«روانشناسی عمومی بخونم یا تربیتی؟»؛ این از آن دوراهی‌های معروف بچه‌های روانشناسی است. کسانی که بعد از تمام شدن دوره‌ی کارشناسی، تصمیم به ادامه‌تحصیل می‌گیرند، باید قبل از آماده شدن برای کنکور ارشد، رشته و گرایش تخصصیشان را انتخاب کنند. انتخابِ نه‌چندان آسانی که وقتی پای گزینه‌های پرطرفداری مثل روانشناسی بالینی، عمومی و تربیتی درمیان باشد، سخت‌تر هم می‌شود. ما پیش‌تر در مقاله‌ی «تفاوت روانشناسی بالینی و عمومی»، دوتا از محبوب‌ترین رشته‌های روانشناسی را با هم مقایسه کرده‌ایم. در مقاله‌ی حاضر هم کار انتخاب را برای آن‌هایی آسان کرده‌ایم که می‌خواهند تفاوت روانشناسی عمومی و تربیتی و کاربردش را بدانند.

تفاوت روانشناسی عمومی و تربیتی در کنکور

خب وقتی درباره‌ی تفاوت روانشناسی عمومی و تربیتی حرف می‌زنیم، نگاهمان به آینده‌ی حرفه‌ای این دو رشته است اما از آن‌جایی‌که ورود به بازار کار از کنکور می‌گذرد، قبل از هر چیز باید ببینیم روانشناسی عمومی و تربیتی در کنکور ارشد چه فرقی با هم دارند. داوطلبین هرکدام از این دو رشته، باید چه درس‌هایی با چه ضرایبی بخوانند؟

دروس امتحانی ارشد روانشناسی عمومی

عنوان درس ضریب
1. روانشناسي عمومی 2
2. متون روانشناسي 2
3. روانشناسي مرضي و كودكان استثنايي 2
4. روانشناسي رشد 2
5. علم‌النفس 1
6. آمار و روش تحقيق 1
7. روانشناسي فيزيولوژيك، انگيزش و هيجان 1

دروس امتحانی ارشد روانشناسی تربیتی

عنوان درس ضریب
1. روانشناسی تربیتی 3
2. روانشناسی عمومی 2
3. روانشناسی رشد 2
4. آمار و روش تحقیق 2
5. متون روانشناسی 2

همان‌طور که متوجه شده‌اید، روانشناسی عمومی در کنکور ارشد، مواد امتحانی بیشتری دارد. به‌جز درس روانشناسی تربیتی که مخصوص رشته‌ی تربیتی است، بقیه‌ی دروس امتحانی این رشته با روانشناسی عمومی مشترک است و تفاوت تنها به ضریب‌های دو درس آمار و متون برمی‌گردد. همین مشابهت‌ها باعث می‌شود بعضی از داوطلبین کنکور که معیارِ قبولی در دانشگاه برایشان از فاکتورهایی مثل علاقه و بازار کار اهمیت بیشتری دارد، خودشان را برای هر دو رشته، آماده کنند. این گروه از بچه‌ها تمرکزشان را می‌گذارند روی منابع کنکور ارشد روانشناسی عمومی، درس روانشناسی تربیتی را هم وارد برنامه‌ی مطالعاتیشان می‌کنند و در کنکور به سوالات این درس هم پاسخ می‌دهند تا براساس رتبه‌‌شان تصمیم بگیرند که بروند سراغ ارشد روانشناسی عمومی یا تربیتی.

 برای آشنایی با زیروبم کنکور ارشد روانشناسی تربیتی، مطلب «منابع ارشد روانشناسی تربیتی» را بخوانید.

مقایسه ظرفیت پذیرش ارشد عمومی و تربیتی

عمومی و تربیتی، جزو آن رشته‌های روانشناسی هستند که قبولی بالایی دارند؛ هم در دانشگاه‌های سطح یک ارائه می‌شوند و هم در دانشگاه شهریه‌پرداز زیادی در سرتاسر کشور، پذیرش می‌گیرند. با نگاهی به جدول ظرفیت پذیرش‌های سال 1402، می‌توانید مجموع قبولی روانشناسی عمومی و تربیتی را در انواع دانشگاه‌ها با هم مقایسه کنید.

ظرفیت پذیرش روانشناسی عمومی

دانشگاه روزانه شبانه مجازی پردیس غیرانتفاعی مجازی غیرانتفاعی پیام نور مجازی پیام نور آزاد واحد الکترونیکی آزاد
تهران 32 12 19 40 10 80 100 40
شهرستان 299 66 40 52 1135 565 40 1460
کل 331 78 40 71 1175 10 645 40 1560 40

روانشناسی تربیتی

دانشگاه روزانه شبانه مجازی پردیس غیرانتفاعی مجازی غیرانتفاعی پیام نور مجازی پیام نور آزاد واحد الکترونیکی آزاد
تهران 71 14 32 26 20 80 40
شهرستان 233 51 17 464 420 900
کل 304 65 32 43 464 440 980 40

مقایسه چارت درسی روانشناسی عمومی و تربیتی

خب از کنکور بگذریم و برسیم به دانشگاه. با توجه به شناختی که از خودتان دارید و آن‌چه تا الان درباره‌ی رشته‌ی روانشناسی دستگیرتان شده‌است، با نگاهی به چارت درسی دو رشته، می‌توانید تصمیم بگیرید که برای شما ارشد روانشناسی عمومی بهتر است یا تربیتی.

برنامه‌ درسی ارشد روانشناسی تربیتی

چارت درسی روانشناسی تربیتی در دوره‌ی کارشناسی‌ارشد، تا پیش از این، براساس مصوبه‌ی سال 1375 وزارت علوم بود. سال 1397، برنامه‌ی جدیدی برای ورودی‌های مهرماه 98، پیشنهاد و مقرر شد که این برنامه تا پنج سال بعد یعنی سال 1403 لازم‌الاجراست و بعد از آن به بازنگری نیاز دارد. بنابراین در زمان نوشته شدن این مقاله (سال 1402)، برنامه‌ی درسی مطابق مصوبه‌ی سال 97 وزارت علوم است. هرچند ممکن است دانشگاه‌های مختلف براساس اختیاراتشان، تغییراتی در چارت درسی اعمال کنند. آن‌چه در ادامه می‌آید، برای آشنایی شما با فضای کلی دو رشته‌ی روانشناسی تربیتی و عمومی است و برای اطلاع دقیق‌تر از چارت درسی هرکدام بهتر است به وب‌سایت دانشگاه موردنظرتان سر بزنید.

جدول دروس تخصصی ارشد تربیتی

نام درس تعداد واحد  
نظری عملی جمع
روانشناسی تربیتی؛ مبانی، اصول و نظریه‌ها 2 2
روانشناسی تحولی دینداری 2 2
کاربرد نظریه‌های تحولی 2 2
تربیت و تعلیم اسلامی 2 2
روش‌های پژوهش 1 1 2
روانشناسی یادگیری و انگیزش 2 2
جمع 12

جدول دروس اختیاری ارشد تربیتی

نام درس تعداد واحد  
نظری عملی جمع
روانشناسی شناختی پیشرفته 2 2
بنیادهای فلسفی نظریه‌های تربیتی 2 2
کاربرد آزمون‌های روانشناختی 1 1 2
شیوه‌های اصلاح رفتاری-شناختی 1 1 2
آمار استنباطی پیشرفته 2 2
سنجش و اندازه‌گیری 2 2
اختلالات یادگیری 1 1 2
کاربرد روانشناسی اجتماعی در تعلیم و تربیت 2 2
روانشناسی شخصیت پیشرفته 2 2
کاربرد نرم‌افزارها 2 2
الگوهای آموزشی 1 1 2
جمع 22

برنامه‌ درسی ارشد روانشناسی عمومی

چارت رشته‌ی روانشناسی عمومی در مقطع ارشد، در سال 1400، بازنگری‌ شده‌است و براساس دستورالعمل وزارت علوم تا پنج سال بعد از زمان اجرایی شدن این برنامه (سال تحصیلی 1401-1402) لازم‌الاجراست و بعد از آن، بازنگری خواهدشد. بنابراین هنگام نوشته شدن این مقاله (سال 1402) برنامه‌ی درسی مصوب وزارت علوم در سال 1400 مدنظر بوده‌است. با این یادآوری که دانشگاه‌های مختلف احتمالا در بعضی واحدهای درسی با هم تفاوت‌هایی دارند؛ چراکه بنا به اختیاراتشان می‌توانند در چارت درسی تغییراتی ایجاد کنند.

جدول دروس تخصصی ارشد عمومی

نام درس تعداد واحد  
نظری عملی جمع
آمار استنباطی تکمیلی 1 2
روش‌های تحقیق در روانشناسی 1 1 2
آسیب‌شناسی روانی تکمیلی 2 2
سمینار در نظریه‌ها و یافته‌‎های روانشناسی 2 2
کارورزی 2 2
جمع 10

جدول دروس اختیاری ارشد عمومی

نام درس تعداد واحد  
نظری عملی جمع
پسیکوفیزیولوژی و نوروپسیکولوژی 2 2
آزمون‌های کاربردی در روانشناسی 1 1 2
مباحث ویژه در روانشناسی 2 2
روانشناسی مثبت و سلامت 2 2
روانشناسی جنایی 2 2
روانشناسی رشد 2 2
روانشناسی شناختی تکمیلی 2 2
نظریه‌های روانشناسی شخصیت و روان‌درمانی اسلامی 3 3
مبانی روان‌درمانی 2 2
روانشناسی هنر 2 2
روانشناسی تبلیغات و رسانه در جهان معاصر 2 2
نظریه‌های روانشناسی اجتماعی 2 2
روانشناسی اسلامی 2 2
جمع 27

بازار کار روانشناسی عمومی و تربیتی

تا این‌جای کار باید یک شِمای کلی از دو رشته‌ی موردبحث در ذهنتان شکل گرفته‌باشد. با این توضیحات، می‌توانید به سوال «بازار کار روانشناسی عمومی بهتره یا تربیتی؟» جواب بدهید؟ خب پاسخش به فاکتورهای زیادی بستگی دارد؛ مثلا این‌که از کدام دانشگاه فارغ‌التحصیل شوید، چقدر رزومه‌ی علمی و پژوهشی قوی‌ای داشته‌باشید، چقدر در زمان تحصیلتان و بعد از آن اهل مطالعه‌ی غیردرسی و شرکت در کارگاه‌ها و سمینارهای آموزشی باشید و از همه مهم‌تر چقدر رشته‌ی انتخابیتان با علایق، روحیات و توانایی‌های شما سازگاری داشته‌باشد. بنابراین نمی‌شود یک نسخه‌ی کلی برای همه پیچید. برای بعضی‌ها روانشناسی عمومی، فرصت‌های شغلی بهتری فراهم می‌کند و برای بعضی‌های دیگر، روانشناسی تربیتی، آینده‌ی حرفه‌ای پربارتری دارد. پس سوال بهتر این است؛ «برای من روانشناسی عمومی بهتره یا تربیتی؟» برای پاسخ دادن، باید فضای حرفه‌ای این دو رشته را بهتر بشناسیم.

روانشناس تربیتی چه کار می‌کند؟

روانشناسی تربیتی، کارش مطالعه‌ی فرایند آموزش و یادگیری است. یعنی از یک طرف، در سمت یادگیرنده‌ها می‌ایستد تا سر از کار استعداد و انگیزه و علاقه دربیاورد تا بفهمد حافظه و یادگیری چطور کار می‌کنند؛ و از طرف دیگر، در سمت یاددهنده‌ها می‌ایستد تا بداند فرایند انتقال مفاهیم و آموزش‌ها چطور است و چطور باید باشد. خلاصه که دغدغه‌ی مسائل تربیتی دارد و سرش درد می‌کند برای پیدا کردن روش‌های آموزشی کارآمد، شیوه‌های تدریس جدید و کشف و پرورش استعدادها. روانشناسی تربیتی از آن حوزه‌هایی است که اگر در نظام آموزشی جدی گرفته شود، جلوی خیلی از شکست‌های تحصیلی، گرفته و مدرسه و دانشگاه به جای بهتری تبدیل می‌شود. اگر چنین دغدغه‌ای دارید و به‌اندازه‌ی کافی صبور، خلاق و باحوصله هستید، روانشناسی تربیتی با آغوش باز از شما استقبال می‌کند.

بازار کار روانشناسی تربیتی

بعد از فارغ‌التحصیلی از رشته‌ی روانشناسی تربیتی، می‌توانید در کسوت مربی مهد، معلم، مشاور مدرسه یا استاد دانشگاه، مستقیما با یادگیرنده‌ها کار کنید. همچنین می‌توانید به‌عنوان کارشناس آموزش، در دانشگاه‌ها، آموزش‌وپرروش و موسسات خصوصی مشغول‌ به کار برنامه‌ریزیِ آموزشی بشوید. کتاب‌خانه‌ها، فرهنگسراها و مراکز فرهنگی هم به روانشناسان تربیتی نیاز دارند. اگر هم روحیه‌تان با استخدام شدن جور درنمی‌آید، می‌توانید کار شخصی خودتان را راه بیندازید؛ مثلا مدرسه و پیش‌دبستانی بزنید یا مرکز مشاوره‌ی تحصیلی تأسیس کنید.

بازار کار روانشناسی عمومی

روانشناس عمومی چه کار می‌کند؟

روانشناسی عمومی، یک پکیج رنگارنگ از شاخه‌های مختلف روانشناسی است؛ همان‌طور که در چارت درسی‌اش دیدید، هم در حوزه‌ی رشد سرک می‌کشد و هم با جرم‌وجنایت و قانون سروکار دارد؛ هم سراغ روان‌درمانی می‌رود و هم به ریشه‌های اجتماعی آسیب‌های روان‌شناختی می‌پردازد. خلاصه که نگاهش، کل‌نگر و جامع است و حوزه‌ی تخصصش به یک موضوع خاص، محدود نمی‌شود. بنابراین برای آدم‌های کنجکاوی که دلشان می‌خواهد اطلاعاتی گسترده‌ای در ابعاد مختلف روانشناسی داشته‌باشند، گزینه‌ی خوبی است.

بازار کار روانشناسی عمومی

فارغ‌التحصیلان روانشناسی عمومی، اغلب یا می‌روند سراغ روان‌درمانی (بله! اجازه‌ی تأسیس کلینیک روانشناسی هم دارند.) یا تحصیلاتشان را تا مقطع دکتری ادامه می‌دهند که در کسوت استاد دانشگاه، به تدریس و پژوهش و ترجمه مشغول شوند. نهادهای دولتی مثل بهزیستی، زندان‌ها و آموزش‌وپرورش هم از روانشناسان عمومی استقبال می‌کنند. آن‌هایی که اهل کارهای نو و بدیع باشند، می‌توانند از دانش وسیعشان در حوزه‌های استارتاپی استفاده کنند.

سخن پایانی

در مطلب فوق سعی کردیم به طور تمام و کمال دو رشته‌ی روانشناسی عمومی و تربیتی را با یکدیگر مقایسه کنیم. در پایان لازم به ذکر است که هیچ معیاری برای سنجیدن بهتر بودن یک رشته وجود ندارد و تصمیم گیری در این‌باره به معیارهای هر فرد از رشته انتخابی اش بستگی دارد. اگر سوال، نقد و یا پیشنهادی دارید، تیم روان آموز مشتاقانه مایل به دریافت آن‌ها در قسمت نظرات است.

منبع

در گردآوری این مقاله از اطلاعات سایت سنجش آموزش کشور کمک گرفته شده‌است.

روانشناسی عمومی معمولا به کار پژوهش و درمان می‌پردازد و روانشناسی تربیتی، به حوزه‌ی آموزش و یادگیری علاقه‌مند است.

برای انتخاب بین روانشناسی عمومی و تربیتی، براساس علاقه‌ی فردی و اطلاعاتی که درباره‌ی این دو رشته دراختیارتان قرار گرفته‌است، تصمیم بگیرید.