تألیف فریبرز درتاج، دانشگاه عالمه طباطبایی
3- روانشناسی یادگیری در آموزش. نوشته باب بیتز. ترجمه درتاج و براتی. نشر علم
مباحث جدید در روانشناسی تربیتی
1- روانشناسی تربیتی نوشته وولفلک ترجمه سعدی پور و همکاران نشر رشد
2- روانشناسی تربیتی کاربردی، تألیف سعدی پور، نشر ویرایش
3- روانشناسی تربیتی ریچارد دیوید پارسونزو همکاران ترجمه حسن اسدزاده و اسکندری نشر رشد فرهنگ
الف) اختیاری
روانشناسی مدرسه
1- مطالعات موردی در روانشناسی مدرسه تألیف استفانی و کایزر و ترجمه حسن اسدزاده حسن زاده و محمدلو، نشرمبنای خرد
2- اقلیم مدرسه. نوشته برایان، ترجمه درتاج و قربانی.
3- روانشناسی مدرسه نوشته مرل و همکاران. ترجمه قاضی زاده و همکاران
4- نظریه‌های روانشناسی مدرسه. ترجمه درتاج و صالحی نژاد. نشر مهربان
5- راهنمای عملی روانشناسی مدرسه روش‌های مؤثردر قرن بیست و یکم ترجمه شیوندی و دریاپور. نشر ارجمند
6- روانشناسی مدرسه. انجمن ملی روان شناسان امریکا. ترجمه محمدعلی اسلامی
روانشناسی تحولی در آموزش
1- نظریه های رشد کرین، مفاهیم و کاربردها، ترجمه غلامرضا خویی و علیرضا رجایی،1397 ، انتشارات رشد.
2- روانشناسی رشد. جلد 1 و 2 لورا برک ترجمه یحیی سید محمدی. ارسباران
3- روانشناسی رشد کودکان و نوجوانان کاتلین برگر ترجمه اسماعیل سعدی پور
4- تفکر کودکان: روانشناسی رشد شناختی ترجمه کمال خرازی
روش‌های پژوهش کیفی و ترکیبی در علوم تربیتی و روانشناسی
1- روش‌های تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی، جلد 1 ویرایش سوم نشردوران تالیف سعدی پور
2- تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی، جلد 2 ویرایش سوم نشردوران تالیف سعدی پور
3- راهنمای عملی پژوهش کیفی نوشتۀ هومن نشر سمت
رد شدن در آزمون جامع دکتری
قبول نشدن در آزمون جامع دکتری یکی از نگرانی‌های مهم دانشجویان دکتری است. با این حال، مردودی در مرتبۀ اول معمولاً به معنای پایان تحصیل نیست.
در بسیاری از دانشگاه‌ها، دانشجو یکبار فرصت برای شرکت مجدد در آزمون دارد. البته استفاده از این فرصت به تأیید استاد راهنما و موافقت گروه آموزشی و معاونت آموزشی بستگی دارد.
شرکت مجدد در آزمون با فاصلۀ حداکثر 6 ماه از آزمون جامع اول امکان‌پذیر است.
برای شرکت مجدد، دانشجو معمولاً باید درخواست خود را به مدیر گروه ارائه دهد. این درخواست در شورای گروه بررسی می‌شود و در صورت تأیید، امکان شرکت دوباره در آزمون فراهم خواهد شد.
نحوه ثبت درخواست در دانشگاه‌ها متفاوت است. در بعضی دانشگاه‌ها این کار به‌صورت حضوری انجام می‌شود و در برخی دیگر باید از طریق سامانه آموزشی اقدام کرد.
در صورت عدم کسب مجدد نمره در آزمون جامع، دانشجو از امکان ادامۀ تحصیل در مقطع دکتری محروم خواهد شد.
در دانشگاه آزاد در واحدهای مختلف، قوانین متفاوتی برای عدم قبولی در آزمون جامع وجود دارد. بر اساس اطلاعیۀ شرایط دانشجویان مقطع دکتری جهت شرکت در آزمون جامع نیمسال دوم 1403-1402 واحد تهران جنوب، دانشجویانی که سه مرتبه در آزمون مردود شوند، امکان ادامه تحصیل نخواهند داشت.
آزمون جامع دکتری دانشگاه آزاد
آزمون جامع دکتری در دانشگاه آزاد بر اساس بخشنامه‌ها و شیوه‌نامه‌های اختصاصی این دانشگاه برگزار می‌شود و ممکن است در برخی شرایط با دانشگاه‌های دیگر تفاوت داشته باشد.
طبق اطلاعات موجود، دانشجویان رشته‌های غیرپزشکی ورودی ۱۳۹۴ و بعد از آن باید معمولاً بین ۱۵ تا ۱۸ واحد آموزشی را بگذرانند و حداقل معدل ۱۶ داشته باشند.
همچنین گذراندن دروس جبرانی مشترک مانند زبان تخصصی، روش تحقیق و مقاله‌نویسی و رساله‌نویسی از دیگر شرایط مطرح‌شده در واحدهای دانشگاه آزاد است.
ارائه مدرک زبان معتبر نیز برای شرکت در آزمون ضروری است. آزمون‌هایی مانند EPT، TOEFL، MSRT، IELTS و TOLIMO از جمله آزمون‌های مورد اشاره در ضوابط هستند.
آزمون کتبی در دانشگاه آزاد به‌صورت استانی، حضوری و متمرکز برگزار می‌شود؛ اما بخش شفاهی در واحد دانشگاهی محل تحصیل دانشجو انجام می‌گیرد.
واحدهای مختلف دانشگاه آزاد تاریخ‌های مختلفی را برای آزمون جامع تعیین می‌کنند، که جهت اطلاع از این تاریخ‌ها باید به اطلاعیه‌های دانشگاه خود مراجعه کنید.
به‌عنوان مثال دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب در نیمسال دوم سال تحصیلی 1404-1405، برای آزمون جامع دکتری روانشناسی تاریخ 25 و 26 خرداد را درنظر گرفته بود
منابع آزمون جامع دکتری روانشناسی دانشگاه آزاد
واحدهای مختلف دانشگاه آزاد در هر نیمسال منابع امتحانی خود را با توجه به صلاحدید گروه‌آموزشی به اطلاع دانشجویان دکتری می‌رسانند.
دانشجویان باید از جهت قطعیت برای اطلاع از منابع مورد تأیید شورای آموزشی دانشگاه خود، به واحد آموزشی مراجعه کنند و اطلاعات لازم را در زمینۀ مواد و منابع آزمون دریافت کنند.
منابعی که دانشگاه آزاد واحد کیش در نیمسال دوم 1404-1405 برای رشتۀ روانشناسی سلامت معرفی کرده بود، عبارتند از
| ردیف | نام درس | منابع درسی | تاریخ برگزاری آزمون کتبی |
| 1 | روش‌ها و طرح‌های پژوهشی آزمایشی و کیفی (روش تحقیق) | پژوهش کیفی؛ بنیادهای عملی و نظری علی دلاور | 27 خرداد 1405 |
| 2 | روانشناسی سلامت بالینی | روانشناسی سلامت سندرسن انتشارات رشد (ویراست سوم) | 26 خرداد 1405 |
| 3 | سایکونوروایمونولوژی | مبانی سایکونوروایمونولوژی،دکتر نوربالا انتشارات تیمورزاده، ویراست دوم |
این دانشگاه در همین نیمسال برای آزمون جامع دکتری روانشناسی بالینی این منابع را معرفی کرد:
| ردیف | نام درس | منابع درسی | تاریخ برگزاری آزمون کتبی |
| 1 | روش‌ها و طرح‌های پژوهشی آزمایشی و کیفی (روش تحقیق) | پژوهش کیفی؛ بنیادهای عملی و نظری علی دلاور | 27 خرداد 1405 |
| 2 | آسیب‌شناسی روانی | آسیب شناسی روانی بارلو ترجمه مهرداد فیروزبخت | 26 خرداد 1405 |
| 3 | ارزیابی بالینی | راهنمای سنجش روانی مارنات ترجمه حسن‌پاشا شریفی (جلد 1) فصل 5 و 6 (وکسلر)، فصل 7 (طرح‌های دیداری حرکتی بندر MMPI)، 12 (گزارش روانشناختی) کاپلان فصل اول ارزیابی و مصاحبه |
نتایج آزمون جامع دکتری
نتایج آزمون توسط مدیر گروه آموزشی به معاون آموزشی دانشکده اعلام می‌شود. معاون آموزشی دانشکده موظف است حداکثر ظرف مدت یک هفته از زمان دریافت نتایج، آن‌ها را به دانشجو اطلاع‌رسانی کند.
دانشجو می‌تواند حداکثر ظرف مدت یک هفته پس از اعلام نتایج نهایی، اعتراض خود نسبت به نمرۀ آزمون را به‌صورت کتبی به معاون آموزشی دانشکده ارائه دهد.
معاون آموزشی دانشکده موظف است پس از دریافت اعتراض، نسبت به تشکیل کمیته مربوطه و بررسی درخواست دانشجو اقدام کند. پس از بررسی اعتراض، صورت‌جلسه ارزیابی جامع و نتیجه بررسی، پس از تأیید اعضای کمیته، باید حداکثر ظرف مدت ۱۵ روز به معاون آموزشی دانشکده ارائه شود تا نتیجه نهایی اعتراض از طریق معاون آموزشی دانشکده به دانشجو ابلاغ گردد.
سخن پایانی
آزمون جامع دکتری یکی از مراحل مهم دوران تحصیل در این مقطع است که میزان تسلط دانشجو بر مباحث تخصصی و آمادگی او برای شروع رساله را بررسی می‌کند. آشنایی با شرایط شرکت، منابع امتحانی، نحوه ارزیابی و قوانین دانشگاه می‌تواند مسیر آمادگی برای این آزمون را ساده‌تر کند.
نکته مهم این است که برای موفقیت در آزمون جامع، فقط حفظ کردن مطالب کافی نیست. دانشجو باید بتواند مفاهیم را به‌درستی درک کند، میان آن‌ها ارتباط برقرار کند و به سؤالات تخصصی با استدلال مناسب پاسخ دهد.
اگر از همان ابتدای دوره دکتری مطالعه منظم داشته باشید و مباحث اصلی رشته خود را به‌تدریج مرور کنید، آمادگی برای آزمون جامع نیز به تجربه‌ای قابل‌مدیریت‌تر تبدیل خواهد شد. در نهایت، این آزمون را می‌توان فرصتی برای مرور آموخته‌ها و اطمینان از آمادگی علمی پیش از ورود به مرحله پژوهش و نگارش رساله دانست.
منابع
شیوه نامه برگزاری آزمون جامع در دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب
منابع آزمون جامع روانشناسی در دانشگاه علامه طباطبایی
آیین نامه پذیرش دوره دکتری تخصصی دانشگاه بوعلی سینا
شیوه‌نامه های مقطع دکتری در سال‌های گذشته در دانشگاه‌های علامه طباطبایی، تهران، بوعلی سینا، شهید چمران و تبریز
دسته بندی: تحصیلات تکمیلی روانشناسی
تیم تحریریه روان آموزتیم تحریریه روان آموز با بیش از یک دهه تجربۀ عملی در تولید و توسعه محتوای روانشناسی و آمادگی کنکور کارشناسی ارشد و دکتری، از متخصصان حوزه‌های روانشناسی، مشاوره، نویسندگی، سئو و رسانه تشکیل شده است. ما با تکیه بر دانش تخصصی، تجربه اجرایی و منابع معتبر علمی، محتوایی دقیق، کاربردی و به‌روز تولید می‌کنیم. مطالب پیش از انتشار از نظر کیفیت و دقت بررسی می‌شوند و با توجه به بازخورد مخاطبان و تغییرات علمی و آموزشی، به‌صورت مستمر به‌روزرسانی می‌شوند تا اطلاعاتی قابل اعتماد در اختیار دانشجویان، داوطلبان کنکور و علاقه‌مندان روانشناسی قرار گیرد.
